Iwan Szachowski - Polski Serwis Naukowy

Portret Szachowskiego

Iwan Szachowski (ros. Иван Леонтьевич Шаховской), ur. 23 marca 1777, zm. 20 marca 1860 w Sankt Petersburgu) – rosyjski książę, generał piechoty i generał-adiutant.

Służbę wojskową rozpoczął w 1786 w stopniu sierżanta w pułku izmaiłowskim, w 1794 w randze kapitana brał udział w tłumieniu insurekcji kościuszkowskiej, gdzie brał udział w szturmie Pragi, odznaczony Krzyżem za Zdobycie Pragi. W 1799 mianowany pułkownikiem, od 1804 generał-major i szef 20 pułku jegrów.

Książę – tytuł monarchów państw nie będących królestwami, tytuł feudalny władców wielkich jednostek terytorialnych w ramach monarchii, podległych królowi lub cesarzowi, tytuł członków rodziny monarchy i tytuł arystokratyczny. Jego źródłosłów związany jest ze staropolskim słowem kniądz (ksiądz), staroruskim kniaź, czeskim knieze czy południowosłowiańskim knez. Książę różnił się od króla tym, że nie był koronowany. Książę może władać lub być właścicielem księstwa. Na terenie pogańskiej Słowiańszczyzny wyraz książę oznaczał po prostu władcę terytorialnego lub plemiennego, bez jakiegokolwiek odniesienia do godności chrześcijańskich książąt (princepsów, duksów), królów (reksów) i cesarzy (cezarów, imperatorów).

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Brał udział w wojnach napoleońskich, w bitwie pod Borodino dowodził brygadą i walczył z V korpusem polskim. Później walczył w kolejnych bitwach aż do zakończenia zajęcia Paryża, za co został odznaczony orderem św. Aleksandra Newskiego, a jeszcze w 1814 awansowany na generał-lejtnanta. Po powrocie do Rosji od 1817 dowodził dywizją grenadierów, od 1823 korpusem.

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Sierżant – stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji. W polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym. Następny, wyższy stopień nosi nazwę starszy sierżant.

W 1826 mianowany generałem piechoty, uczestniczył w tłumieniu powstania listopadowego dowodząc korpusem m.in. w bitwie pod Olszynką Grochowską. Za szturm Warszawy odznaczony orderem św. Jerzego 2 klasy. Od 1850 generał-adiutant, w latach 1839-1858 przedstawiciel Ministerstwa Wojny w rządzie.

Bitwa pod Borodino (ros. Бородинское сражение, we Francji znana jako Bataille de la Moskova) została stoczona w dniach 5-7 września 1812 roku pomiędzy armią francuską dowodzoną przez Napoleona Bonaparte, a rosyjską, dowodzoną przez Michaiła Kutuzowa. W jej wyniku Kutuzow wycofał wojska z pola walki, otwierając tym samym Napoleonowi drogę do Moskwy.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Źródła

Словарь русских генералов, участников боевых действий против армии Наполеона, str. 609-610 (ros.)