Iwerska Ikona Matki Bożej - Polski Serwis Naukowy

Montrealska Iwerska Ikona Matki Bożej, jeden z wariantów ikony

Iwerska Ikona Matki Bożej – cudowna ikona Matki Bożej, reprezentująca typ Hodigitria. Według tradycji prawosławnej została namalowana przez św. Łukasza. Jej oryginał znajduje się w monasterze Iwiron na górze Athos.

Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, dawniej Bogurodzica a. Bogarodzica — jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych. W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.

Ikonoklazm (gr. eikōn – "obraz"; klao – "łamać", "obrazoburstwo") – ruch szerzący się w VIII-IX wieku na terenach Bizancjum i państwa Franków oraz w Niderlandach w XVI w.

Opis

Ikona reprezentuje typ Hodigitria. Przedstawia Maryję trzymającą Dzieciątko na lewym ramieniu i wskazującą na nie prawą dłonią, w ten sposób wskazując wiarę w Chrystusa jako drogę do zbawienia. Wyjątkową cechą oryginalnej Iwerskiej Ikony Matki Bożej jest rysa na prawym policzku Maryi. Jej powstanie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione. Według legendy ikona została nadcięta przez żołnierza w czasach ikonoklazmu, a z "rany" na twarzy Matki Bożej popłynęła prawdziwa krew. Zjawisko to miało przerazić żołnierza i sprawić, że porzucił on ikonę nie niszcząc jej.

Montrealska Iwerska Ikona Matki Bożej – jeden z wariantów Iwerskiej Ikony Matki Bożej. Napisana przez mnicha Chryzostoma ze skitu Narodzenia Pańskiego w obrębie Góry Athos, została przywieziona do Montrealu przez prawosławnego zakonnika narodowości chilijskiej Jose Muñoz-Cortesa w 1982. W tym samym roku zaczęła w niewyjaśniony sposób wydzielać mirrę, co trwało do 1997, kiedy opiekujący się ikoną Muñoz-Cortes został zamordowany w hotelu w Atenach, a sam wizerunek zaginął.

Kreml moskiewski (ros. Московский Кремль) − gród warowny na wzgórzu, na lewym brzegu rzeki Moskwy. Jego ogólna powierzchnia wynosi 28 hektarów. Jest to warownia z zabudowaniami książęcymi, cerkwiami i budynkami administracyjnymi.

Historia

Według legendy, ikona należała do ubogiej wdowy z Nicei. Po nieudanej próbie jej zniszczenia, postanowiła ona wrzucić ją do Morza Śródziemnego, by uchronić ją przed nową napaścią. Syn wdowy został później mnichem na górze Athos i zapisał w kronikach opowieść o cudzie wraz z opisem zaginionej ikony. Znacznie później, w 1004, mnich narodowości gruzińskiej imieniem Gabriel, z klasztoru Iwiron, miał wyłowić z morza wizerunek, którego wygląd pokrywał się z przekazanym opisem. Ikonę przeniesiono natychmiast do głównej cerkwi monasteru. Następnego dnia mnisi stwierdzili jednak, że ikona samoistnie przeniosła się z wyznaczonego jej miejsca na bramę wjazdową klasztoru. Próbowali umieścić ją ponownie w cerkwi, jednak sytuacja powtarzała się. Wreszcie mnich Gabriel miał widzenie, w którym Matka Boża oznajmiła, że nie chce być chroniona przez zakonników, lecz sama ich ochraniać. Po tym wydarzeniu ikonę pozostawiono na bramie klasztornej. Również w innych monasterach jej kopie były umieszczane w podobnym miejscu lub w ikonostasach nad carskimi wrotami od strony wewnętrznej.

Mirra - wonna żywica otrzymywana z balsamowca mirry (Commiphora abyssinica). Dawniej służyła do balsamowania zwłok, jako pachnidło i kadzidło. Jako że zawiera związki terpenowe, jest gumą roślinną. Obecnie używana jest w przemyśle kosmetycznym.

Krew (łac. sanguis, gr. αἷμα, haima) – płyn ustrojowy, który za pośrednictwem układu krążenia pełni funkcję transportową, oraz zapewnia komunikację pomiędzy poszczególnymi układami organizmu. Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą w naczyniach krwionośnych (układ krwionośny zamknięty) lub w jamie ciała (układ krwionośny otwarty). W szerokiej definicji obejmuje krew obwodową i tkankę krwiotwórczą, a w wąskiej tylko tę pierwszą. Jako jedyna (wraz z limfą) występuje w stanie płynnym. Dziedzina medycyny zajmująca się krwią to hematologia.

Cudowne warianty ikony

Obok oryginalnej, atoskiej Iwerskiej Ikony Matki Bożej, sławę cudownej zyskała Moskiewska Iwerska Ikona Matki Bożej, dokładna kopia napisana na prośbę archimandryty Nikona, późniejszego patriarchy Moskwy i całej Rusi. Ikona dotarła do Moskwy 13 października 1648 i niemal natychmiast stała się celem pielgrzymek. W 1669 dla ikony wzniesiono Kaplicę Iwerską, w bezpośrednim sąsiedztwie moskiewskiego Kremla. W ten sposób każdy wchodzący na Plac Czerwony musiał najpierw pokłonić się ikonie. Kaplica Iwerska została zniszczona w czasie rewolucji październikowej i całkowicie zburzona w 1929, zaś dalsze losy ikony są nieznane. W 1994 zastąpiono ją nadesłaną z Atosu kopią.

Carskie wrota - zwane też Bramą Królewską, Świętą Bramą lub Świętymi Wrotami - w cerkwiach to główne drzwi w ikonostasie, otwierane tylko podczas nabożeństwa (wyjątkiem jest tydzień paschalny, kiedy na znak otwartego grobu Jezusa Chrystusa zarówno carskie, jak i diakońskie wrota są otwarte dzień i noc). Przechodzić przez nie może jedynie kapłan pełniący posługę, w niektórych momentach nabożeństw także diakon oraz car w dniu swojej koronacji.

Autonomiczna Republika Góry Athos, Athos, Święta Góra (nowogr. Άγιο Όρος, grec. staroż. Ἅγιον Ὄρος) – górzysty półwysep w Grecji, posiadający status okręgu autonomicznego, zamieszkiwanego wyłącznie przez mnichów prawosławnych.

Osobny artykuł: Kaplica Iwerska.

Inna otoczona kultem na terenie Rosji kopia ikony znajduje się w Świętojezierskim Wałdajskim Monasterze Iwerskiej Ikony Matki Bożej.

W 1982 sławę cudownej zyskała Montrealska Iwerska Ikona Matki Bożej, zaś w 2007 napisana na jej podstawie Hawajska Iwerska Ikona Matki Bożej. Pierwsza z ikon, według opiekującego się nią zakonnika Jose Muñoz-Cortesa, samoistnie wydzielała mirrę od 1982 do 1997, kiedy zaginęła. Druga z nich, według relacji kapłanów z parafii Iwerskiej Ikony Matki Bożej w Honolulu, zaczęła zachowywać się w podobny sposób w 2007

Nikon, imię świeckie: Nikita Minow, rzadziej: Minin (ur. 7 maja 1605 w Wieldiemianowie – zm. 17 sierpnia 1681 w Troickiej Słobodzie k. Jarosławia) – patriarcha Moskwy i całej Rusi w latach 1652–1666.

Klasztor Iwiron (grec. Μονή Ιβήρων, gruz. ივერთა მონასტერი) - jeden z klasztorów na Górze Athos, położony jest w północno-wschodniej części półwyspu, oddalony od morza na ponad 2 km. Założony został przez Gruzinów, pod nadzorem Jana Iberyjskiego, w latach 980-983. Klasztor zajmuje trzecie miejsce w atoskiej hierarchii. Biblioteka zawiera 2000 rękopisów, 15 zwojów liturgicznych i ponad 20 000 drukowanych ksiąg. Większość ksiąg jest w języku: gruzińskim, greckim, hebrajskim i łacińskim. Nazwa klasztoru Iwiron nawiązuje do starożytnego królestwa Iberii na Kaukazie, skąd pochodził architekt Jan.

Przypisy

Powrót ikony, "Przegląd Prawosławny", nr 5 (131), s.39
Валдайский Иверский Святоозерский Богородицкий мужской монастырь
The Myrrh-Streaming Icons of Hawaii

Bibliografia

Марина Ярославцева, Иверская

Иверская икона Божией Матери