Iwkowa - Polski Serwis Naukowy

Kościół Nawiedzenia NMP

Nowy kościół

Wnętrze nowego kościoła

Przydrożna figurka i widok na Bukowiec

Iwkowa – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Iwkowa.

Widok ogólny miejscowości

Położenie miejscowości

Iwkowa położona jest w południowej części powiatu brzeskiego, na Pogórzu Wiśnickim. Leży w pięknej kotlinie wzdłuż rzek Bela i Białka. Od północnej strony nad Iwkową wznosi się Pasmo Szpilówki z takimi szczytami, jak: Piekarska Góra (515 m), Szpilówka (512 m), Bukowiec (494 m), od wschodu Mahulec (480 m) i inne wzniesienia nad Jeziorem Czchowskim. Od zachodniej o południowej strony Iwkowa ograniczona jest wzniesieniami Rogozowej (536 m) i Sołtysich Gór (436 m). Od wschodu wieś graniczy z Tropiem [1] a od zachodu z Rajbrotem [2]. 2 km od wsi położony jest zamek Tropsztyn.

Pasmo Szpilówki – mające równoleżnikowy przebieg pasmo wzniesień na Pogórzu Wiśnickim. Oddziela ono dolinę Uszwicy opływającej go od zachodu i północy od położonej po jego południowej stronie doliny Beli (dopływ Białki). Jest to jedno z najwyższych pasm wzniesień na Pogórzu Wiśnickim i kolejno w kierunku od zachodu na wschód znajdują się w nim:
Władysław[1] I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261 [2], zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Iwkowa. Reforma administracyjna kraju w 1975 r. zlikwidowała powiaty i Iwkowa znalazła się w nowo powstałym województwie tarnowskim. Kolejna reforma administracyjna kraju przywróciła Iwkową do powiatu brzeskiego.

Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).
Bukowiec (494 m n.p.m.), nazywany też Górą św. Urbana – w całości zalesiona góra, położona na Pogórzu Wiśnickim, będąca częścią tzw. Pasma Szpilówki. Wznosi się nad miejscowościami Iwkowa i Tymowa. Na południowych stokach znajduje się źródło św. Urbana, spływający z niego potok uchodzi do Beli. Przy źródle tym znajduje się Pustelnia św. Urbana oraz ujęcie wody dla Iwkowej. Ze stoków północnych kilkoma strugami spływa potok Tymówka. Na grzbiecie Bukowca w roku 1960 utworzono ścisły rezerwat przyrody Bukowiec chroniący ciekawy florystycznie zespół buczyny karpackiej z domieszką lasów olchowo-dębowych. Rośnie tu między innymi kwitnący i owocujący bluszcz pospolity, co jest zjawiskiem rzadkim.

Historia

Etymologicznie nazwa wsi wywodzi się od imienia Iwo (Iwon).

Iwkowa powstała z połączenia dwóch osad. W 1334 r. królowa Jadwiga Łokietkowa, wdowa po Władysławie Łokietku, wystawiła przywilej lokacyjny terenom położonym wzdłuż rzeki Bela. Iwkowa w średniowieczu stanowiła część ziemi sądeckiej. Tędy już od czasów przedhistorycznych ciągnął się trakt „Wielka Droga”, zwany również „Starą Drogą”, łączący Polskę z Węgrami, co sprzyjało rozwojowi osadnictwa. Administracyjnie Iwkowa należała do ziemi sądeckiej do upadku Rzeczypospolitej.

Piekarska Góra (515 m n.p.m.) – pokryte lasem wzniesienie górujące nad Gawełdowem, przysiółkiem miejscowości Iwkowa na Pogórzu Wiśnickim, stanowiące część tzw. Pasma Szpilówki. Przebiega przez nie dział wodny pomiędzy zlewniami Uszwicy i Dunajca, a także granica Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego. Z północnych stoków Piekarskiej Góry (znajdujących się na obszarze Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego) spływa Piekarski Potok uchodzący do Uszwicy, dnem doliny u podnóży stoków południowych płynie Bela uchodząca do Łososiny (zlewnia Dunajca).
Tropie – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem. Na początku XX wieku do wsi przyłączono miejscowość Wiatrowice oraz Habalina. Od południa wieś graniczy przez Dunajec z Witowicami Dolnymi, a od zachodu z Wytrzyszczką.

Pod zaborem austriackim Iwkowa funkcjonuje jako dominium w ramach cyrkułu bocheńskiego. W wyniku reformy administracyjnej z 1867 r. wieś wchodzi w skład powiatu brzeskiego, w którym pozostaje nieprzerwalnie do 1975 r.

Jeszcze w XIX oraz obecnie najpopularnieszym nazwiskiem w Iwkowej było miano Szot, które wywodzi się od bawarskiego Schotte, czyli Szkot.

Szpilówka (516 m n.p.m.) bądź Spilówka – całkowicie zalesione wniesienie znajdujące się na Pogórzu Wiśnickim w długim 20-kilometrowym grzbiecie zwanym pasmem Szpilówki, który ciągnie się od doliny Uszwicy na zachodzie, po dolinę Dunajca na wschodzie.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)