Izrael Poznański - Polski Serwis Naukowy

Fabryka Izraela Poznańskiego, ok. 1880

Pałac Izraela Poznańskiego

Mauzoleum Izraela Poznańskiego

Izrael Poznański (ur. 25 sierpnia 1833 w Aleksandrowie Łódzkim, zm. 29 kwietnia 1900 w Łodzi) – przedsiębiorca łódzki pochodzenia żydowskiego. Zaliczany razem z Ludwikiem Geyerem i Karolem Scheiblerem do trzech łódzkich „królów bawełny”.

Spółka akcyjna (forma skrócona w nazwach spółek SA) - rodzaj spółki kapitałowej. W Polsce spółki akcyjne działają obecnie na podstawie Kodeksu spółek handlowych, wcześniej regulował ją Kodeks handlowy. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej podzielony jest na akcje o równej wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na giełdzie.
Bracia Aszkenazy (jidysz די ברידער אשכנזי; trans. Di brider Aszkenazy) – powieść napisana przez Israela Joszuę Singera w jidysz w 1935 roku. Powieść została przetłumaczona na angielski i polski. Pierwszy przekład autorstwa Stefana Pomera ukazał się na łamach polskojęzycznej, żydowskiej gazety Nasz Przegląd. Tłumaczenie to ukazało się też w 1992. W Polsce ostatni raz ukazała się w 1998 roku w tłumaczeniu Marii Krych. Joseph Epstein nazywał ją w The Wall Street Journal „najlepszą powieścią napisaną w jidisz”. Jest też porównywana do Ziemi obiecanej Władysława Reymonta.

Biografia

Był wnukiem kramarza Izaaka z miasta Kowal na Kujawach i najmłodszym synem kupca Kalmana (któremu nadano nazwisko Poznański) i Małki z Gdańskich. W 1825 40-letni Kalman Poznański z żoną, dziećmi, parobkiem i służącą osiedlili się w Aleksandrowie Łódzkim. W rok po urodzeniu się Izraela (1834) rodzina Poznańskich, jako dość zamożna na owe czasy, przeniosła się z Aleksandrowa Łódzkiego do Łodzi, gdzie ojciec nabył prawo handlu towarami łokciowymi, czyli bawełną i lnem, oraz zbudował pierwszą piętrową kamienicę na Starym Mieście – prowadził tam także kram z tkaninami i artykułami korzennymi.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.
Ludwik Geyer (urodzony 7 stycznia 1805 w Berlinie – zmarł 21 października 1869 w Łodzi) – przemysłowiec, jeden z pionierów rozwoju przemysłu włókienniczego w Łodzi i w Polsce, właściciel pierwszej fabryki włókienniczej o napędzie parowym w Królestwie Polskim.

W Łodzi Izrael skończył szkołę elementarną i tzw. progimnazjum. Przyszły multimilioner fachu przedsiębiorcy uczył się od podstaw. W wieku kilkunastu lat zbierał stare materiały, jeżdżąc rozklekotanym wózkiem, ciągnionym przez zabiedzonego konia (w przyszłości niechętni bogaczowi będą twierdzili, że nie miał wówczas konia, a do wózka zaprzęgał psy). W wieku siedemnastu lat (1851) ożenił się z Leonią Hertz, córką Mojżesza Hertza, zamożnego kupca z Warszawy. W intercyzie małżeńskiej Izrael został przedstawiony jako "majster profesji tkackiej" wnoszący do małżeństwa manufakturę wartą 500 rubli. Żona Leonia wniosła mu w posagu sklep handlujący towarami łokciowymi w Warszawie.

Przyprawa – składnik dodawany do potraw, zwykle w znikomych ilościach, dla polepszenia ich walorów smakowych, zapachowych i w rzadkich przypadkach (takich jak kurkuma czy szafran) wizualnych. W dalekiej przeszłości niektóre rośliny, które obecnie stosujemy jako przyprawy, były stosowane przez znachorów, czarowników i kapłanów. Służyły jako leki, afrodyzjaki, święte oleje, kadzidła itp.
Fabryka Izraela Poznańskiego w Łodzi, fabryka płótna na Starych Bałutach w Łodzi, neoromańska, ceglana, wzniesiona w latach 1872–1892 według projektu Hilarego Majewskiego dla Izraela Poznańskiego, największa fabryka kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego, znacjonalizowana w 1945; wpisana do rejestru zabytków w latach 1971–1993, od 2006 mieści centrum handlowe Manufaktura.

W grudniu 1852 Izrael przejął od ojca zarząd rodzinnej firmy kupieckiej. Poznański systematycznie poszerzał działalność: w 1859 jego zakład produkował materiały warte 6 tys. rubli, a w 1868 – 23 tys. rubli. W 1871 rozpoczął, trwające do 1892, skupywanie działek przy ul. Ogrodowej 17–23, na których w przyszłości miał powstać kompleks przemysłowy. W 1872 powstał tu pierwszy obiekt fabryczny – tkalnia mechaniczna o dużej wydajności (200 mechanicznych krosien).

Kujawy – kraina historyczna i region etnograficzny w środkowej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim, w dorzeczu środkowej Wisły i górnej Noteci. Główną grupą etnograficzną regionu są Kujawiacy.
Israel Joszua Singer (ur. 30 listopada 1893 w Biłgoraju - zm. 10 lutego 1944 w Nowym Jorku - pisarz, dramaturg i dziennikarz żydowski tworzący w języku jidysz, brat Isaaca Bashevisa Singera.

W kolejnych latach nastąpiła szybka rozbudowa zakładów, która objęła:

1874/1875 – powiększenie tkalni, budowę bielnika i wykończalni;

1877 – budowę olbrzymiego gmachu przędzalni;

1878 – własne warsztaty mechaniczne;

1880 – szpital fabryczny (Szpital Św. Józefa, obecnie im. Radlińskiego) przy ul. Drewnowskiej 75;

1885–1890 – „Szpital Starozakonnych”, obecnie Szpital Kliniczny przy ul. Sterlinga 1/3;

1887 – farbiarnię, wykończalnię i centralną kotłownię;

1890, 1895 – kolejne tkalnie;

1893 – odlewnię żeliwa;

1895–1897 – wielkie magazyny bawełny przy Starym Cmentarzu.

29 października 1889 firma, podobnie jak inne łódzkie przedsiębiorstwa bawełniane, została przekształcona w spółkę akcyjną. Oficjalna nazwa zakładów brzmiała: „Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Bawełnianych I.K. Poznańskiego w Łodzi”. Rozrastające się zakłady Poznańskiego zatrudniały z biegiem lat coraz więcej pracowników: w 1865 – 70 robotników, w 1879 – już 426 robotników, w 1906 przeciętny stan zatrudnienia wynosił 6800 ludzi.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.
Wykończalnia (wykańczalnia) – oddział zakładu włókienniczego, w którym odbywają się ostatnie procesy przetwarzania włókna w wyroby włókiennicze, ostateczna klasyfikacja i przygotowanie tych wyrobów do sprzedaży. W oddziale tym uszlachetniane są zarówno półprodukty (przędza), jak i produkty końcowe – tkaniny. Wykończalnia dzieli się na działy:

Poznański miał czterech synów: Ignacego, Hermana, Karola i Maurycego; oraz dwie córki: Annę (Ajdlę), żonę Jakuba Hertza, i Joannę Natalię, żonę Zygmunta Lewińskiego.

Izrael Poznański zmarł 29 kwietnia 1900 i został pochowany w grobowcu rodzinnym na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi. W roku jego śmierci jego majątek wynosił 11 mln rubli. I wojna światowa przyniosła przedsiębiorstwu Poznańskiego duże straty. Kolejne pokolenia zarządzały firmą do lat 30. XX wieku, kiedy zadłużone przedsiębiorstwo przejął Banca Commerciale Italiana.

Cmentarz żydowski w Łodzi - cmentarz założony w 1892 roku, zlokalizowany w południowej części Bałut, na niewielkim wzniesieniu pomiędzy ulicami Bracką, Zagajnikową, Zmienną i Inflancką; największa w Polsce nekropolia żydowska (42 ha, ponad 230 tys. pochowanych, w tym ok. 45 tys. stanowią mogiły ofiar pogromu w łódzkim getcie).
Manufaktura – jedno z największych centrów handlowo-usługowo-rozrywkowych w w ) i jedno z największych w Europie Środkowej. Znajduje się w Łodzi, pomiędzy ulicą Zachodnią, Ogrodową, Drewnowską i ulicą Karskiego.

W życiorysie Poznańskiego zaobserwować można wyraźną przemianę: początkowo znany był jako bezwzględny pracodawca nie dbający o bezpieczeństwo pracowników. W jego fabrykach dochodziło do licznych wypadków kończących się kalectwem lub śmiercią. Jednak pod koniec swojego życia niespodzianie zaangażował się w działalność charytatywną, budował sierocińce, szkoły dla biednych i szpitale.

Kowal to miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego.
Gazeta Wyborcza (oficjalny skrót GW) — wysokonakładowy, ogólnopolski dziennik społeczno-polityczny, wydawany w Warszawie - nieprzerwanie od 8 maja 1989 roku - przez koncern medialny Agora SA, zajmujący drugą[2] pozycję na rynku pod względem średniego nakładu jednorazowego.

Na jego postaci częsciowo wzorowany jest Maks Aszkenazy z powieści Bracia Aszkenazy Israela Joszuy Singera.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)