J - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy litery alfabetu łacińskiego. Zapoznaj się również z: J jako skrót lub oznaczenie.

J j

J – dziesiąta litera alfabetu łacińskiego, trzynasta litera alfabetu polskiego. Pierwotnie była jedynie wariantem graficznym litery I. W pisowni polskiej służy głównie do zapisu półsamogłoski przedniej /j/ (niesylabicznego i).

Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [x].

Transkrypcja Hepburna (jap. ヘボン式ローマ字, Hebon-shiki Rōmaji?, dosł. system latynizacji Hepburna) – nosząca nazwisko Jamesa Curtisa Hepburna transkrypcja pisma i dźwięków języka japońskiego na alfabet łaciński, który wykorzystał go w trzecim wydaniu swojego słownika japońsko-angielskiego z 1887 roku. System został pierwotnie zaproponowany przez Stowarzyszenie na rzecz latynizacji alfabetu japońskiego (jap. 羅馬字会, Rōmajikai?, ang. Society for the Romanization of the Japanese Alphabet; roomazi.org) w 1885 roku. System Hepburna został później poprawiony i nazwany Shūsei Hebon-shiki Rōmaji (jap. 修正ヘボン式ローマ字, Shūsei Hebon-shiki Rōmaji?). Pierwotnie wspomnianą poprawioną wersję określano jako Hyōjun-shiki Rōmaji (jap. 標準式ローマ字, Hyōjun-shiki Rōmaji? standardowy styl latynizacji).

Współcześnie jest używana do oznaczania głoski:

/j/ w językach słowiańskich, bałtyckich, uralskich oraz w językach germańskich (oprócz angielskiego, scots oraz luksemburskiego), a także w języku włoskim i esperanto

/x/ lub /h/ w języku hiszpańskim

/ʒ/ w języku francuskim, portugalskim, rumuńskim, tureckim, azerskim i tatarskim

/ʤ/ w języku angielskim, indonezyjskim, malajskim i niektórych językach afrykańskich

/ɟ/ w różnych językach afrykańskich

/t/ w języku Kiowa

Litery j używa się też w oficjalnych transkrypcjach z języków azjatyckich:

Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest, ale nie tożsamy, na dialekcie pekińskim. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chiń. trad. 普通話, uproszcz. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 華語, uproszcz. 华语, huáyǔ – "język chiński").

Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

głoski /ʨ/ w języku chińskim mandaryńskim w transkrypcji pinyin

głoski /j/ w języku kantońskim w transkrypcji Jyutping

głoski /ʥ/ w języku japońskim w transkrypcji Hepburna

głosek /ʨ/ i /ʥ/ w języku koreańskim w różnych metodach transkrypcji

Inne reprezentacje litery J

Zobacz też

Ј ј (cyrylica)

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
J

Zobacz hasło j w Wikisłowniku