Józef Świder - ps. „Mściciel”

Józef Świder ps. Mściciel (ur. 15 stycznia 1927, zm. 13 lutego 1948) – żołnierz partyzantki antykomunistycznej, w latach 1947-1948 dowódca oddziału "Wiarusy".

Biografia

Józef Świder urodził się 15 stycznia 1927 w Rdzawce w rodzinie chłopskiej.

Początkowo walczył w zgrupowaniu Józefa Kurasia "Ognia", gdzie przybrał pseudonim "Pucuła" (z racji wyglądu).

Po śmierci "Ognia" 22 lutego 1947 roku i decyzji Jana Kolasy "Powichra" o ujawnieniu się, część "Ogniowców" na ramach tzw. amnestii wyszła z podziemia. Pozostali zadecydowali walczyć do końca. Na ich czele stanął Józef Świder, który utworzył z dawnych żołnierzy "Ognia" oddział partyzancki "Wiarusy". Świder przyjął nowy pseudonim "Mściciel", by pomścić śmierć "Ognia" i zamordowanych przez bezpiekę towarzyszy broni. Pomimo młodego wieku wykazywał wyjątkowe zdolności dowódcze i organizacyjne. Zgrupowanie Józefa Świdra stacjonowało w masywie Gorców. Akcje zbrojne przeciw komunistycznemu aparatowi represji prowadziło na terenie południowej części woj. krakowskiego.

Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) – specjalna formacja wojskowa, podporządkowana z uwagi na cele działań ministrowi bezpieczeństwa publicznego (1945-1954) a następnie ministrowi spraw wewnętrznych, powołana uchwałą Krajowej Rady Narodowej z dnia 25 maja 1945 roku dla walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi (UPA) i niemieckimi (Werwolf).

Rabka-Zdrój (do końca 1999 Rabka) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rabka-Zdrój. Położona jest u styku Gorców i Beskidu Wyspowego oraz Pasma Podhalańskiego, na wysokości 500-560 m n.p.m., u ujścia potoków Poniczanki i Słonki do Raby.

"Mściciel" zginął w walce z funkcjonariuszami Korpusem Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Urzędu Bezpieczeństwa w Lubniu 13 lutego 1948 roku. Po śmierci ubecy zabrali ciało "Mściciela", odmawiając wydania go rodzinie. Do dzisiaj, pomimo wieloletnich poszukiwań prowadzonych przez rodzinę i pion śledczy krakowskiego IPN, nie udało się odnaleść miejsca jego pochówku.

Amnestia w 1947 roku – amnestia skierowana do żołnierzy i działaczy polskiego podziemia antykomunistycznego. Ustawa o amnestii została uchwalona przez polski Sejm 22 lutego 1947 r. Faktycznym celem amnestii była likwidacja zorganizowanego oporu przeciwników "władzy ludowej". Obietnic amnestyjnych nie dotrzymano. Zebrana w toku przesłuchań wiedza posłużyła do późniejszych represji wobec ujawnionych i dotarcie do osób nadal prowadzących walkę.

Żołnierze wyklęci – określenie żołnierzy podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, stawiających opór zbrojny próbie sowietyzacji Polski i podporządkowania jej ZSRR w latach 1944-1963.

Założony przez "Mściciela" oddział Wiarusy walczył z bezpieką do 25 lipca 1949, kiedy został rozbity przez UB i KBW na polanie Surówki koło Rabki.

Przypisy

Grażyna Starzak, Tych grobów miało nie być, w: Dziennik Polski z 21 lutego 2011

Bibliografia

Dawid Golik, Z wiarą w zwycięstwo... Oddział partyzancki „Wiarusy” 1947–1949, Instytut Pamięci Narodowej, 2010

Linki zewnętrzne

Dawid Golik, Po "Ogniu" był "Mściciel"... oddział partyzancki "Wiarusy" i jego rozbicie, 2010