Józef Feliks Łazowski - Polski Serwis Naukowy

Józef Feliks Łazowski (ur. 20 listopada 1759 w Lunéville, zm. 8 października 1812 w Paryżu) – francuski generał pochodzenia polskiego okresu wojen napoleońskich

Józef Feliks Łazowski urodził się 20 listopada 1759 roku w Lunéville (Lotaryngia). Ojciec jego pochodził z Ciechanowca, pieczętował się herbem Krzywda, przebywał na wygnańczym dworze polskiego króla Stanisława Leszczyńskiego jako jego kuchmistrz.

W latach 1779 – 1784 Józef Feliks Łazowski studiował w paryskiej Szkole Dróg i Mostów (fr. École des Ponts et Chausses), po jej ukończeniu specjalizował się w budownictwie wodnym. Pracował jako inżynier w portach Dieppe i Cherbourga, był też przez pewien czas dyrektorem kanałów w Orleanie. W latach terroru jakobinów został uwięziony.

Stanisław Bogusław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. 20 października 1677 we Lwowie, zm. 23 lutego 1766 w Lunéville w Lotaryngii) – król Polski w latach 1705-1709 i 1733-1736, książę Lotaryngii i Baru w latach 1738-1766.

André Masséna, wł. Andrea Massena (ur. 6 maja 1758 w Nicei, zm. 4 kwietnia 1817) – książę Rivoli, książę Essling, marszałek cesarstwa francuskiego.

W 1794 roku wstąpił do wojska i został kapitanem Korpusu Inżynierów. W tym też roku wysłany został do dyspozycji władz tureckich, gdzie na ich polecenie fortyfikował Chocim, Polankę Akerman, Kilię, Izmaił.
W 1797 powrócił do Paryża i przedstawił Dyrektoriatowi raport sugerujący podbój Egiptu, co zaważyło na podjęciu decyzji o wyprawie gen. Bonaparte. Przyłączył się do niej w maju 1798 roku. Początkowo był szefem batalionu. Odznaczył się w szturmie Aleksandrii, oblężeniu Al-Arisz i Jaffy, w bitwie pod Akką został ranny w głowę. 14 czerwca 1799 został dowódcą zaimprowizowanej brygady. Uczestniczył w bitwach o Heliopolis i Damiettę oraz w oblężeniu Kairu. Podczas ekspedycji prowadził pomiary kartograficzne. Zrobił kilka znaczących korekt na mapie Egiptu.
Ciechanowiec – miasto na Wysoczyźnie Drohiczyńskiej, w woj. podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ciechanowiec. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego. Na terenie miejskim Ciechanowca znajduje się wydzielone sołectwo Ciechanowczyk.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

W latach 1798 – 1800 wstępnie rozpoznał teren i wykonał pierwsze pomiary dla poparcia idei budowy kanału przez Przesmyk Sueski, której stał się gorącym rzecznikiem. W związku z chorobą oczu opuścił w 1801 roku Egipt.
Powrócił do Francji i brał udział w fortyfikowaniu La Rochelle. Uczestniczył w kampanii pruskiej 1805 roku. W dniu 15 sierpnia 1806 roku został generałem brygady. W 1807 roku jako dowódca saperów brał udział w oblężeniu Grudziądza. W 1809 roku walczył pod Essling i Znojmem. W dniu 21 lipca 1809 roku został mianowany generałem dywizji a w dniu 15 sierpnia 1809 został baronem Cesarstwa. 18 lutego 1810 roku został dowódcą inżynierów armii brabanckiej a w kwietniu armii portugalskiej marsz. Massény.

Rewolucja francuska 1789-1799 (nazywana też Wielką Rewolucją Francuską lub po prostu Wielką Rewolucją) – okres w historii Francji (1789-1799), w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych i obalenia monarchii Burbonów.

La Rochelle (także La Rocheile, niekiedy w języku polskim jako Roszela) - miasto w zachodniej Francji, w regionie Poitou-Charentes, w departamencie Charente-Maritime, nad Zatoką Biskajską. Jest portem morskim i ośrodkiem turystycznym.

Ze służby wojskowej odszedł z powodów zdrowotnych 20 kwietnia 1811 roku. Zmarł w Paryżu 8 października 1812 roku.
Odznaczony był trzykrotnie Legią Honorową, nazwisko Józefa Łazowskiego uwieczniono na Łuku Triumfalnym w Paryżu.
Jego brat Klaudiusz Franciszek był jednym z przywódców paryskich sankiulotów.
Bibliografia

Robert Bielecki: Encyklopedia wojen napoleońskich. Warszawa: Wyd. TRIO, 2002. ISBN 8385660755.

Bolesław Orłowski: Słownik polskich pionierów techniki. Katowice: Wyd. Śląsk, 1986. ISBN 8321603394.

Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska : popularny słownik biograficzny. T. 1, A-Ł. Pruszków: Wyd. Ajaks, 1998.

Andrzej Szutowicz: Nieznani saperzy. Drawno: Kawaliera, 2005.