Józef Gałęzowski - Polski Serwis Naukowy

Józef Gałęzowski ps. "Józef Gołkowicz" (ur. 7 czerwca 1834 w Lipowcu na Ukrainie, zm. 18 marca 1916 w Paryżu) – polski pedagog, członek Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym, prezes Muzeum Polskiego w Rapperswilu.

Ukończył Akademię Wojenną w Sankt Petersburgu, gdzie w stopniu sztabskapitana został wykładowcą balistyki. Po wybuchu powstania styczniowego powołany na członka Wydziału Wojny Rządu Narodowego. Był autorem ustawy o pospolitym ruszeniu. Po ustąpieniu we wrześniu Eugeniusza Dębińśkiego-Kaczkowskiego został szefem tego wydziału. 17 października 1863 wraz z Romualdem Trauguttem i Józefem Kajetanem Janowskim przystąpił do formowania nowego Rządu Narodowego. W przebraniu palacza kolejowego udał się w czerwcu 1864 do Paryża. Tam zajął się sprawą ewentualnej dostawy broni do Królestwa Polskiego, będąc członkiem Komisji Broni. W czasie wojny francusko-pruskiej zajął się organizowaniem Legionu Polskiego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Wojna francusko-pruska 1870-1871 (19 lipca 1870 – 10 maja 1871) – konflikt zbrojny między Francją i Prusami. Bezpośrednią przyczyną była próba osadzenia przez Bismarcka na tronie Hiszpanii pruskiego księcia. Był to książę Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen. Natomiast wewnętrznie była wynikiem toczącej się rywalizacji Francji i Prus o dominację w Europie. Wojnę zakończono podpisaniem traktatu pokojowego 10 maja 1871 roku we Frankfurcie.

Mianowany prezesem i członkiem rady nadzorczej Muzeum w Rapperswilu. Został skarbnikiem Komisji Nadzorczej Skarbu Narodowego. Ogłosił dwie prace o artylerii: Artykeria. Odziałąch gwintowanych (Paryż 1867), Sur le fusil à aiguille (1869). Udzielił pomocy Antoniemu Berezowskiemu, skazanemu za zamach na cesarza Rosji Aleksandra III. Jako finansista kierował Funduszem Żelaznym pomocy dla skazańca zesłanego na Nową Kaledonię.

Ukraina, łac. Ucraina (Ukraina Naddnieprzańska, Naddnieprze) – kraina historyczna położona w centralnej i południowo-wschodniej Ukrainie, na wschód od Podola i Wołynia, między Bohem a Worsklą, w dorzeczu Dniepru, do roku 1772 w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Pochowany na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.

Bibliografia

Marian Tyrowicz, Józef Gałęzowski, w: Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1948-1958, t. VII, s. 248-250.