Józef Giza - Polski Serwis Naukowy

Józef Giza (ur. 3 marca 1887 w Dąbrówce Polskiej, zm. 16 sierpnia 1965 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys

Był synem Michała Gissa-Gizy i Małgorzaty Szkaradek. Żonaty, miał synów: Mieczysława (1920-1939), absolwenta Korpusu Kadetów nr 1 we Lwowie, poległego w kampanii wrześniowej, Kazimierza, emigranta, i Tadeusza oraz córkę Marię po mężu Podgórską, łączniczkę Armii Krajowej.

Nowy Sącz – miasto powiatowe i na prawach powiatu grodzkiego, w województwie małopolskim. Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz. Trzecie co do liczby mieszkańców i piąte co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Liczba ludności: 84 556 (GUS, grudzień 2009). Ważny węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny ziemi sądeckiej. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 r.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

W 1909 roku ukończył I Gimnazjum w Nowym Sączu. W czasie nauki należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Podczas I wojny światowej służył w Cesarskiej i Królewskiej Armii od czerwca 1914 roku do października 1918 (20 Galicyjski Pułk Piechoty na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim). Członek konspiracyjnej organizacji "Wolność" (1917-1918). Współautor antyaustriackiego zamachu wojskowego z 30 na 31 października 1918 roku w Tarnowie.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

W Wojsku Polskim od listopada 1918 roku. Najpierw pełnił służbę w 1 Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu (1918-1927) jako dowódca kompanii, adiutant pułku podczas wojny polsko-rosyjskiej 1919-1921, a później dowódca batalionu. We wrześniu 1927 roku objął dowodzenie Batalionem KOP "Iwieniec", po czym w kwietniu 1931 roku został zastępcą dowódcy 82 Pułku Piechoty w Brześciu n. Bugiem, a od kwietnia 1932 roku – zastępcą dowódcy 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku. W czerwcu 1935 roku powierzono mu dowodzenie 3 Pułkiem Strzelców Podhalańskich w Bielsku. Od maja 1938 roku do sierpnia 1939 roku dowodził Górnośląską Brygadą Obrony Narodowej w Katowicach.

Odznaczenie – honorowe wyróżnienie o określonym znaku (krzyż, medal, gwiazda) nadawane za szczególne zasługi lub wybitne osiągnięcia w różnych dziedzinach pracy zawodowej lub społecznej, za akty odwagi i poświęcenia, w celu upamiętnienia wydarzeń, udziału w wojnie itp.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

We sierpniu 1939 roku objął funkcję dowódcy piechoty dywizyjnej 55 Dywizji Piechoty Rezerwowej. Walczył od Śląska aż po Tomaszów Lubelski. Uniknął niewoli i przedostał się na Węgry, gdzie był zastępcą dowódcy Przedstawicielstwa WP (1939-1940) w Budapeszcie. W maju 1940 roku przedostał się do Francji, skąd wkrótce został ewakuowany do Wielkiej Brytanii, gdzie pełnił m.in. funkcję zastępcy dowódcy 5 Brygady Kadrowej Strzelców w Szkocji. W sierpniu 1942 roku został skierowany na Bliski Wschód. 9 listopada 1942 roku objął dowództwo 4 Brygady Strzelców, a od marca do 22 września 1943 roku dowodził 5 Wileńską Brygadą Piechoty. Następnie został komendantem Centrum Wyszkolenia Armii. W maju 1944 roku objął dowodzenie 7 Dywizją Piechoty. Od października 1945 roku pozostawał w stanie nieczynnym. Po zakończeniu II wojny światowej na emigracji w Londynie, gdzie zmarł 16 sierpnia 1965 roku.

Tomaszów Lubelski to miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim przy granicy z Ukrainą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa zamojskiego. Leży na Roztoczu Środkowym, nad Sołokiją.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.