Józef Konstanty Ramotowski - Polski Serwis Naukowy

Józef Konstanty Ramotowski (ur. 12 kwietnia 1812 w Tykocinie, zm. 20 lipca 1888 w Saumur we Francji) – polski powstaniec z 1830 i 1863 roku, uczestnik polskiej emigracji we Francji.

Józef Konstanty Ramotowski urodził się 12 kwietnia 1812 roku w Tykocinie w typowej dla północnowschodniego Mazowsza rodzinie szlachty zaściankowej wywodzącej się od Karola Ramotowskiego syna Jana urodzonego ok. 1675 roku, dziedzica wsi Kumelsk. Ojcem jego był Józef Ramotowski urodzony 1781 w Grądach Wielkich parafii Jedwabne a matką Józefa z domu Usarzewska z Warki. Ojciec Konstantego pracował w Tykocinie jako pisarz w magazynach solnych. Konstanty miał trzech braci Aleksandra (1809), Leopolda Pawła (1818) i Nikodema Józefa.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Władysław Roman Cichorski ps. Zameczek (ur. 1822 – zm. 1876) – pułkownik wojsk powstańczych powstania styczniowego, dowódca oddziału operującego na Podlasiu.

W 1830 roku Konstanty ukończył Szkołę Wojewódzką w Łomży i zapisał się na Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i tam zastaje go wybuch powstania listopadowego.

Prawdopodobnie wziął udział w szturmie na Arsenał.

Wstąpił do Legii Akademickiej, a później do 2 pułku piechoty liniowej. Wziął udział w bitwie pod Wawrem, po której został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i awansowany na stopień podoficerski. Przeszedł cały szlak 2 pułku. W bitwie pod rodzinnym Tykocinem został ranny. Powstanie skończy wraz z całym korpusem Rybickiego, przechodząc do Prus. Przed przekroczeniem granicy został awansowany na stopień podporucznika. Opuścił Prusy i poprzez Poznań i Drezno udał się do Francji.

Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. Historyczną Stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu – prawa miejskie – 1237.

Wojna francusko-pruska 1870-1871 (19 lipca 1870 – 10 maja 1871) – konflikt zbrojny między Francją i Prusami. Bezpośrednią przyczyną była próba osadzenia przez Bismarcka na tronie Hiszpanii pruskiego księcia. Był to książę Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen. Natomiast wewnętrznie była wynikiem toczącej się rywalizacji Francji i Prus o dominację w Europie. Wojnę zakończono podpisaniem traktatu pokojowego 10 maja 1871 roku we Frankfurcie.

Do Strasburga dotarł 18 lipca 1832 roku. Dzielił los wszystkich polskich popowstaniowych uchodźców. Był przerzucany do kolejnych ośrodków dla uchodźców polskich. Przebywa w Chateauroux, Burges, Mortain, Rouen, Rennes i Laval.

Prawdopodobnie w 1835 roku poznał panią Constance Aline Guesdon de Beauchesne, wdowę po Henri de La Broise. 7 stycznia 1836 roku wziął z nią ślub i zamieszkał w Désertines w dworze Grande Haie. Wszedł w środowisko miejscowej szlachty. Został wiceprzewodniczącym Komitetu Rolnego, a później kapitanem Gwardii Narodowej. Urodziły mu się dzieci. Dwóch pierwszych bliźniaków zmarło po porodzie w 1836 roku. W 1837 roku urodziła się córka Marie Leokadie, w 1840 syn Arthur Joseph Anne, a w 1841 Léopold Thadée.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Syn Arthur zmarł w 1850 roku.

Został członkiem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. W 1856 roku podpisuje deklarację emigracji odrzucającą amnestię carską.

W 1862 roku opuścił Francję i przedostał się na Litwę w okolice Rosień – prawdopodobnie do jednego z braci – i tam przygotowywał się do powstania. W tym samym roku jego syn Léopold Thadée ukończył szkołę wojskową i dostał stopień podporucznika kawalerii armii francuskiej.

Cmentarz Montparnasse (fr. Cimetière du Montparnasse) jest jednym z najsławniejszych paryskich cmentarzy. Znajduje się w południowo-wschodnim fragmencie Paryża (Montparnasse) w XIV dzielnicy.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Konstanty przyjął pseudonim "Wawer" na pamiątkę bitwy z 1830 roku i wstąpił do oddziału Władysława Cichorskiego "Zameczka" walczącego na Podlasiu. W marcu 1863 roku dostał rozkaz sformowania własnego oddziału. Oddział sformował w swoich rodzinnych stronach, na północno-wschodnim Mazowszu. Mimo słabego uzbrojenia odbył wiele potyczek i bitew z wojskami rosyjskimi. Był dobrym żołnierzem, czego wyrazem był jego awans na stopień pułkownika wojska polskiego.

Podoficer – żołnierz służby czynnej lub żołnierz rezerwy należący do korpusu podoficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej kaprala (mata w Marynarce Wojennej), pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy drużyny lub innym stanowisku w Wojsku Polskim. W okresie II RP podoficerowie byli zarówno żołnierzami zasadniczej służby wojskowej (w tym nadterminowej) - do stopnia kaprala, jak i żołnierzami zawodowymi (kapral, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, chorąży). W LWP oraz w WP do 2004 r. podoficerowie dzielili się na podoficerów zasadniczej służby wojskowej (kapral i starszy kapral) i podoficerów zawodowych (pozostałe stopnie podoficerskie). Obecnie wszyscy podoficerowie służby czynnej są żołnierzami zawodowymi i tworzą korpus podoficerów. Stopnie podoficerskie występują również w innych formacjach takich jak policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, ABW, BOR.

Nowogród – miasto w woj. podlaskim, w powiecie łomżyńskim, nad Narwią, ok. 15 km od Łomży. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Nowogród. Wprawdzie dzisiejszy Nowogród położony jest na wzgórzu, jednak pierwotnie miasto zlokalizowane było u zbiegu rzek Narwi i Pisy, które dziś stanowią szlaki spływów kajakowych, łącząc dorzecze Wisły z Wielkimi Jeziorami Mazurskimi.

Bił się ze zmiennym szczęściem pod Białaszewem, Wielkimi Jaszwilami, Jastrzębną, Balinką, Czarnym Brodem, Kadyszem, Gruszką, Kozim Rynkiem, Radziłowem i Siebruczynem. Został zapamiętany jako zdolny dowódca, dobry kawalerzysta, ale jednocześnie jako człowiek, który lubił dobrze zjeść i wypić w dobrej kompanii. Do legendy przeszły skrzynki z francuskim szampanem, które rzekomo kazał za sobą wozić. Finansowo wspomagała go m.in. jedna z najbogatszych rodzin tamtych stron – rodzina Kisielnickich. W majątku Kisielnickich w Korzenistem, gdzie oczekiwał dostawy broni z Prus Wschodnich, został otoczony przez Rosjan, ale wyszedł z okrążenia.

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

14 lipca 1863 roku poniósł klęskę pod Rząśnikiem, oddział uległ rozproszeniu, ale "Wawer" zebrał go ponownie. Następna klęska pod Nowogrodem doprowadziła do rozwiązania oddziału. W sierpniu ponownie zorganizował oddział, ale 3 września został ponownie rozbity pod Strzelcowizną. Nie widząc możliwości kontynuowania walki rozwiązał oddział, a sam przedostał się do Prus Wschodnich. Krok ten został poczytany przez Rząd Narodowy za dezercję i zaocznym wyrokiem Sądu Wojennego "Wawer" został skazany na karę śmierci. Nieco później wyrok ten zostaje anulowany.

Jedwabne – miasto w woj. podlaskim, w powiecie łomżyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jedwabne. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego.

Szlachta (z niem. Geschlecht - ród) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.

W grudniu 1863 roku "Wawer" wrócił do Francji.

Wybuch wojny francusko pruskiej w 1870 roku zastał go w Désertines. Był kapitanem – dowódcą 9. kompanii Gwardii Narodowej Zmobilizowanej z rejonu Mayenne.

27 października dostał awans na podpułkownika i zostaje dowódcą 2. legionu Gwardii Narodowej Zmobilizowanej z Mayenne. Organizował tę jednostkę i prawdopodobnie wziął udział w bitwie pod Le Mans, a następnie osłaniał wycofywanie się jednostek francuskich na linię rzeki Mayenne. Bronił miasta Beaumont sur Sarthe. Koniec działań wojennych zastał go na linii obrony odległej zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Désertines. W wojnie 1870 roku oprócz Konstantego wziął udział również jego syn Léopold Thadée, początkowo jako porucznik 8 pułku strzelców konnych, a następnie, po ucieczce z niewoli pruskiej jako kapitan 6. pułku strzelców konnych. W podzięce Matce Boskiej za ocalenie życia wszystkim członkom rodziny Constance wystawiła w Désertines kapliczkę znaną miejscowym jako kapliczka Ramotowskiej. W roku 1876 zmarła Constance Aline, a "Wawer" opuścił Désertines i przeniósł się do Paryża. Działał aktywnie w polskich towarzystwach kombatanckich, organizował zbiórki pieniędzy na renty dla byłych powstańców, aby w końcu samemu z tej renty korzystać. Syn Léopold Thadée walczył w tym czasie w Afryce Północnej w Maroku i Algierii, dowodząc jednostkami kirasjerów, strzelców konnych i spahisów, w 1884 roku wrócił do Francji i dostał stanowisko szefa wyszkolenia w prestiżowej szkole kawalerii w Saumur. Do niego też przeniósł się Józef Konstanty i tam zmarł w 1888 roku. Ciało jego zostało przewiezione do Mortain i tam pochowane.

Tykocin (łac. Tykocien, heb. Tiktin, Tyktin, Tuktin, Tikoczin, Tykoczyn) – miasto w woj. podlaskim, w powiecie białostockim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tykocin, w Kotlinie Biebrzańskiej, nad Narwią, na zachód od Białegostoku. Duża liczba zabytków a przede wszystkim zachowany oryginalny układ przestrzenny miasta, z widoczną do dzisiaj granicą części żydowskiej, z oryginalną synagogą (muzeum) powoduje, że miasto jest coraz częściej odwiedzane przez turystów z kraju i zagranicy.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Léopold Thadée Ramotowski kontynuował karierę wojskową. Został kawalerem Legii Honorowej, dowodził pułkiem huzarów i strzelców konnych aż w końcu został mianowany na stopień generała brygady i dowódcą brygady kirasjerów. W 1903 odszedł ze służby liniowej, dostając przydział do Komitetu Technicznego Kawalerii w Paryżu. Wtedy też kupił grób na Cmentarzu Montparnasse i zarządził ekshumację ciał swoich rodziców – Constance Aline z Désertines i Józefa Konstantego z Cmentarza Mortain i ich ponowny pochówek na Monparnasse (grób ten jest również miejscem spoczynku Marie Leokadie, oraz samego Léopolda Thadée).

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 r. z części ziem Polski (Warmii) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji był Królewiec. W maju 1939 roku prowincja miała powierzchnię 36 991,71 km² i liczyła 2 488 122 mieszkańców.

Zobacz też

Ramotowski

Linki zewnętrzne

Pełne dossier Józefa Konstatego Ramotowskiego "Wawra"