Grób Józefa Maślanki

Józef Maślanka (ur. 20 maja 1883 w Przyborowie, zm. 7 października 1968 w Warszawie) – polski żołnierz i polityk ruchu ludowego.

Urodził się w Przyborowie w powiecie brzeskim, w rodzinie chłopskiej jako syn Franciszka i Marianny z Chamielców. Skończył 6 klas gimnazjum. W 1910 w poszukiwaniu pracy emigrował do Niemiec i w Westfalii pracował w kolejnictwie. W czasie I wojny światowej był żołnierzem II Brygady Legionów Polskich. Następnie był działaczem Polskiego Stronnictwa Ludowego "Piast" i ZMW RP "Wici". Był gorącym zwolennikiem zjednoczenia ruchu chłopskiego i organizatorem Stronnictwa Ludowego (SL) w powiecie stopnickim. 1931-1934 wchodził w skład Zarządu Powiatowego (ZP) SL, był też członkiem Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej. W sierpniu 1934 podpisał odezwę frakcyjną grupy "Polska Ludowa", skupiającej większość czołowych działaczy byłego Stronnictwa Chłopskiego, którzy w 1935 dokonali rozłamu w SL. Na tym tle oraz w wyniku osobistych animozji ZP SL, opanowany przez byłych działaczy PSL "Wyzwolenie", zawiesił go 14 sierpnia 1934 w prawach członkowskich, a 29 stycznia 1935 Naczelny Komitet Wykonawczy (NKW) SL zatwierdził jego decyzję i wykluczył Maślankę z SL. Po rozłamach w SL w 1935, kiedy antagoniści Maślanki przeszli do sanacji lub usunęli się z pracy w stronnictwie, NKW SL przywrócił mu prawa członkowskie.

Był żywiołowym działaczem, skłonnym do krańcowych i radykalnych czynów. Policja odnotowała wiele jego ostrych wystąpień antyrządowych, antyklerykalnych, wzywających do strajków, i posądzała go o komunizowanie i współpracę z komunistami, co nie było bezpodstawne. W 1937 był organizatorem strajku chłopskiego. Za swe bojowe i opozycyjne wystąpienia był dwukrotnie aresztowany: 6 maja 1938 i w listopadzie 1938. W 1938 i 1939 wybrano go do 9-osobowego Zarządu Wojewódzkiego SL w Kielcach.

W czasie okupacji już od końca października 1939 brał udział w organizowaniu konspiracyjnego zespołu ludowców w Kielcach, u niego też odbywały się narady konspiracyjne, którymi kierował. Wszedł w skład Wojewódzkiego Kierownictwa Ruchu Ludowego i trójki politycznej SL-Roch w Stopnicy. W pierwszej połowie 1943 odszedł wskutek nieporozumień na tle spraw personalnych i organizacyjnych i zaczął działać na własną rękę, co przyszło mu łatwo, gdyż znano go w całej okolicy.

Od czerwca 1944 był dowódcą oddziału partyzanckiego Batalionów Chłopskich na Kielecczyźnie, z którym przyłączył się do Armii Ludowej, wchodząc w skład I Brygady AL "Grunwald". W czasie swej działalności używał pseudonimów: "Mścisław", "Górka" i "Dziadek".

Od 31 grudnia 1944 do 1 kwietnia 1945 pełnił funkcję ministra administracji publicznej w rządzie Edwarda Osóbki-Morawskiego. Od 1944 do 1947 był posłem do Krajowej Rady Narodowej, 1946-1947 członkiem NKW SL, a od 1947 do 1952 posłem na Sejm Ustawodawczy. Pełnił również różne funkcje w Stronnictwie Ludowym. Od 1949 należał do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Był także członkiem Rady Naczelnej ZBoWiD i otrzymał stopień pułkownika rezerwy WP.

Pochowany w Alei Zasłużonych na Powązkach. Był odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Grunwaldu II klasy, Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Partyzanckim, pośmiertnie Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Źródła