Józef Szczepan Koźmian - Polski Serwis Naukowy

łJózef Szczepan Koźmian (1773-1831) – biskup kujawsko-kaliski, działacz oświatowy, społeczny i polityczny, poseł i senator, członek Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Urodził się w 1773 r. w Gałęzowie, koło Bychawy. Bratem jego był Kajetan Koźmian (1771-1856), poeta, krytyk, publicysta. W roku szkolnym 1780-1781 uczęszczał do Lubelskiej Szkoły Wojewódzkiej, a przez następne dwa lata do austriackiej szkoły w Zamościu, a następnie do seminarium duchownego w Warszawie. Studiował na uniwersytetach w Warszawie i Wilnie. Przed przyjęciem święceń kapłańskich uzyskał w 1795 r. probostwo w Markuszowie. Mieszkając w pobliżu Puław utrzymywał kontakty z działaczami obozu postępowego księcia Adama Czartoryskiego. Po otrzymaniu święceń kapłańskich, otrzymał w roku 1795 kanonię lubelską. Po włączeniu Lubelszczyzny do Księstwa Warszawskiego powierzono mu w 1809 r. stanowisko komisarza-nadzorcy dotychczasowych urzędników austriackich. Wkrótce wszedł w skład Rządu Centralnego dla Galicji Zachodniej. Opracował dla Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego sprawozdanie o stanie szkolnictwa w byłej Galicji. W 1811 r. został posłem na Sejm oraz sędzią pokoju przy sejmiku lubartowskim. Został również proboszczem i infułatem w Zamościu. Gdy w 1814 zmarł ks. Onufry Skotnicki administrowanie probostwem w Szczebrzeszynie przekazano ks. Józefowi Szczepanowi Koźmianowi, który przywrócił do właściwego stanu gospodarczego wsie stanowiące uposażenie probostwa (Sułów i Sułówek). Po kongresie wiedeńskim, w 1815 r. został członkiem Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W 1818 r. mianowano go biskupem pomocniczym diecezji lubelskiej.

Publicystyka (łac.) - wypowiedzi w środkach komunikacji społecznej (prasa, radio, telewizja, Internet, książka, wydawnictwa jednorazowe) na publicznie interesujące w danym momencie tematy.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Uniwersytet Krakowski nadał mu stopień doktora teologii. Sakrę biskupią przyjął w 1829 r. Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Lublinie przyjęło go na członka przybranego. W 1822 r. został biskupem kalisko-kujawskim, a w rok później senatorem Królestwa Polskiego. W 1827 r. odznaczony został Orderem św. Stanisława I klasy.

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Książę – tytuł monarchów państw nie będących królestwami, tytuł feudalny władców wielkich jednostek terytorialnych w ramach monarchii, podległych królowi lub cesarzowi, tytuł członków rodziny monarchy i tytuł arystokratyczny. Jego źródłosłów związany jest ze staropolskim słowem kniądz (ksiądz), staroruskim kniaź, czeskim knieze czy południowosłowiańskim knez. Książę różnił się od króla tym, że nie był koronowany. Książę może władać lub być właścicielem księstwa. Na terenie pogańskiej Słowiańszczyzny wyraz książę oznaczał po prostu władcę terytorialnego lub plemiennego, bez jakiegokolwiek odniesienia do godności chrześcijańskich książąt (princepsów, duksów), królów (reksów) i cesarzy (cezarów, imperatorów).

Po wybuchu Powstania Listopadowego w 1830 r. wydał odezwę do duchowieństwa, zachęcającą je do poparcia zrywu narodowego.

Źródła

Polski Słownik Biograficzny