Józef Unszlicht - Polski Serwis Naukowy

Józef Unszlicht

Józef Unszlicht (ros. Иосиф Станиславович Уншлихт; ur. 19 listopada 1879 w Mławie, zm. 29 lipca 1938) – polski i sowiecki działacz komunistyczny pochodzenia żydowskiego, ps. Jurowski, Leon, z wykształcenia inżynier.

Od 1900 w SDKPiL, w latach 1911-1913 członek władz województwa warszawskiego i władz okręgowych partii w Łodzi, jednocześnie członek Zarządu Krajowego. Więziony (kilkakrotnie w X. Pawilonie Cytadeli Warszawskiej) i zsyłany za działalność rewolucyjną. Od 1906 w SDPRR. W 1907 uczestnik V zjazdu SDPRR.

Mława – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim. Miasto powiatowe leżące na Mazowszu, na Wzniesieniach Mławskich, w pobliżu rz. Mławki, tuż przy granicy z województwem warmińsko-mazurskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego. Wg danych z 26 czerwca 2009 miasto posiadało 30 423 mieszkańców.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Uczestnik rewolucji październikowej w Piotrogradzie, członek Rewolucyjnej Rady Wojennego, potem członek Kolegium NKWD. Po rewolucji pracował w Radzie Wykonawczej w Irkucku i Komitecie irkuckim SDPRR. Od 1918 współorganizator Armii Czerwonej, w latach 1917-1918 pełnił funkcję członka Centralnego Komitetu Wykonawczego grup SDKPiL w Rosji. W roku 1919 został członkiem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Litwy i Białorusi. Organizował oddziały Armii Czerwonej na Litwie i w Białorusi. Komisarz (minister) ludowy ds. wojskowych oraz członek Rewolucyjnej Rady Wojennej Litewsko-Białoruskiej Republiki Rad, wprowadzał na tych terenach władzę rad. Brał udział w walkach z oddziałami polskimi, w okresie kwiecień – grudzień 1919 członek Rewolucyjnej Rady Wojennej 16 Armii. W okresie grudzień 1920 – kwiecień 1921 członek Rady Wojskowo Rewolucyjnej Frontu Zachodniego M. Tuchaczewskiego. Jednocześnie od 1920 w Biurze Polskim KC RKP, został latem 1920 członkiem Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego w Białymstoku tzw. Polrewkom. Był jednym z organizatorów polskiej Armii Czerwonej. Od roku 1921 przebywał w ZSRR, był w latach 1921-1923 zastępcą przewodniczącego WCzK, (od 1922 – OGPU), w l. 1923-1925 członek Wojskowej Rady Rewolucyjnej szef zaopatrzenia Armii Czerwonej. W 1924 członek Komisji Rewizyjnej WKP(b). W l. 1925-1930 zastępca komisarza ludowego spraw wojskowych i przewodniczący Rady Wojennej Republiki i zastępca komisarza (ministra) Marynarki Wojennej, jednocześnie od 1927 przewodniczący Związku Pomocy Systemu Obronnie i Budownictwu Przemysłowo-lotniczemu ZSRR. W l. 1930-1933 zastępca przewodniczącego Rady Gospodarki Narodowej. W l. 1933-1935 szef Głównego Zarządu Lotnictwa Cywilnego, następnie sekretarz Rady Związkowej Centralnego Komitetu Wykonawczego.

Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy – działająca na przełomie XIX i XX wieku polska marksistowska partia polityczna. Początkowo nosiła nazwę Socjaldemokracja Królestwa Polskiego. Od 1900 roku Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy.

Wielki terror – okres w historii ZSRR szczególnego nasilenia terroru policyjnego NKWD w latach 30. XX wieku. W efekcie zaplanowanych i zorganizowanych represji zamordowano miliony niewinnych ludzi, a także prawie wszystkich działaczy partii leninowskiej, wysokich oficerów Armii Czerwonej oraz NKWD. Za jego początek uważane jest zabójstwo Kirowa w grudniu 1934, a koniec najczęściej datowany na 1939.

Delegat na IX, X, XII, XIV-XVII zjazd WKP(b).

W okresie tzw. wielkiej czystki aresztowany, w 1938 skazany i stracony.

Odznaczenia: Order Czerwonego Sztandaru.

Jego bratem był Julian Unszlicht, ksiądz katolicki, a siostrą Stefania Brunowa, żona krytyka literackiego i działacza komunistycznego Juliana Bruna

Książki

Ustawodawstwo społeczne pod rządami Józefa Piłsudskiego w Polsce (1927).

Linki zewnętrzne

podpisany przez Józefa Unszlichta rozkaz o formowaniu Pierwszej Polskiej Armii Ochotniczej

Bibliografia

Bolszaja Sowietskaja Encykłopedija t. 27 Moskwa 1977.

J. Odziemkowski, Leksykon wojny polsko rosyjskiej 1919-1920, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2004.

Stefan Król, Cytadela warszawska, Książka i Wiedza, Warszawa 1978, s. 221.