Józef Wieczorek - polityk - Polski Serwis Naukowy

przekierowanie z „Józef Wieczorek”. Zapoznaj się również z: Józef Wieczorek – piłkarz reprezentacji polski.

Józef Wieczorek pseud. Ryszard (ur. 10 września 1893 w Zawierciu, zm. 7 lipca 1944 w Auschwitz-Birkenau) – śląski działacz komunistyczny, powstaniec, poseł na Sejm Śląski II kadencji (1930), współzałożyciel PPR.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Grupa Inicjatywna PPR - powstała w czerwcu 1941 roku z upoważnienia Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej grupa polskich działaczy komunistycznych w ZSRR. Grupa ta podjęła inicjatywę utworzenia w Polsce partii komunistycznej. Kierowali nią Marceli Nowotko, Paweł Finder, Bolesław Mołojec, Jan Turlejski, inni działacze to między innymi Pinkus Kartin, Czesław Skoniecki, Maria Rutkiewicz czy Józef Wieczorek. Grupa podkreślała potrzebę budowy frontu narodowego do walki z III Rzeszą czy obrony interesów mas pracujących i ich wyzwolenia z jarzma kapitalizmu. Jan Turlejski zginął 26 września 1941 podczas startu samolotu i do Polski nie dotarł. 28 grudnia 1941 roku członkowie grupy zostali przerzuceni na spadochronach do kraju. 5 stycznia 1942 roku grupa utworzyła Polską Partię Robotniczą.

Życiorys

Urodził się w rodzinie robotniczej. Podjął pracę jako górnik w kopalni "Giesche" – dzisiejszej kopalni "Wieczorek" i zamieszkał w Giszowcu na ul. Schwendestrasse 6 (obecnie ul. Barbórki). Był organizatorem rewolucyjnego ruchu robotniczego oraz członkiem "Spartakusa" w 1918 roku; w tym czasie wstąpił również do KPD. Następnie był członkiem Komunistycznej Partii Górnego Śląska.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Kierował robotniczymi strajkami na Śląsku. Został jednym z czołowych działaczy komunistycznych na Górnym Śląsku. Uczestniczył w III powstaniu śląskim. Był jednym z twórców i przywódców Komunistycznej Partii Górnego Śląska, pod jego przewodnictwem powstał Centralny Komitet Akcji Górnego Śląska (tzw. Komitet 21).

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Trzebinia – miasto w woj. małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebinia, w Jaworznicko-Chrzanowskim Okręgu Przemysłowym.

11 maja 1930 w okręgu katowickim został wybrany posłem do Sejmu Śląskiego II kadencji. Mandat sprawował do listopada 1930, kiedy został aresztowany przez policję. W wyniku ucieczki znalazł się w Niemczech, a później ZSRR.

W 1934 wrócił do Polski, został aresztowany i osadzony w więzieniu, z którego zwolniono go w maju 1939.

Jesienią 1939 ponownie znalazł się w ZSRR. W 1941 został skierowany do szkoły partyjnej przy Komitecie Wykonawczym Kominternu w Puszkino koło Moskwy i został członkiem Grupy Inicjatywnej PPR. W nocy na 20 maja 1942 przerzucono go do kraju, gdzie znalazł się w KC PPR. Współorganizował Śląski Obwód PPR.

Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką, a przede wszystkim między polskimi lub niemieckimi Ślązakami. Odbyły się one w okresie formowania się państwa polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

W lipcu 1943 został aresztowany w Trzebini przez Niemców podczas próby przekroczenia granicy między GG a III Rzeszą. Rok później zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz.

4 października 1973 roku Minister Obrony Narodowej nadał 15 Pułkowi Czołgów Średnich w Gliwicach imię Józefa Wieczorka.

Zobacz też

KWK Wieczorek

Pomnik Józefa Wieczorka w Katowicach

Powstania śląskie

Przypisy

Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec: miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007. ISBN 978-83-87727-68-0.
Małgorzata Szejnert: Czarny ogród. Wyd. pierwsze. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2007, s. 547. ISBN 978-83-240-0896-4.

Bibliografia

Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 121. ISBN 83-60353-11-5.

Jerzy Jaros, Henryk Sekuła, Kopalnia "Staszic" 1964-1984, "Śląski Instytut Naukowy" 1984, ISBN 83-7008-056-1

Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982.