Józef Zbigniew Polak - Polski Serwis Naukowy

arch. Zbigniew Polak

arch. Zbigniew Polak

Wernisaż artysty w buskim sanatorium Marconi

Szkic Zbigniewa Józefa Polaka "Pogrzeb prezydenta Lecha Kaczyńskiego i jego małżonki Marii Kaczyńskiej"

Józef Zbigniew Polak (ur. 25 maja 1923 w Łomży) – żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, architekt, malarz.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Socrealizm (realizm socjalistyczny) – kierunek w sztuce, określany jako metoda twórcza, istniejący od 1934 w sztuce radzieckiej, a następnie w pozostałych krajach socjalistycznych. Miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.

Ojciec jego Czesław Polak pochodził ze starej rodziny warszawskich majstrów budowlanych, realizował się jako artysta i architekt. Matka, Helena, z rodu Tyszka, pochodziła z Wiśniewa koło Zambrowa. W 1936 r. rodzina Polaków zamieszkała w Warszawie. Tu młody Józef Zbigniew związał się z 78. drużyną ZHP, a następnie organizacją Orlęta przy Związku Strzeleckim. W okresie wojny, od 1939 r. do 1944 r., jak sam to określa, zamienił pióro na karabin. Organizował Orlęcy Hufiec Michałów, walczył w powstaniu warszawskim - jako absolwent tajnej szkoły podchorążych AK, dowodził zgrupowaniem Orląt Związku Strzeleckiego. Za udział w Powstaniu Otrzymał Krzyż Virtuti Militari kl. V, za zasługi bojowe w powstaniu warszawskim, a następnie walki na szlaku bojowym Warszawa - Berlin Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

Po Powstaniu na rozkaz dowódcy Pragi wstąpił do Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, z którą przeszedł od Warszawy cały szlak bojowy m.in. jako dowódca zwiadu saperskiego. Po wojnie współorganizował środowisko Orląt przy Światowym Związku Żołnierzy AK.

Po powrocie z wojska podjął studia architektoniczne na Politechnice Warszawskiej, gdzie w 1949 r. uzyskał dyplom architekta-twórcy. Od 1949 r. był kierownikiem zespołu architektów i plastyków "Kozia 3" w Warszawie. W latach 1952-1957 kierował sekcją naukową na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w katedrze prof. Bohdana Pniewskiego. W latach 1981-1986 był również wykładowcą na tej uczelni.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Architekt – wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, na nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej. Tak definiuje ten zawód w Polsce ustawa o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

W okresie aktywności zawodowej pracował w licznych pracowniach projektowych: Praga (1947), Paryż (1957), Bruksela (1959), Kabul (1967-1970), Chicago (1971-1974), Dubaj (1976-1977), Trypolis (1980-1981) i Karaczi (1982). Należał do licznych stowarzyszeń twórczych w kraju i poza jego granicami. Odwiedził 34 kraje rysując zabytkową architekturę. Swoje grafiki wystawiał w wielu miastach m.in. w Chicago, Los Angeles, San Diego, Dubaju. Jego prace znajdują się w zbiorach krajowych i zagranicznych, w tym 8 rysunków w Watykanie, z których jeden obdarzony został specjalnym autografem papieża Jana Pawła II.

Zambrów (wymowa ?/i) – miasto i gmina w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim nad rzeką Jabłonką. Zambrów leży na historycznym Mazowszu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego. Od południowego wschodu bezpośrednio graniczy z Wolą Zambrowską, a od północnego zachodu z miejscowością Nagórki Jabłoń. Najbliższe sąsiednie miasta to: Wysokie Mazowieckie, Łomża i Ostrów Mazowiecka. Zambrów leży na trasie Warszawa-Białystok.

Malarstwo – obok rzeźby i grafiki jedna z gałęzi sztuk plastycznych. Posługuje się środkami plastycznego wyrazu, np. barwną plamą i linią, umieszczonymi na płótnie lub innym podłożu (papier, deska, mur), a dzieła zwykle są dwuwymiarowe lub dwuwymiarowe z elementami przestrzennymi. Twórczość malarska podlega zasadom właściwym dla danego okresu. Poszukiwanie odmiennych form wyrazu przyczynia się jednak do kształtowania nowych oryginalnych kierunków i niezwykłej różnorodności dzieł malarskich.

Józef Zbigniew Polak laureatem licznych konkursów krajowych i zagranicznych, na których zdobył 31 nagród i wyróżnień. Jest autorem projektu Domu Kultury w Rzeszowie przy ul. Dąbrowskiego, zrealizowanego w 1958 r. Wiele lat później, budynek ten został przeprojektowany przez arch. Marka Chrobaka na nowoczesny budynek uniwersytetu i mieści się w nim wydział muzyczny. Jest to jedyny socrealistyczny budynek na Podkarpaciu wpisany na listę zabytków. Dziesiątki domów mieszkalnych, szkół i budynków użyteczności publicznej zaprojektowanych przez niego powstało w wielu miastach Polski jako rezultat wygranych konkursów architektonicznych.

Los Angeles – najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Kalifornia, a zarazem drugie pod względem liczby mieszkańców miasto w Stanach Zjednoczonych, za Nowym Jorkiem. Los Angeles zajmuje powierzchnię 1 302 km² i położone jest w regionie Kalifornii Południowej. Miasto stanowi centrum aglomeracji Los Angeles-Long Beach-Santa Ana, którą w 2010 roku zamieszkiwało 12 828 837 osób, czyniąc z tego regionu 2. pod względem populacji obszar metropolitalny Stanów Zjednoczonych i jednocześnie jedną z najludniejszych metropolii świata. Los Angeles jest siedzibą hrabstwa Los Angeles, czyli najbardziej zaludnionego i jednego z najbardziej zróżnicowanych etnicznie hrabstw w Stanach Zjednoczonych. Z kolei obszar samego Los Angeles uznany został za najbardziej zróżnicowane etnicznie amerykańskie miasto. Mieszkańcy Los Angeles często określani są mianem "Angelenos".

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Zwycięstwo jego w konkursie na Ośrodek Kultury w Léopoldville (obecnie Kinszasa), stolicy Demokratycznej Republiki Konga było pierwszym po wojnie sukcesem polskich architektów na arenie międzynarodowej. Józef Zbigniew Polak jest zwycięzcą konkursu na Centrum Kabulu i laureatem III nagrody w konkursie na centrum Tel Awiwu. Autorem zrealizowanych projektów Khor Fakhan Centrum Kultury Arabskiej i Fakhau Karachy - Centrum w Libii. W Chicago, gdzie przebywał przez kilka lat, pracując w Biurze Architekta Miasta projektował przebudowę Centrum - Central Plaza XX. Jest autorem projektu Kryształowej Katedry Miłosierdzia Bożego w Osny pod Paryżem.

Związek Strzelecki (popularnie nazywany „Strzelcem”) – paramilitarna organizacja społeczno-wychowawcza powstała w 1910 roku we Lwowie i działająca do 1914 r. będąca podstawą budowania struktur wojskowych Legionów Polskich. Nazwę tę nosiła organizacja paramilitarna w okresie 1918–1939. Do tradycji Związku nawiązują istniejące obecnie organizacje paramilitarne.

Libia (ليبيا, Libija), oficjalnie Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna (الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الإشتراكية العظمى, Al-Jamāhīriyyah al-`Arabiyyah al-Lībiyyah aš-Šabiyyah al-Ištirākiyyah al-`Udhmā) – państwo położone w Afryce Północnej, nad zatoką Wielka Syrta (Morze Śródziemne).

Józef Zbigniew Polak jest też autorem setek grafik obrazujących piękno i wyjątkowość wielu miejsc Polski. Portretuje głównie zabytki architektury, świątki, krzyże , kapliczki. Wśród uwiecznionych w ten sposób zakątków jest m.in. Kraków, Ponidzie, Ziemia Lubawska i Gmina Brzozie.

Łomża – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, nad rzeką Narew. Leży na historycznym Mazowszu, na jego największej ziemi – ziemi łomżyńskiej. W latach 1975-1998 stolica województwa łomżyńskiego. Od 1 stycznia 1999 roku siedziba powiatu łomżyńskiego oraz stolica powiatu grodzkiego. Od 28 października 1925 jest także stolicą diecezji łomżyńskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Łomża to główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy ziemi łomżyńskiej oraz jedno z trzech głównych miast województwa podlaskiego (obok Białegostoku i Suwałk).

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Przypisy

Gazeta Wyborcza: Jak Rzeszów socrealizowano

Bibliografia

Józef Zbigniew Polak, impresje z ziemi lubawskiej, APOSTOLICUM, 2008, ISBN 978-83-7031-631-0

Józef Zbigniew Polak, Impresje z Gminy BRZOZIE, APOSTOLICUM, 2008, ISBN 978-83-7031-649-5

Linki zewnętrzne

e-strona Józefa Zbigniewa Polaka