Józefina - cesarzowa francuska - Polski Serwis Naukowy

przekierowanie z „Józefina de Beauharnais”. Zapoznaj się również z: Józefina de Beauharnais-Bernadotte.

Józefina, z domu Marie-Josèphe Rose Tascher de la Pagerie (23 czerwca 1763, plantacja Trois-Îlets, Martynika - 29 maja 1814, Rueil-Malmaison), pierwsza żona Napoleona I, matka Eugeniusza de Beauharnais i Hortensji de Beauharnais.

Gilotyna – przyrząd służący do wykonywania kary śmierci poprzez ścięcie głowy za pomocą dużego, ciężkiego (ok. 40 kg) noża o skośnym ostrzu, który opada pionowo pod wpływem grawitacji na szyję skazańca, unieruchomionego w ramie gilotyny.

Józefina Bernadotte fr.: Joséphine Maximilienne Eugénie Napoléone, szw.: Josefina z domu de Beauharnais-Leuchtenberg (ur. 14 marca 1807 w Mediolanie, zm. 7 czerwca 1876 w Sztokholmie) – królowa-małżonka Szwecji i Norwegii, w 1807: księżniczka Bolonii, 1813: księżniczka Galliera, 1817: księżniczka Leuchtenberg, 1823: następczyni tronu Szwecji i Norwegii, od marca 1844 małżonka monarchy tych państw Oskara I z dynastii Bernadotte.

Młodość

Pochodziła z drobnej szlachty kolonialnej (kreolskiej), ojcem był Joseph Gaspard de Tascher, kawaler (Chevalier) de la Pagerie (1735 - 1791), matką Rose Claire des Vergers de Sannois (1736 - 1807). 13 grudnia 1779 Józefina poślubiła wicehrabiego Aleksandra Franciszka Marię de Beauharnais (1760 - 1794), oficera wojsk francuskich. Od początku lat 90. XVIII wieku małżonkowie żyli w separacji, Józefina z córką przebywała w posiadłościach rodzinnych na Martynice, a Aleksander z synem we Francji. Aresztowany za czasów Robespierre'a Aleksander został zgilotynowany w 1794 roku. Józefina - która w międzyczasie powróciła do Francji - została także osadzona w więzieniu i przed straceniem na gilotynie - była już na liście skazańców - uratował ją w ostatniej chwili upadek Robespierre'a.

Kawaler – łac. Equitus, Eques, franc. chevalier, ang. – knight, niem. Ritter – tytuł niższej szlachty, zazwyczaj stojący tylko powyżej szlachty nieutytułowanej.

Cesarzowa Francuzów Maria Luiza (fr. Marie-Louise Léopoldine Françoise Thérèse Joséphine Lucie, Impératrice des Français (później: Duchesse de Parme, Plaisance et Guastalla), ur. 12 grudnia 1791, Wiedeń, zm. Parma 18 grudnia 1847, była drugą żoną Napoleona I i matką Napoleona II.

Kreolka stała się typową paryżanką, prezentującą wszystkie odcienie wyrafinowania, szyku i frywolności.

Po obaleniu władzy jakobińskiej Józefina, dysponując dochodami z plantacji na Martynice, otworzyła w Paryżu tzw. salon, gdzie spotykali się wpływowi politycy i wojskowi schyłkowego okresu I Republiki Francuskiej. Przeżywała liczne romanse, m.in. z Barrasem, później czołowym przedstawicielem Dyrektoriatu. Jej romans z generałem Hoche'em zakończył się nagle, gdy po wyjściu z więzienia, kochanek przyłapał ją z jednym ze swoich stajennych - Alzatczykiem. Karaibska krew zapewniała jej powodzenie u innych potężnych i wpływowych mężczyzn, a patrycjuszowskie maniery bardziej jej pomagały niż przeszkadzały.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович) (ur. 12/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, król Polski od 1815 (Królestwo Kongresowe), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Generałowa Bonaparte

W roku 1795 przedstawiono jej generała Napoleona Buonaparte, sześć lat młodszego od niej, wówczas jeszcze zaręczonego z Désirée Clary z Marsylii (późniejszą królową Szwecji). Napoleon dążył do awansu społecznego w kręgach socjety paryskiej i uznał, że małżeństwo z Józefiną, która z równą łatwością poruszała się w kołach starej arystokracji i postrewolucyjnego establishmentu, będzie mu dużą pomocą w osiągnięciu celu.

Martynika, Martinique – departament zamorski Francji [1] , obejmujący karaibską wyspę Martynika, położoną w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach, między dwoma niezależnymi państwami Dominiką na północy i Saint Lucią na południu.

Papież Pius VII, (Luigi Barnaba Chiaramonti), (ur. 14 sierpnia 1742 w Cesena - zm. 20 sierpnia 1823 w Rzymie) – papież w okresie od 14 marca 1800 do 20 lipca 1823.

Portret autorstwa Firmin Massot.

Napoleon zerwał zaręczyny z Desirée i wziął 9 marca 1796 cywilny ślub z Józefiną, przy czym zmienił swe włoskie nazwisko na bardziej francuskie "Bonaparte" i imię małżonki z "Róży" (Rose) na Józefinę oraz adoptował jej dzieci i ich kuzynkę Stefanię de Beauharnais, później wielką księżną Badenii. Dzięki jej wpływom u Barrasa został wkrótce mianowany głównodowodzącym armii francuskiej wyruszającej na podbój Italii.

Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.

Paul François Jean Nicolas, wicehrabia de Barras (ur. 30 czerwca 1755, zm. 29 stycznia 1829) – francuski polityk okresu Wielkiej Rewolucji Francuskiej, jedna z głównych postaci polityki francuskiej okresu Dyrektoriatu.

Cesarzowa Francuzów

Cesarzowa Józefina.

18 marca 1804 senat francuski ogłosił dotychczasowego Pierwszego Konsula Republiki Napoleona Bonapartego dziedzicznym cesarzem Francuzów. Od października tegoż roku czyniono przygotowania do koronacji cesarskiej obojga małżonków, którą miał celebrować papież Pius VII, ale na przeszkodzie stał brak ślubu kościelnego pary Bonaparte, a więc Napoleon dopełnił tej ceremonii 30 października w kaplicy pałacu Tuilerie. Ślubu udzielił wuj Napoleona, kardynał Józef Fesch. Koronacja odbyła się 2 grudnia 1804 w paryskiej katedrze Notre-Dame, przy czym Napoleon własnoręcznie ukoronował i siebie, i Józefinę, która stała się "Jej Cesarską Mością Cesarzową Francuzów". Jej dzieci i kuzynka Stefania otrzymały tytuły "Cesarskich Wysokości", lecz bez prawa sukcesji do tronu.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Louis Lazare Hoche (ur. 25 lipca 1768 w Montreuil pod Wersalem (dzisiaj dzielnica Montreuil); zm. 18./19 września 1797 w Wetzlar), francuski generał okresu rewolucji francuskiej, który przez swoje rozważne działanie przy tłumieniu insurekcji wendystów 1795 zyskał sobie przydomek "Pacificateur de la Vendée".

Rozwód i ostatnie lata

Ponieważ Eleonora, która dała mu syna, nie cieszyła się najlepszą reputacją, Napoleon w pierwszych latach powątpiewał w swoje ojcostwo. Ostatecznych dowodów na to, że nie jest bezpłodny, dostarczyło mu narodzenie syna Aleksandra Walewskiego w roku 1810. Już w czasie ciąży Marii Walewskiej matki Aleksandra, Napoleon postanowił rozstać się z Józefiną.

Hortensja (Hortense) de Beauharnais (ur. 10 kwietnia 1783 w Paryżu - zm. 5 października 1837 w pałacu Arenenberg w kantonie Turgowia w Szwajcarii) była córką cesarzowej francuskiej Józefiny z jej pierwszego małżeństwa z wicehrabią Aleksandrem de Beauharnais (1760 -1794), królową Holandii jako żona Ludwika Bonapartego i matką krótkotrwałego króla Holandii Napoleona Ludwika oraz cesarza Napoleona III.

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.

Rozwód cesarzowej Józefiny i Napoleona.

Zamek w Malmaison.

Pomnik Józefiny w Parku Bois-Préau w Rueil-Malmaison.

Po powrocie Napoleona z kampanii austriackiej w 1809 roku wezwał małżonkę do Fontainbleau i dał jej do zrozumienia, że chce rozwodu. 15 grudnia odbył się rozwód Napoleona i Józefiny. Napoleon ożenił się ponownie z arcyksiężniczką Marią Ludwiką Habsburg. Po narodzinach ich dziecka, Napoleona II Bonaparte, Józefina, która ku irytacji Marii Ludwiki pozostawała w przyjacielskich stosunkach z Napoleonem, wysłała tak ciepłe gratulacje, że pozwolono jej wrócić do zamku w Malmaison - gdzie, jak często wcześniej, szybko popadła w długi.

Eugénie Bernardine Désirée Bernadotte z domu Clary (ur. 8 listopada 1777 w Marsylii, zm. 17 grudnia 1860 w Sztokholmie) – królowa-małżonka Szwecji i Norwegii w latach 1818-1844, oficjalnie w Szwecji zwana Desideria (czego nienawidziła), od 1844 królowa-wdowa (szw.änkedrottning), żona monarchy tych państw Karola XIV Jana z dynastii Bernadotte.

Józef Fesch (Joseph), (ur. 3 stycznia 1763 w Ajaccio na Korsyce, zm. 13 maja 1839 w Rzymie) – przyrodni brat matki Napoleona, Letycji, arcybiskup Lyonu, kardynał.

Po abdykacji Napoleona w roku 1814 odwiedzali ją tam wszyscy zwycięscy monarchowie, którzy się spotkali w Paryżu. Pokazując swój ogród carowi Aleksandrowi I, ubrana w zimnym maju tego roku w przewiewną i uwodzicielską letnią suknię, Józefina dostała zapalenia płuc. Już 28 maja poczuła się tak źle, że postanowiła odwołać wizytę cara na obiedzie. Józefina zmarła w południe następnego dnia. Pochowana została w kościele parafialnym w Malmaison.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Notre-Dame de Paris – gotycka katedra w Paryżu. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie, między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Victora Hugo.

Rodzina Józefiny, Tascher de la Pagerie, piastowała za Napoleona III ważne stanowiska na jego dworze. Potomkami Józefiny są dziś rody panujące Szwecji, Danii, Norwegii i Belgii. Widoczny na obrazie diadem, zwany Szafirowym Diademem Leuchtenbergów (odziedziczyła go po cesarzowej wnuczka Józefina, królowa Szwecji, żona Oskara I), znajduje się dziś w posiadaniu królowej Danii Małgorzaty II.

Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Zamek w Malmaison nazywany po francusku Château de Malmaison znajduje się na terenie miasta Rueil-Malmaison w departemencie Hauts-de-Seine we Francji. Nie jest on zamkiem obronnym a raczej pałacem, chociaż nazywa się go zamkiem (po francusku Château). Nazwa pałacu (po francusku Palais) nadawana była posiadłościom w miastach, a posiadłości wiejskie nazywano zamkami. Malmaison było w czasach napoleońskich położone na terenach wiejskich, odległych o 7 km od centrum Paryża. Zamek jest znany jako rezydencja Józefiny i Napoleona Bonaparte.

Bibliografia

Nouvelle Biographie Générale, Tome 42, Paris 1862

Skrypt historyczny Stowarzyszenia Historycznego Legionów Polskich i Legii Polsko-Włoskiej w Nysie, Nysa 2010, pod red. Marek Szczerski, kpt. Tomek.

Linki zewnętrzne

Strona domowa rodu Tascher de la Pagerie (fr.)

Separacja (tzw. rozdzielenie małżonków od stołu i łoża) – faktyczny lub formalny stan w małżeństwie polegający na rozkładzie pożycia małżeńskiego. Separacja faktyczna nie pociąga za sobą skutków prawnych. Separacja formalna jest instytucją prawną orzekaną przez sąd na wniosek jednego lub obojga małżonków. W odróżnieniu od rozwodu separacja nie rozwiązuje związku małżeńskiego.

Tuilerie (Les Tuileries) to dzielnica znajdująca się w sercu Paryża, między Luwrem, Placem Zgody (Place de la Concorde) i Sekwaną. Do czasów Komuny Paryskiej stał tam zniszczony w maju 1871 ogromny pałac renesansowo-barokowy, paryska rezydencja walezyjskich i burbońskich królów i napoleońskich cesarzy Francji.