Język środowiskowy - Polski Serwis Naukowy

Język środowiskowy (także gwara środowiskowa, slang) - odmiana języka ogólnonarodowego przeciwstawiająca się językowi ogólnemu tym, że jej użycie ogranicza się do jednego środowiska; od języka ogólnego różnią się przy tym przeważnie leksyką i frazeologią. Cechują się dużą zmiennością form leksykalnych i frazeologicznych w stosunku do języka ogólnonarodowego. Zasadniczo występują wyłącznie w formie mówionej, sporadycznie wykorzystywane są także jako materiał w utworach literackich.

Slang także język specjalny, argot, wiech, gwara środowiskowa – swoista odmiana potocznego języka ogólnonarodowego oparta na odrębności środowiskowej. Odróżnia się tym od dialektu i gwary, wyodrębnionych terytorialnie. W przeciwieństwie do gwar i dialektów, różni się od języka ogólnego leksyką, frazeologią i zmianami znaczeń słownictwa ogólnego, nie gramatyką.

Gwara, gwara ludowa, gwara terytorialna - terytorialna odmiana języka, mowa ludności (zwłaszcza wiejskiej) na określonym terytorium, wyodrębniona z języka ogólnego i gwar sąsiadujących poprzez odrębności fonetyczne i leksykalne. Podrzędna w stosunku do dialektu. Czasem wyodrębnia się również podrzędne w stosunku do dialektu zespoły gwarowe. Granice gwar, podobnie jak granice dialektów, wyodrębniane są w badaniach językoznawczych poprzez zestawianie językowych cech dystynktywnych (cech odróżniających) na określonych terytoriach i niejednokrotnie mają charakter umowny.

Języki środowiskowe powstają najczęściej w środowiskach wyodrębnionych z ogółu społeczeństwa pod względem wieku (np. slang młodzieżowy), typu działalności społecznej, zawodu (mówi się wtedy o "gwarach" zawodowych, a typowe dla nich słowa nazywa się profesjonalizmami). Szczególnie swoiste są języki środowiskowe ("gwary") grup społecznych izolujących się od społeczeństwa (np. gwara więzienna).

Gwara zawodowa - odmiana środowiskowa języka ogólnonarodowego. Jej użycie ogranicza się zazwyczaj do przedstawicieli określonego zawodu. Od języka ogólnego różnią się przeważnie wyłącznie leksyką (profesjonalizmami) i frazeologią. Zasadniczo występują wyłącznie w formie mówionej, sporadycznie wykorzystywane są także jako materiał w utworach literackich.