Język bradź - Polski Serwis Naukowy

Język bradź, bradź bhasza (hi . ब्रज भाषा), bradź wandal – język w środkowych Indiach, jeden z głównych dialektów literackich języka hindi używany w tzw. "regionie bradź" (bradź bhumi) w obszarze hindi zachodniego (paścim hindi).

Lokalizacja

Słowo bradź dosłownie znaczy obora, zagroda. Bradź bhumi to pojęcie bardziej kulturowe niż polityczne. Obejmuje, znany z tradycji pasterskich w stanie Uttar Pradesh, region następujących miast: Agra, Aligarh, Badayu, Bareli, Dhaulapur, Eta, Mainnpur, Mathura. W okresie wojen, opisanych w Mahabharacie, był odrębnym państwem. Kojarzony jest przede wszystkim z miejscem narodzin i dzieciństwa Kryszny.

Bhakti (sanskr. bhakti - przywiązanie, miłość; termin zwykle oddawany jako pobożność) – forma religijności w hinduizmie przejawiająca się głębokim emocjonalnym i intelektualnym oddaniem Bogu, której metaforą może być miłosny związek z bóstwem, a zarazem niezwykle silny, żywiołowy ruch religijno-społeczny. Osoba praktykująca bhakti nazywana jest bhaktą.

Khari boli (dewanagari: खड़ी बोली, urdu: کھڑی بولی, khaṛī bolī dosłownie "stojący dialekt") - dialekt indoaryjski, używany w okolicach Delhi. Na jego bazie powstał język hindustani, służący jako lingua franca na ogromnym obszarze północnych Indii oraz dwa standardowe języki literackie - hindi oraz urdu, lecz obecnie przez użytkowników tych języków khari boli postrzegany jest jako dialekt "wiejski". Pomimo pewnych różnic dialektalnych niekiedy również standardowa forma hindustani określana jest jako "khariboli".

Historia

Powstał z dialektu apabharanśi śauraseni na początku drugiego tysiąclecia n.e. Preferowany był, jako medium ekspresji poetyckiej, zwłaszcza w ramach ruchu religijnego bhakti. Funkcję wiodącego dialektu literackiego prozy hindi przejął następnie dialekt khariboli w XIX w. W poezji bradźbhasza rolę dominującego dialektu utrzymał do początków XX wieku.

Język hindi – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako pierwszym językiem 180 milionów osób, natomiast przy zaklasyfikowaniu jako dialekty hindi języków radźasthani, bihari oraz pahari (bez nepalskiego) aż 422 mln osób, czyli 41% mieszkańców Indii. Używany jest także w Nepalu (500 tys.), na Fidżi (300 tys.), na Mauritiusie i w Surinamie (po 100 tys.). Posługują się nim również hinduscy imigranci w Europie Zachodniej. Język hindi jest językiem urzędowym, od 1950 roku ogólnopaństwowym (angielski jest językiem pomocniczym) Republiki Indii, oraz jednym z 23 języków konstytucyjnych. W kilku indyjskich stanach i terytoriach: Uttar Pradesh, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Harijanie, Madhya Pradesh, Biharze, Radżastanie oraz na terytorium stołecznym Delhi hindi (w wersji standardowej) jest oficjalnym językiem administracji stanowej oraz podstawowym językiem wykładowym w szkołach.

Język bengalski (bengalski: বাংলা bangla, ang.: Bengali) - język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako językiem ojczystym ponad 180 mln mówiących, głównie w Bangladeszu (120 mln) i Indiach (60 mln) . Jest on jednocześnie językiem urzędowym w tych dwóch państwach (w Indiach w stanach Bengal Zachodni i Tripura ). Liczba osób używających bengalskiego jako drugiego języka wynosi około 70 mln.

Podobne warianty językowe

Bradźbuli - dialekt hindi pośredni pomiędzy maithili i bengali z wpływami słownictwa bradź bhasza, używany przez średniowiecznych poetów krisznaickich w Bengalu, Asamie i Orisie.

Przedstawiciele

Tworzyli w nim wielcy poeci:

Asztaćhapa;

Amir Chusru;

Biharilal (1595-1664);

Bhuszan (1612-1714);

Bhai Gurdas;

Ćaube Bihari Lal (1603-1663);

Dhruwadas (1563-1643):

Hariaudh (1865-1941);

Hariśćandra (1850-1885):

Mira Bai;

Surdas (1478-1582);

jak również pisarze:

Orisa (hindi उड़ीसा, trb.: Urisa, trl.: Uṛīsā; orija ଓଡ଼ିଶା; ang. Orissa) – indyjski stan. Leży we wschodniej części kraju, nad Zatoką Bengalską. Głównymi miastami poza stolicą są: Kutak i Puri.

Mahabharata (dewanagari महाभारत, trl. mahābhārata) – najbardziej obszerny oraz jeden z najstarszych poematów epickich znanych ludzkości, powstały w starożytnych Indiach i zapisany w sanskrycie. Mahabharata liczy sto tysięcy ślok (dwu- i czterowierszy), jest osiem razy dłuższa od Iliady i Odysei razem wziętych.

Bharatendu (1850-1855);

Indradźit;

Lallulal (1763-1825);

Bradź jest również głównym językiem pieśni należących do tradycji tzw. klasycznej muzyki hindustani.

Bibliografia

Stasik, Danuta: Język hindi cz.1 i 2 Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 1994/97, ISBN 83-86483-01-6

Tatiana Rutkowska, Danuta Stasik, Zarys historii literatury hindi, Warszawa, 1992

Linki zewnętrzne

Dane Ethnologue dla bradź