Język jin - Polski Serwis Naukowy

Prowincja Shanxi

Język jin (chin. upr.: 晋语; chin. trad.: 晉語; pinyin: jìnyǔ) lub jinyu – to jeden z wielu dialektów języka chińskiego, używany w północnej części Chin. Jego położenie w wykazie języków używanych w Chinach jest dyskutowane: jedni językoznawcy mówią, że jest to dialekt języka mandaryńskiego, zaś inni plasują go jako pełnoprawny język.

Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

Izolacja – jest to sposób zabezpieczenia dwóch sąsiadujących układów, elementów itp. w celu utrudnienia wzajemnego oddziaływania. Rozróżniamy izolacje:

Język jin jest używany w Chinach w prowincji Shanxi oraz Mongolii Wewnętrznej i jej okolicach. Łącznie mówi nim 45 milionów osób, daje mu 22 miejsce w rankingu najpopularniejszych języków świata. Jin występuje tylko jako język potoczny, używany tylko w mowie.

Język jin bardzo się różni od języków używanych w okolicach jego używania, dzięki czemu językoznawcy nadali mu status języka (choć ciągle istnieją dyskusje na ten temat). Ma to związek z geograficzną izolacją prowincji Shanxi – jest to płaskowyż ze wszystkich stron otoczony górami.

Sandhi – zasady fonologiczne, które dotyczą zmian na przełomie morfemów lub słów. Zwykle służą ułatwieniu wymowy. Można podzielić je na wewnętrzne (zachodzące wewnątrz wyrazu) i zewnętrzne (zachodzące na przełomie wyrazów). Termin pochodzi oryginalnie z gramatyki sanskryckiej (saṃdhi "łączenie").

Północ (symbol N, ang. north; polski skrót płn.) – jedna z czterech stron świata, odnosi się do kierunku, w którym znajduje się północny biegun geograficzny Ziemi.

Gramatyka

W przeciwieństwie do standardowego języka mandaryńskiego, w jin stosuje się końcowe zwarcia krtaniowe. Inną ważną rzeczą w języku jin jest to, że nie ma tam ustalonych zasad co do zmiany tonów w złożeniach (sandhi), odmiennie niż w mandaryńskim. Ton zmienia się w zależności od szyku zdania i jest to swego rodzaju odmiana wyrazu.

Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.

Tradycyjne pismo chińskie (chin. trad. 繁體字, chin. upr. 繁体字, pinyin fántǐzì) to odmiana pisma chińskiego, w której znaki mają tradycyjną postać, umożliwiającą czytanie dawniejszych tekstów. Są one dość skomplikowane, dlatego w latach 50. w ChRL wprowadzono reformę pisma, w wyniku czego powstały znaki uproszczone. Pismo tradycyjne jest używane w Republice Chińskiej na Tajwanie, oraz w Hongkongu i Makau. Nazywane jest także ortodoksyjnym, złożonym lub właściwym pismem chińskim.

W języku jin stosuje się także prefiksy takie jak 圪 (ka), 忽 (xa), lub 入 (za), które dodaje się do wyrazów w zależności od sytuacji lub położenia wyrazu w zdaniu. W niektórych wyrazach dodanie takiego prefiksu całkowicie zmienia znaczenie słowa, np. sam znak 鬼 oznacza duch, ale już z prefiksem, 入鬼 oznacza wygłupiać się.

Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej (mong.: Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон; chiń.: 内蒙古自治区; pinyin: Nèi Měnggǔ Zìzhìqū) – region autonomiczny ChRL obejmujący południowe ziemie historycznej Mongolii.

Płaskowyż (plateau) - obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach, będący fragmentem wydźwigniętej powierzchni zrównania lub równiny wulkanicznej.

Język jin posiada dużą liczbę zaimków wskazujących, używanych w zależności od kontekstu sytuacyjnego.

Linki zewnętrzne

Dane Ethnologue dla języka jin