Język knaan - Polski Serwis Naukowy

Język knaan (nazywany też Leshon Knaan lub język judeosłowiański) – wymarły język (lub grupa języków) diaspory żydowskiej, który rozwinął się na bazie języków słowiańskich, głównie w oparciu o język czeski. Był używany na terenach słowiańskich do czasów średniowiecza. Zaliczany jest do języków zachodniosłowiańskich.

Aszkenazyjczycy (hebr. אַשְׁכְּנָזִים, Żydzi aszkenazyjscy - od biblijnego syna Gomera - Aszkenaza, którego potomków utożsamiono w średniowieczu z mieszkańcami Niemiec) - określenie ludności żydowskiej zamieszkującej Europę środkową, wschodnią i częściowo zachodnią, a od XVII wieku również Amerykę.

Ladino (לאדינו; zwany także dżudezmo, dżudio, spaniol, hakitia, judeo-hiszpański - גודיאו-איספאנייול) - jest językiem żydowskim, powstał jako dialekt języka hiszpańskiego po wygnaniu Żydów sefardyjskich z Półwyspu Iberyjskiego w latach 1492-1497; zapisywany obecnie głównie alfabetem łacińskim.

Niektórzy badacze twierdzą, iż przetrwał do czasów o wiele późniejszych, aż do momentu ekspansji kultury aszkenazyjskiej i języka jidysz, przez który został wchłonięty i zasymilowany. Znane jest przynajmniej jedno świadectwo piśmiennicze z końca XVI w. w języku polskim (?), zapisane jednak literami hebrajskimi. Potencjalnym dowodem na tę tezę miałby być również archaiczne zapożyczenia z języków słowiańskich w jidysz, w formach, które w momencie jego ekspansji w językach słowiańskich już nie istniały. Miałyby być to rzekome zapożyczenia z knaan.

Mieszko III Stary (wielkopolski) (ur. między 1122 a 1125, zm. 13 lub 14 marca 1202 w Kaliszu) – książę wielkopolski (część zachodnia z Poznaniem) w latach 1138-1177/9,1182-1202, książę senior w latach 1173-1177, książę zwierzchni Polski 1198-1199, 1199-1202, we wschodniej Wielkopolsce z Gnieznem w latach 1173-1177/9, 1182-1202, w księstwie kaliskim w latach 1173-1177/9, 1182-1191,1194-1202, w południowej Wielkopolsce (nad Obrą) w latach 1138-1177/9, książę zwierzchni Pomorza Gdańskiego w latach 1173-1177/9, 1198-1199, 1199-1202, książę krakowski w latach 1173-1177, 1191, 1198-1199, 1199-1202, książę kujawski w latach 1195-1198.

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Jeszcze inna hipoteza wyjaśniająca pochodzenie elementu słowiańskiego w jidysz, zaproponowana przez Paula Wexlera zakłada, iż on sam ma rodowód judeo-słowiański (judeo-łużycki) a dopiero z czasem został zgermanizowany i błędnie jest klasyfikowany jako język germański.

Piśmiennictwo

Jednym z nielicznych dowodów istnienia języków judeo-słowiańskich (w tym przypadku judeo-polskiego) są napisy na XII i XIII-wiecznych brakteatach polskich bitych przez żydowskich mincerzy na dworze Mieszka Starego i Leszka Białego. Jedna z zachowanych inskrypcji brzmi:

Leszek Biały (ur. zap. w 1184 lub 1185, zm. 24 listopada 1227 w Marcinkowie k. Gąsawy) – książę krakowski w latach 1194-1198, 1199, 1206-1210 i 1211-1227, książę mazowiecki 1194-1200, książę kujawski 1199-1200 z dynastii Piastów.

Języki zachodniosłowiańskie – jeden z trzech zespołów języków słowiańskich (obok języków wschodnio- i południowosłowiańskich), którymi posługuje się około 56 mln mówiących w Europie Środkowej.

Jeden ze srebrnych brakteatów Mieszka III. Na czerwono zaznaczono napis משקא קרל – Mieszko król. Reszta napisu nieczytelna. Zapis bez samogłosek jak w jęz. hebrajskim.

Zobacz też

przykładowe inne polskie brakteaty hebrajskie na angielskiej wikipedii

języki żydowskie

Knaanejczycy

jidysz (Aszkenazyjczycy)

ladino (Sefardyjczycy)

Linki zewnętrzne

Ethnologue - CZK

Błogosławieństwo Mieszkowi