Język mongolski - Polski Serwis Naukowy

Język mongolski – główny język z rodziny mongolskiej języków ałtajskich. W węższym znaczeniu nazwa ta odnosi się do dialektu chałchaskiego, będącego podstawą współczesnego standardu literackiego i języka urzędowego Mongolii (z tego względu język mongolski bywa czasem nazywany także chałcha-mongolskim albo po prostu chałchaskim). W szerszym znaczeniu nazwa ta obejmuje także szereg dialektów ludności mongolskiej z terenów niepodległego państwa mongolskiego, niektórych obszarów Rosji oraz niektórych prowincji Chińskiej Republiki Ludowej, m.in. dialekty: czacharski, uracki, chorczyn-tumucki, chorczyński, udżumczyński, ordoski. Całkowita liczba osób mówiących językiem mongolskim w szerszym znaczeniu szacowana jest na ok. 7 milionów.

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
Czyngis-chan, Dżyngis-chan, do 1206 Temudżyn (ur. w 1155 (wg. źródeł muzułmańskich) lub 1162 (wg. źródeł chińskich i mongolskich) w Deliün Bołdak, rejon obecnej Czyty w Rosji - zm. 18 sierpnia 1227) (IPA: [ʧiŋɡis xaːn], wymowa mongolska ?/i) – władca mongolski, twórca i długoletni władca Imperium Mongolskiego.

Jako przedstawiciel grupy ałtajskiej, język mongolski reprezentuje typ aglutynacyjny. Charakteryzuje się też harmonią wokaliczną.

Jednym z pierwszych europejskich badaczy języka mongolskiego był polski filolog Józef Kowalewski, autor "Słownika mongolsko – rosyjsko – francuskiego" (1844 – 1849) i "Mongolskiej Chrestomatii" (1836-1837) oraz twórca i kierownik pierwszej katedry mongolistyki w Rosji.

Stanisław Kałużyński (ur. 6 sierpnia 1925 roku w Świerczowie, zm. 6 stycznia 2007) – profesor zwyczajny, doktor habilitowany, światowej sławy ałtaista, językoznawca i badacz kultury Azji Środkowej i Syberii, mongolista i jakutolog, popularyzator wiedzy o Mongolii, w latach 1970-2004 członek komitetu redakcyjnego „Rocznika Orientalistycznego”, oraz w latach 1974-2005 serii „Prace Orientalistyczne”. Autor blisko 150 prac naukowych, wykładowca uniwersytecki.
Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Język ewenkijski - język tunguski ludu Ewenków. Rozprzestrzeniony we wschodniej Syberii - od Jeniseju do Sachalinu. Mówi nim ok. 13 tys. osób w Rosji (1970), a także ok. 9 tys. osób w Mongolii i północnych Chinach. Razem z językiem eweńskim i językiem mandżurskim zalicza się do grupy języków tungusko-mandżurskich. Posiada wiele gwar i dialektów (m.in. „chakające", „siekające" i „szekające"). Podstawą języka literackiego jest południowy dialekt. W języku ewenkijskim występuje harmonia samogłosek. Zalicza się do języków aglutynacyjnych. Posiada skomplikowany system przypadków, osobowych form czasownika i imiesłowów. Liczne zapożyczenia z języka jakuckiego i buriackiego.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Józef Kowalewski (ros. Иосиф Михайлович Ковалевский) (ur. 9 stycznia 1801 we wsi Brzostowica Wielka koło Grodna, zm. 7 listopada 1878 w Warszawie) - orientalista, badacz języka mongolskiego i lamaizmu.

Języki mongolskie - rodzina języków ałtajskich, której współcześni przedstawiciele wydzielili się z języka ogólnomongolskiego w XIV-XVI wieku (po rozpadzie imperium Czyngis-chana)[1]. Obejmuje obecnie ponad 8,5 mln mówiących, zamieszkujących głównie obszar wschodniej części Azji Środkowej (Buriacja, Mongolia, Mongolia Wewnętrzna, Mandżuria), a także Europy Wschodniej (Kałmucja). Najwięcej mówiących, bo aż 7 mln, posługuje się językiem mongolskim właściwym, podczas gdy każdym z pozostałych języków tej grupy posługuje się do kilkuset tysięcy osób.

Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

Dyglosja (z gr. diglossia - dwujęzyczność) to stan, kiedy wersja literacka danego języka odbiega w takim stopniu od wersji potocznej, że mogą one być uznane za odrębne dialekty lub nawet języki.

Języki ałtajskie – grupa języków, tradycyjnie uznawanych za rodzinę językową, pochodząca od wspólnego prajęzyka. Obecnie często uważa się języki ałtajskie raczej za ligę językową - zespół języków, których podobieństwa wynikają ze wzajemnych interakcji[1]. Grupa języków ałtajskich dzieli się trzy rodziny: