Język niemieckiArtykuł - Język niemiecki - pochodzi z Wikipedii (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)Suplement Śląsk Śląsk (śl. Ślůnsk[1], niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec[2]. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk.Adolf Hitler Adolf Hitler (ur. 20 kwietnia 1889 w Braunau am Inn, zm. 30 kwietnia 1945 w Berlinie) – polityk niemiecki, malarz, kanclerz Niemiec od 1933, führer i kanclerz Rzeszy od 1934, przywódca Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), ideolog niemieckiej odmiany faszyzmu zwanej od jego nazwiska hitleryzmem, narodowym socjalizmem lub nazizmem – od niemieckiej nazwy partii (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), twórca i dyktator III Rzeszy niemieckiej, zbrodniarz wojenny, odpowiedzialny za zbrodnie przeciw ludzkości.Afrikaans Język afrikaans, język afrykanerski (afrikaans, Afrikaanse taal) – indoeuropejski język należący do dolnosaksońskiej gałęzi języków zachodniogermańskich i jest językiem ojczystym południowoafrykańskich Koloredów oraz białych Afrykanerów. Powstał na styku kultur w Kolonii Przylądkowej z XVII-wiecznych dialektów niderlandzkich pod wpływem języka malajskiego i portugalskiego oraz miejscowych języków ludów hotentockich (Khoi, Hotentoci). Niderlandzkim - językiem urzędowym holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC) - mówili funkcjonariusze, żołnierze Kompanii oraz europejscy osadnicy, przybywający na tereny dzisiejszej Republiki Południowej Afryki od połowy XVII wieku, a pochodzący głównie z Holandii i Niemiec oraz w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. Koloniści ci dali początek Burom, czyli przodkom dzisiejszych Afrykanerów. Językiem malajskim i portugalskim posługiwała się na Przylądku większość sprowadzanych niewolników. W ten sposób afrikaans ukształtował się na styku języków, kultur, ras i religii jako język codziennej komunikacji i aż do końca XIX wieku traktowany był pogardliwie jako mowa Hotentotów, Koloredów oraz niewykształconych farmerów z prowincji. Podstawowy zasób słownictwa w afrikaans, ok. 90%, pochodzi z języka niderlandzkiego, lecz wykazuje on także wpływy leksykalne malajskiego, portugalskiego, a od XIX wieku także elementy przejęte z języka angielskiego oraz murzyńskich języków bantu.Afryka Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,316 mln km² powierzchni, czyli 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Zamieszkuje go 14% populacji Ziemi t.j. 950 mln ludzi (2008). Mówi się o nim, iż jest oryginalnie położony, gdyż przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.Alfabet łaciński Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Alfabet niemiecki Alfabet niemiecki – alfabet oparty na alfabecie łacińskim, służący do zapisu języka niemieckiego. Składa się z 30 liter (W Szwajcarii i w Liechtensteinie z 29, ponieważ ß jest zastępowane zawsze przez ss.Alzacja Alzacja (fr. Alsace, niem. Elsass) – kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem. Składa się z dwóch departamentów: Bas-Rhin na północy oraz Haut-Rhin na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire-de-Belfort.Anhalt Anhalt - kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Obejmuje ziemie po obu stronach środkowej Łaby oraz wschodnie pogórza gór Harz. Głównym miastem jest Dessau-Roßlau (d. Dessau). Od czasów średniowiecza do 1918 r. pod władzą przedstawicieli dynastii askańskiej - potomków Albrechta Niedźwiedzia.Argentyna Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.Asymilacja fonetyczna Upodobnienie fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne głosek) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.Biernik Biernik (łac. accusativus) - forma używana jako dopełnienie bliższe. W języku polskim często zamiast biernika występuje dopełniacz, a przy niektórych czasownikach narzędnik (np. rządzić państwem).Bokmål Bokmål (do 1929 w postaci riksmålu) to jeden z dwóch urzędowych standardów pisanego języka norweskiego, wywodzący się z języka duńskiego. Drugim jest stosunkowo rzadko używany nynorsk (do 1929 znany jako landsmål). Bokmål jest zbliżony do swej bardziej konserwatywnej odmiany - riksmålu, ale nie identyczny. Łącznie bokmålu i riksmålu jako formy pisanej używa obecnie 85-90% Norwegów, z czego zdecydowana większość to użytkownicy bokmålu. Także tę formę języka poznają obcokrajowcy uczący się języka norweskiego.Brazylia Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej.Powiązane hasła: ß, Śląsk, Średniowiecze, Adolf Hitler, Afrikaans, Afryka, Akcent wyrazowy, Alfabet łaciński, Alfabet niemiecki, Alzacja, Anhalt, Argentyna, Asymilacja fonetyczna, Australia, Austria, Bawaria, Belgia, Berlin, Biernik, Bokmål, Brandenburgia, Brazylia, Celownik (przypadek), Chile, Czas (językoznawstwo), Czasownik, Czechy, Dźwięczność, Denglisch, Dialekt, Dialekt śląski języka niemieckiego, Dialekt holenderski, Dialekt kłodzki, Dialekt koloński, Dialekt meklemburski, Dolna Saksonia, Dopełniacz (przypadek), Duisburg, Dyftong, Etnolekt, Europa, Europa niemieckojęzyczna, Fonem, Francja, Frankonia, Franz Vranitzky, Güstrow, Gminy dwujęzyczne w Polsce, Gramatyka języka niemieckiego, Gwardia Szwajcarska, Hesja, Hiszpania, Holandia, Hoyerswerda, ISO 639, Izrael, Język średnio-wysoko-niemiecki, Język średnioangielski, Język (mowa), Język afrikaans, Język alemański, Język alzacki, Język angielski, Język bawarski, Język burgundzki, Język dolnoniemiecki, Język dolnosaksoński, Język duński, Język farerski, Język flamandzki, Język fryzyjski, Język gocki, Język grecki, Język islandzki, Język jämtlandzki, Język limburgijski, Język longobardzki, Język lotaryński, Język luksemburski, Język niderlandzki, Język niemiecki w Austrii, Język niemiecki w Szwajcarii, Język norn, Język norweski, Język pensylwański, Język polski, Język pragermański, Język pranordycki, Język rypuaryjski, Język słowacki, Język schwyzertüütsch, Język scots, Język serbsko-chorwacki, Język staro-wysoko-niemiecki, Język staroangielski, Język starogotlandzki, Język staronordyjski, Język starosaksoński, Język szwedzki, Język urzędowy, Język włoski, Język wandalski, Język wczesno-nowo-wysoko-niemiecki, Język wczesny nowoangielski, Język wilamowski, Język wschodniodolnoniemiecki, Język wysokoniemiecki, Języki świata, Języki fleksyjne, Języki germańskie, Języki indoeuropejskie, Języki skandynawskie, Języki w Unii Europejskiej, Języki wschodniogermańskie, Języki zachodniogermańskie, Jidysz, Kanada, Kazachstan, Klasyfikacja języków, Końcówka fleksyjna, Krahule/Blaufuß, Kurrenta, Langenscheidt, Liczba (językoznawstwo), Liczba mnoga, Liechtenstein, Lotaryngia, Luksemburg, Luter, Meklemburgia, Meksyk, Międzynarodowy alfabet fonetyczny, Mianownik (przypadek), Morfem, Nagłos, Najczęściej używane języki świata, Namibia, Niemcy, Nynorsk, Osoba (językoznawstwo), Otto von Bismarck, Palatynat, Paragwaj, Pensylwania, Pismo, Plautdietsch, Polska, Pomorze, Prusy Górne, Przydech, Przyimek, Przypadek gramatyczny, Republika Południowej Afryki, Riksmål, Rodzaj żeński, Rodzaj gramatyczny, Rodzaj męski, Rodzaj nijaki, Rodzajnik, Rosja, Rumunia, Rzeczownik, Słowacja, SIL International, Samogłoska, Samogłoska otwarta, Samogłoska otwarta przednia niezaokrąglona, Samogłoska otwarta tylna niezaokrąglona, Samogłoska półotwarta przednia niezaokrąglona, Samogłoska półotwarta przednia zaokrąglona, Samogłoska półotwarta tylna zaokrąglona, Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona, Samogłoska półprzymknięta przednia zaokrąglona, Samogłoska półprzymknięta tylna zaokrąglona, Samogłoska prawie otwarta centralna, Samogłoska prawie przymknięta przednia scentralizowana niezaokrąglona, Samogłoska prawie przymknięta przednia scentralizowana zaokrąglona, Samogłoska prawie przymknięta tylna scentralizowana zaokrąglona, Samogłoska przymknięta, Samogłoska przymknięta przednia niezaokrąglona, Samogłoska przymknięta przednia zaokrąglona, Samogłoska przymknięta tylna zaokrąglona, Soest, Spółgłoska drżąca dziąsłowa, Spółgłoska drżąca języczkowa, Spółgłoska nosowa tylnojęzykowo-miękkopodniebienna, Spółgłoska szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna, Spółgłoska szczelinowa języczkowa dźwięczna, Spółgłoska szczelinowa krtaniowa bezdźwięczna, Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna, Spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna, Spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa bezdźwięczna, Spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna, Spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna, Spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna, Spółgłoska zwarta dwuwargowa dźwięczna, Spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna, Spółgłoska zwarta dziąsłowa dźwięczna, Spółgłoska zwarta miękkopodniebienna bezdźwięczna, Spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna, Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna, Stany Zjednoczone, Strona (językoznawstwo), Sylt, Szwa, Szwabia, Szwajcaria, Trydent-Górna Adyga, Turyngia, Twents, Ubezdźwięcznienie, Umlaut, Unia Europejska, Uniwersytet Lipski, Węgry, Włochy, Wariant, Watykan, Wielka Brytania, Wikipedia, Wikisłownik, Województwo opolskie, Wygłos, XIX wiek, Yiddish, Zuid-Gelders, Zwarcie krtaniowe,
Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii. W skład języków niemieckich wchodzą: alemański (Szwajcaria, Alzacja, Szwabia), bawarski (Bawaria, Austria), górnofrankijski (Frankonia, Hesja, Palatynat, Lotaryngia, Luksemburg – tamtejsza odmiana zwana językiem luksemburskim), środkowogórnoniemiecki (do którego można zaliczyć "Standard Hochdeutsch", oraz gwary z obszaru Górnej Saksonii, Turyngii, Anhaltu, południowej Brandenburgii oraz ze Śląska; dawniej również Prusy Górne) oraz dolnoniemiecki (Dolna Saksonia, Meklemburgia, północna Brandenburgia, Pomorze – obecnie tylko Przednie, dawniej również Prusy Dolne; w praktyce również język niderlandzki oraz afrikaans stanowią odmianę języka dolnoniemieckiego). Różnice np. pomiędzy dolnoniemieckim a bawarskim są większe niż pomiędzy polskim a serbsko-chorwackim. Pogląd o "jednym" języku niemieckim jest w dużej mierze spuścizną czasów Bismarcka i Hitlera, bowiem centralistycznym dążeniom Berlina nie leżały po drodze różnice językowe pomiędzy poszczególnymi częściami państwa. Języki niemieckie (często w kontakcie z innymi językami) odegrały kluczową rolę w kształtowaniu się kilku innych języków. Przykładem jest tu wykształcony w średniowieczu język jidysz. W XIX wieku natomiast z kilku etnolektów niemieckich w Pensylwanii wykształcił się język pensylwański. Język niemiecki posiada swoich użytkowników w krajach gdzie nie ma statusu oficjalnego są to: Stany Zjednoczone, Brazylia, Kanada, Francja, Argentyna, Rosja, Kazachstan, Australia, Holandia, Wielka Brytania, Hiszpania, Chile, Paragwaj, Węgry, Republika Południowej Afryki, Meksyk, Izrael, Rumunia i Czechy.
OrtografiaAlfabet niemiecki jest odmianą alfabetu łacińskiego i składa się z 30 liter. Oprócz 26 liter klasycznych zawiera także przegłosy ä, ö i ü (tzw. Umlaut) oraz ß (tzw. Es-Zett lub scharfes S, zob. ß). Przy braku odpowiednich czcionek muszą one być zastępowane odpowiednimi dwuznakami (ä = ae, ö = oe, ü = ue, ß = ss). A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S T U Ü V W X Y Z a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z Cechą charakterystyczną niemieckiej ortografii jest pisownia wszystkich rzeczowników wielką literą (występująca współcześnie ponadto jedynie w ortografii jęz. luksemburskiego). W 1998 r. wprowadzono reformę (potem kilkakrotnie modyfikowaną) niemieckiej ortografii, która polega m.in. na wariantowym zniemczeniu pisowni niektórych wyrazów obcych, zwiększeniu liczby wyrażeń pisanych rozdzielnie oraz wielką literą, jak również zastąpieniu ß występującego po krótkiej samogłosce przez ss oraz zwiększeniu częstotliwości używania litery ä zamiast e. Nowa pisownia formalnie obowiązuje już w Niemczech i Austrii, jest jednak ignorowana przez największe wydawnictwa prasowe. 
 
Wygląd szkolnego pisma ręcznego w języku niemieckim był ściśle uregulowany. Do 1925 r. było to pismo zwane Kurrentschrift (kurrenta; inaczej Spitzschrift), a w latach 1935-1941 Sütterlinschrift (inaczej Deutsche Schrift). Do dzisiaj widać te wpływy w piśmie ręcznym starszego pokolenia Niemców. Dla niemieckiego ze Szwajcarii i Liechtensteinu charakterystyczny jest brak litery ß w pisowni, zastępuje się ją podwójnym "s" (ss). Fonetyka i fonologia vs. pisownia niemieckaW niemieckiej pisowni występuje wiele wieloznaków, takich jak:
Uwaga: powyższe zbitki liter mogą czasami oznaczać oddzielne głoski, jeśli użyto ich w zapisie oddzielnych morfemów, np.: beurteilen [bə'ʔuʁtaɪlən], beinhalten [bə'ʔɪnhaltən], entzückend [εnt'ʦʏkənt], entscheiden [εnt'ʃaɪdən], angeblich ['ʔange:plɪç], ankommen ['ʔankɔmən] itp.
Końcówka -er ulega asymilacji do tzw. r zwokalizowanego [ɐ] (zjawisko to nie występuje jednak w niektórych wariantach języka niemieckiego).
W języki niemieckim występują też tzw. umlauty:
Spółgłoski dźwięczne ulegają ubezdźwięcznieniu w wygłosie. Spółgłoski bezdźwięczne [p], [t], [k] wymawiane są z przydechem. Istnieją też ich nieprzydechowe odpowiedniki powstałe w wyniku ubezdźwięcznienia [b], [d] i [g] w nagłosie morfemu po spółgłosce przydechowej, np. w wyrazie abgeben ['ʔapʰke:bən] (częściej notowane jako ['ʔapg̊e:bən]) głoska [g] w nagłosie morfemu -geben traci dźwięczność, lecz nie zyskuje przydechu po przydechowym [pʰ] w wygłosie morfemu ab-. Przed samogłoską akcentowaną w nagłosie morfemu występuje zwarcie krtaniowe [ʔ], nieoznaczane w piśmie.
Niemieckie samogłoski opisuje następująca tabela (na podstawie Lagenscheidts Taschenwörterbuch Deutsch):
Istnieją też dwugłoski: /aɪ/, /ɔʏ/, /aʊ/ (rzadko także: /ʊɪ/) Uwagi:
Wyrazy i zwroty zapożyczone z języka angielskiego i francuskiego wymawiana są zwykle w sposób jednakowy z wymową obcą, np. Smith ['smɪθ], Niveau [ni'vo:] lub w sposób zbliżony, np. First Lady ['fœəst 'le:dɪ] (ang. ['fə:st 'leɪdɪ]), Etui [e'tyi:] (fr. [e'tɥi]) Przykładowy tekstAlle Menschen sind frei und gleich an Würde und Rechten geboren. Sie sind mit Vernunft und Gewissen begabt und sollen einander im Geist der Brüderlichkeit begegnen. ['ʔalə 'mɛnʃən zɪnt fʁaɪ ʔʊnt g̊laɪç ʔan 'vʏʁdə ʔʊnt 'ʁɛçtən gə'bo:ʁən # zi: zɪnt mɪt fɐ'nʊnft ʔʊnt g̊ə'vɪsən bə'ga:pt ʔʊnt 'z̥ɔlən aɪ'nandɐ ʔɪm gaɪst d̥e:ɐ̯ 'bʁy:dɐlɪçkaɪt b̥ə'ge:gnən] Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa. GramatykaJęzyk niemiecki zalicza się zasadniczo do typu języków fleksyjnych, przy czym odmiana rzeczownika jest stosunkowo uboga i do oznaczenia liczby i przypadka stosuje się przede wszystkim rodzajniki. Język niemiecki ma liczbę pojedynczą z 3 rodzajami – męskim, żeńskim i nijakim, oraz liczbę mnogą bez podziału na rodzaje. Rodzaje męski i nijaki wykazują podobieństwo w odmianie, podobnie rodzaj żeński i liczba mnoga. Są 4 przypadki – mianownik, dopełniacz, celownik i biernik, przy czym najrzadziej używany jest dopełniacz (najczęściej zastępuje się go konstrukcjami z przyimkiem). Czasowniki mają bogatszą odmianę przez osoby, liczby, czasy i strony. Formy czasowników niemieckich nie rozróżniają natomiast rodzaju gramatycznego. Przypisy
Zobacz też Zobacz publikację na Wikibooks:
Niemiecki
Linki do innych stron:
Suplement C.D. Belgia Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.Biernik Biernik (łac. accusativus) - forma używana jako dopełnienie bliższe. W języku polskim często zamiast biernika występuje dopełniacz, a przy niektórych czasownikach narzędnik (np. rządzić państwem).Bokmål Bokmål (do 1929 w postaci riksmålu) to jeden z dwóch urzędowych standardów pisanego języka norweskiego, wywodzący się z języka duńskiego. Drugim jest stosunkowo rzadko używany nynorsk (do 1929 znany jako landsmål). Bokmål jest zbliżony do swej bardziej konserwatywnej odmiany - riksmålu, ale nie identyczny. Łącznie bokmålu i riksmålu jako formy pisanej używa obecnie 85-90% Norwegów, z czego zdecydowana większość to użytkownicy bokmålu. Także tę formę języka poznają obcokrajowcy uczący się języka norweskiego.Brazylia Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej.Celownik (przypadek) Celownik (łac. dativus) - forma używana jako dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku niemieckim i greckim spełnia rolę narzędnika na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków.Chile Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.Czasownik Czasownik – odmienna oraz samodzielna część mowy przedstawiająca dziejące się czynności oraz niektóre stany. W zdaniu tworzy orzeczenie. Nie w każdym języku da się wyróżnić jasną klasę czasowników, np. w języku japońskim przymiotniki mają wiele właściwości charakterystycznych dla czasowników.Czechy Czechy (czes. Česko), Republika Czeska (czes. Česká republika) – państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Kraj składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i Śląska Czeskiego[3]. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.Dźwięczność Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.Dialekt Dialekt (gr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp. Każdy posiada pewną liczbę wyrazów nie znanych innym odmianom, różnice leksykalnie mogą wynikać z odmiennych warunków przyrodniczych i kulturowych.Dialekt koloński Dialekt koloński (dt. : Kölsch (IPA: [kœɫːʃ] posłuchaj ?/i) – wariant dialektu ripuariańskiego. Dialektem tym mówi się w Kolonii i okolicy, jest on blisko spokrewniony z dialektem reńsko-mozelskim (dolnoreńskim) i mozelsko-frankońskim. (SIL code 14. wydanie: KOR, 15. wydanie: KSH; ISO 639-2:gem, ISO/DIS 639-3:ksh[1])Dialekt meklemburski Dialekt meklemburski to dialekt języka wschodniodolnoniemieckiego używany w zachodniej części niemieckiego landu Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Dialekt ten tworzy wspólnotę językową wraz z dialektem zachodniopomorskim, a rozróżnienie obu tych wariantów bywa niekiedy bardzo trudne i w związku z tym czasami używa się zbiorczego określenia - "dialekt meklembursko-przedniopomorski" (niem.: Mecklenburgisch-Vorpommersch).Dopełniacz (przypadek) Dopełniacz (łac. genetivus) - forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie - używany jest zamiast biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już ablativus na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).Dyftong Dyftong, dwugłoska (gr. δίφθογγος diphthongos – "dwubrzmiący") – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.Europa Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Europa niemieckojęzyczna Język niemiecki (jako język urzędowy i język mniejszości) jest używany w krajach Europy Zachodniej i Środkowej (Deutscher Sprachraum). By określić zasięg języka niemieckiego używa się określeń kraje niemieckojęzyczne, terytoria niemieckojęzyczne lub, zamiennie, Europa niemieckojęzyczna (nieliczne terytoria zamorskie, w których mówi się po niemiecku, są zazwyczaj pomijane). Razem z Europą anglojęzyczną, krajami nordyckimi oraz regionami niderlandzkojęzycznymi, Europa niemieckojęzyczna tworzy Europę germańską.Fonem Fonem to najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka. Fonem może mieć kilka reprezentacji dźwiękowych (alofonów) występujących w różnych kontekstach lub też zamiennie. Nie ma własnego znaczenia i służy do odróżniania elementów znaczeniowych (morfemów). Każdy fonem jest zespołem cech dystynktywnych pozwalających na odróżnienie go od pozostałych fonemów. Jest abstrakcyjną jednostką systemu fonologicznego, reprezentowaną w wypowiedzeniach przez głoskę.Franz Vranitzky Franz Vranitzky (ur. 4 października 1937 w Wiedniu) - austriacki polityk, działacz socjaldemokratyczny, członek Socjaldemokratycznej Partii Austrii (SPÖ), dr nauk politycznych, ekspert bankowy. W latach 1961-1970 został po raz pierwszy doradcą gospodarczym i finansowym w ministerstwie finansów. W latach 1981-1984 kierował centralnym bankiem krajowym. W 1984 został powołany przez kanclerza Freda Sinovatza (SPÖ) na stanowisko ministra finansów w jego gabinecie. W okresie 1988–1997 stał na czele Socjalistycznej Partii Austrii (od 1991 Socjaldemokratyczna Partia Austrii). Po ustąpieniu Sinovatza w 1986 objął urząd federalnego kanclerza Austrii, który pełnił aż do roku 1997.Gminy dwujęzyczne w Polsce Zgodnie z ustawą z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym[1], gminy, w których osoby należące do mniejszości narodowej, etnicznej lub posługujące się językiem regionalnym stanowią co najmniej 20% mieszkańców, mogą wprowadzić język mniejszości jako język pomocniczy stosowany w kontaktach z organami gminy oraz w postępowaniu sądowym pierwszej instancji.Gramatyka języka niemieckiego Język niemiecki reprezentuje typ fleksyjny przy stosunkowo ubogiej deklinacji rzeczownika (do oznaczania liczby i przypadka służy przede wszystkim rodzajnik). Bogata jest natomiast odmiana czasownika. Do odmiennych części mowy w języku niemieckim zaliczają się ponadto przymiotnik oraz niektóre rodzaje liczebników i zaimków.Gwardia Szwajcarska Gwardia Szwajcarska (łac. Cohors pedestris Helvetiorum a sacra custodia Pontificis), Guardia Svizzera Pontificia – piesza formacja wojskowa, pełniąca rolę straży przybocznej papieża, formalnie istniejąca od XVI wieku. Jest najmniejszą i najstarszą istniejącą armią świata – istnieje nieprzerwanie od roku 1506.Hiszpania Hiszpania, Królestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d'Espanya, arag. Reino d'España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d'Espanha, ast. Reinu d'España) – największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim. Na zachodzie Hiszpania graniczy z Portugalią, na południu z należącym do Wielkiej Brytanii Gibraltarem, oraz przez Ceutę i Melillę z Marokiem. Na północy, przez Pireneje, kraj graniczy z Francją i Andorą. W skład Hiszpanii wchodzą także Baleary na Morzu Śródziemnym, Wyspy Kanaryjskie na Oceanie Atlantyckim oraz tzw. terytoria suwerenne (hiszp.: plazas de soberanía), w skład których wchodzą dwie hiszpańskie posiadłości w Afryce Północnej, Ceuta i Melilla, oraz liczne niezamieszkane wyspy po śródziemnomorskiej stronie Cieśniny Gibraltarskiej, takie jak enklawy będące częściami prowincji Kadyks i Malaga: Chafaryny, Alborán czy Perejil. Do Hiszpanii, a dokładniej do Katalonii, należy także otoczone przez terytorium francuskie miasteczko Llívia. Najdalej wysuniętym na północ punktem kraju jest przylądek Estaca de Bares w Galicii, na południe - Punta Saltos na kanaryjskiej wyspie Hierro, na wschodzie - Punta Esperó na Minorce.ISO 639 ISO 639 to zestaw standardów międzynarodowych dotyczących jednoznacznego reprezentowania nazw języków za pomocą krótkich, 2-, 3- lub 4-literowych identyfikatorów.Izrael Izrael (hebr.יִשְרָאֵל, Yisra'el, arab.إسرائيل, Isrā'īl), oficjalnie Państwo Izraela (hebr. מְדִינַת יִשְרָאֵל ?/i, Medinat Yisra'el, arab.دَوْلَةْ إِسْرَائِيل , Dawlat Isrā'īl) – kraj w Azji Zachodniej położony na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Graniczy na północy z Libanem, na północnym wschodzie z Syrią, na wschodzie z Jordanią i na południowym zachodzie z Egiptem. Przylega do niego również Autonomia Palestyńska, czyli Zachodni Brzeg oraz Strefa Gazy, której zewnętrzne granice są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany geograficznie[3]. W populacji liczącej 7,35 miliona większość stanowią Żydzi (75,5%)[2]. Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie - obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.Język średnio-wysoko-niemiecki Język średnio-wysoko-niemiecki (niem. Mittelhochdeutsch) - historyczna forma języka niemieckiego. Formę tę poprzedza język staro-wysoko-niemiecki, zaś po niej nastąpił język wczesno-nowo-wysoko-niemiecki. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Austria
Belgia
Liechtenstein
Luksemburg
Niemcy
Szwajcaria
Unia Europejska (język oficjalny i roboczy)
Osobny artykuł: alfabet niemiecki.