Język tagalog - Polski Serwis Naukowy

Zasięg geograficzny języka tagalog

Język tagalski, tagalog – jeden z najważniejszych na Filipinach (forma urzędowa tego języka nazywa się oficjalnie filipino). Należy do zachodniej gałęzi rodziny języków malajsko-polinezyjskich. Jest jednym z około 90 głównych spokrewnionych między sobą języków i dialektów którymi posługują się mieszkańcy archipelagu filipińskiego. Jest to język macierzysty znaczącej części mieszkańców centralnych rejonów Filipin, używa go około 24 milionów osób.

Alfabet (nazwa pochodzi od pierwszych liter alfabetu greckiego: alfa i beta) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).

Słownik – zbiór słów lub wyrażeń ułożonych i opracowanych według jakiejś zasady. Dzieli się na artykuły hasłowe ułożone w porządku alfabetycznym, rzadko tematycznym.

Pierwotnie do zapisu języka starotagalskiego używano siedemnastu znaków graficznych. Trzy z nich przedstawiały pięć występujących w tym języku samogłosek. Oryginalne zabytki tego pisma w zasadzie do naszych czasów nie przetrwały. Postępujący od momentu przybycia na wyspy Hiszpanów proces latynizacji pisma spowodował, że stare alfabety były stopniowo wypierane. Obecnie tagalski zapisywany jest w zmodyfikowanym alfabecie łacińskim.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Filipiny, Republika Filipin (z ang. Philippines, Republic of the Philippines, z fil. Pilipinas, Republika ng Pilipinas) – państwo w południowo-wschodniej Azji, położone na archipelagu na Oceanie Spokojnym.

Pierwszą książką drukowaną w tym języku była wydana w 1593 Doctrina Christiana en lengua española y tagala. Gramatykę języka tagalskiego jako pierwszy opracował dominikanin Francisco de San José w wydanej w 1610 w Manili pracy „Arte y reglas de la lengua tagala”. W trzy lata później ukazał się słownik autorstwa Pedra de San Bonaventury Vocabulario de la lengua tagala. Fundamentalne znaczenie dla języka tagalskiego ma wydana w 1940 Gramatyka języka narodowego autorstwa pracowników Instytutu Języka Narodowego w Manili. Ukazuje ona wzorzec tego języka.

Gramatyka (z greki [τέχνη] γραμματική) – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem reguł, które rządzą generowaniem wyrazów i zdań języka. W zakres gramatyki wchodzą: fonologia, morfologia, składnia. Terminem tym określa się także sam zbiór reguł określających zasady tworzenia poprawnych wypowiedzi, zatem można powiedzieć, że każdy język ma własną gramatykę.

Hiszpanie – naród romański zamieszkujący głównie Hiszpanię (około 40 mln). Posługują się językiem hiszpańskim. Wyznają głównie katolicyzm (schrystianizowani w I-V wiekach n.e. W etnogenezie Hiszpanów uczestniczyło wiele grup etnicznych na początku byli to głównie Iberowie a w VI wieku p.n.e. także Celtowie, w II wieku p.n.e romanizowani przez Rzymian, później w V-VIII wiekach n.e. napływ Germanów i Arabów w VIII-XV n.e. Dla kształtowania się narodu hiszpańskiego miała duży wpływ Rekonkwista i powstanie zjednoczonego, scentralizowanego państwa w XV w. Stopniowo Kastylia kulturowo wywierała największy wpływ na cały kraj. Tradycyjne zajęcia Hiszpanów to pasterstwo, sadownictwo, rybołówstwo, rzemiosło, uprawa roślin. W kulturze ludowej są wyraźne różnice pomiędzy regionami w Hiszpanii, duża świadomość regionalnej tożsamości, własne dialekty i tradycje. Żywy i bogaty folklor muzyczny i taneczny, rozwinięty kult loklanych świętych, popularna jest Korrida. W okresie zdobywania Ameryki, Hiszpanie tworzyli podstawowy skład etniczny i wywierali największy wpływ kulturowy w Ameryce Łacińskiej.

Morfologia

Rzeczownik

Rzeczowniki są nieodmienne. Liczbę mnogą tworzy się dodając partykułę mga (wymowa: "manga") przed rzeczownikiem: mga bata (dzieci).

Składnia

W języku tagalog na pierwszym miejscu zdania stoi zazwyczaj remat (nowa informacja), np.: "Malaki ang bahay niya" (Duży dom jego = "Jego dom jest duży"); "John ang pangalan ko" (John imię moje = "Mam na imię John"; "Si mrs Garcia ang titser ko" (Pani Garcia nauczycielka moja = "Moją nauczycielką jest pani Garcia").

Język filipiński, pilipino, filipino – jeden z dwóch języków urzędowych Filipin, (drugim jest język angielski), oparty na języku tagalog, z dodatkiem słów pochodzących z innych języków filipińskich. Należy do zachodniej gałęzi rodziny języków malajsko-polinezyjskich. Jest to język macierzysty znaczącej części mieszkańców centralnych rejonów Filipin, używa go około 25 milionów osób.

Przeczenie tworzy się za pomocą partykuły hindi: "Hindi malaki ang bahay" (Nie duży ten dom = "Ten dom nie jest duży.")

Pytanie tworzy się za pomocą partykuły ba: "Malaki ba ang bahay?" (Duży-czy ten dom = "Czy ten dom jest duży?")

Przypisy

* Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja
↑ Ethnologue report for language code: tgl

Bibliografia

Norbert Wójtowicz, Kilka słów o języku tagalskim, [w:] Combat Kalaki. Alternatywna sztuka walki wywodząca się z tradycji dawnych wojowników filipińskich, red. J. Nycek, Oleśnica 2002, s. 59–61.
Wolff, John U, Pilipino Phrasebook. Lonely Planet Publications 1988
Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5

Linki zewnętrzne

Dane Ethnologue dla języka Tagalog

Podstawowe zwroty na SEAsite

Tagalog Translator