Język znaczników oparty na SGML-u

Język znaczników (ang. markup language) – format dokumentu, który obok tekstu zawiera także dodatkowe informacje, które go opisują. Te dodatkowe informacje, na przykład na temat wyglądu czy znaczeniu fragmentu dokumentu, są wyrażane poprzez wplecione w tekst znaczniki.

Jednym z najpopularniejszych obecnie języków znaczników jest HTML, jedna z technologii leżących u podstaw WWW. Pierwotnie jednak języki znaczników były (i są do dnia dzisiejszego) wykorzystywane przede wszystkim w przemyśle wydawniczym.

Odmiany języków znaczników

Języki znaczników zwyczajowo dzielone są na trzy klasy: prezentacyjne, proceduralne oraz opisowe. W praktyce jednak różne odmiany znakowania są stosowane w danym systemie jednocześnie.

Przykładowo język HTML zawiera elementy czysto proceduralne (np. B określający, że tekst ma być wytłuszczony) oraz czysto opisowe (np. STRONG oznaczający ważny fragment tekstu). Zawiera również element PRE, wyróżniający obszar znakowania prezentacyjnego, którego zawartość ma zostać wyświetlona dokładnie tak, jak została umieszczona w dokumencie (bez specjalnego formatowania i bez pomijania tzw. białych znaków).

Znakowanie prezentacyjne

W znakowaniu prezentacyjnym dokument nie wymaga żadnego formatowania, a strukturę dokumentu można określić jedynie ze sposobu rozmieszczenia jego zawartości. Przykładowo tytuł dokumentu może zostać poprzedzony kilkoma znakami nowej linii lub spacji, co ma sugerować marginesy oraz efekt centrowania.

       Tytuł dokumentu

 Szczegółowy opis dokumentu
przedstawiający jego tematykę
      oraz zastosowanie

Niektóre procesory tekstu i inne programy przetwarzające tekst podejmują próby wywiedzenia struktury dokumentu z podobnych konwencji, jednak wielość stylów i wieloznaczność interpretacji znacząco to utrudniają.

Znakowanie proceduralne

Znakowanie proceduralne także określa sposób prezentacji tekstu, lecz jego znaczniki nie są zwykle widoczne dla użytkownika końcowego. Oprogramowanie lub ludzie przetwarzający tekst interpretują znaczniki odpowiednio układając i formatując tekst.

Przykładowo formatowany tytuł dokumentu może być bezpośrednio poprzedzony przez ciąg dyrektyw, mówiący o konieczności przejście w tryb centrowania, powiększenia oraz wytłuszczenia czcionki. Po tytule natomiast następowałaby kolejna seria rozkazów usuwających zastosowane efekty.

\begin{center}
\huge{Tytuł dokumentu}
\large{Szczegółowy opis dokumentu przedstawiający jego tematykę oraz zastosowanie}
\end{center}

W bardziej zaawansowanych systemach często stosowane ciągi znaczników można uprościć poprzez zastosowanie makr lub stosu. Można z nich również korzystać do tworzenia znaczników opisowych.

Większość z języków wykorzystujących ten sposób znakowania jest kompletnych w sensie Turinga. Wśród przykładów można wymienić nroff, troff, TeX, Lout oraz PostScript. Znakowanie proceduralne jest często używane w profesjonalnych systemach publikacji, gdzie od specjalistów w dziedzinie typografii oczekiwana jest znajomość odpowiednich języków.

Znakowanie opisowe

W znakowaniu opisowym (inaczej semantycznym) fragmenty tekstu również opatruje się znacznikami, jednak znaczniki nie narzucają wprost w jaki sposób mają być prezentowane, a raczej (poprzez opis w odpowiednim standardzie lub samą nazwę) określają jakie jest znaczenie danego fragmentu tekstu.

<tytuł>Tytuł dokumentu</tytuł>
<opis>Szczegółowy opis dokumentu przedstawiający jego tematykę oraz zastosowanie</opis&gt;

Główną zaletą znakowania opisowego jest jego elastyczność. Wynika to z tego, że to w jaki sposób i czy w ogóle wyświetlany jest fragment o określonej funkcji (np. tytuł, data wydania itp.) określane jest przez program przetwarzający dokument. Dzięki temu tekst oznaczony opisowo może być użytecznych na wiele sposobów, które nie muszą być zaplanowane przez projektantów języka, czy nawet twórcę danego dokumentu.