Języki chińskie - Polski Serwis Naukowy

Zasięg geograficzny poszczególnych języków chińskich

Język chiński – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk) należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.

W piśmie chińskim zazwyczaj nie oddaje się różnic w wymowie, tj. zapis jest identyczny, ale jego wymowa może się bardzo różnić w zależności od dialektu/języka użytkownika. Poszczególne języki/dialekty mogą być nawet wzajemnie niezrozumiałe. Wyróżnia się kilkanaście języków chińskich.

Standardowy język mandaryński

Standardowy język chiński nazywany przez zwolenników istnienia wielu języków chińskich standardowym językiem mandaryńskim to oficjalny język ChRL, opracowany w latach 50. i nauczany w chińskich szkołach od 1956 roku. Według danych spisu powszechnego z 2000 roku w języku tym mówi w Chinach ponad 840 mln osób. Liczbę cudzoziemców władających tym językiem lub uczących się go chińskie władze szacują na 30 mln osób.

Prowincja Guangdong ?/i (chiń. trad.: 廣東; chiń. upr.: 广东; pinyin: Guǎngdōng; Wade-Giles: Kuang-tung; Jyutping: gwong2 dung1; inne formy: Kwangtung lub Prowincja Kanton/Kantońska (przest.)) – południowo-wschodnia prowincja ChRL.
Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

Wywodzi się on z tzw. języków mandaryńskich używanych na północy Chin. Jest językiem urzędowym w trzech państwach: ChRL, Tajwanie i Singapurze. Dzięki edukacji prowadzonej w tym języku jest on zrozumiały dla większości użytkowników języków chińskich i nazywany w Chinach kontynentalnych putonghua = "mowa powszechna", a na Tajwanie guoyu = "język państwowy".

Makrojęzyk (ang. macrolanguage), termin stosowany w językoznawstwie. Kategoria wprowadzona przez międzynarodowy standard ISO-639 na określenie języków, które posiadają kilka odmian, nie zawsze wzajemnie zrozumiałych, ale które ze względów pozajęzykowych (kulturowych, politycznych, etnicznych, religijnych itd.) traktowane są jako warianty tego samego języka. Niektóre języki posiadają kilkadziesiąt takich wariantów (np. arabski 30, keczua 44, zapotecki aż 58).
Mieczysław Jerzy Künstler (ur. 26 marca 1933 w Słupcy, zm. 27 grudnia 2007 w Warszawie) - językoznawca, sinolog, znawca języków i kultury chińskiej. Od 1972 był członkiem Komitetu Nauk Orientalistycznych Polskiej Akademii Nauk (w latach 1993-2006 przewodniczącym tego Komitetu). W 1978 został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1983 był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Był także członkiem komitetów redakcyjnych "Rocznika Orientalistycznego" oraz serii "Prace Orientalistyczne". Mieczysław Jerzy Künstler był autorem wielu prac poświęconych językom, historii, cywilizacji i kulturze Chin. Przełożył też kilka utworów klasycznej literatury chińskiej (najważniejsze, wraz z zespołem: Dialogi Konfucjańskie Konfucjusza), a także kilka prac radzieckich i zachodnich sinologów.

Osobny artykuł: Standardowy język mandaryński.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Dialekt Fuzhou (福州話 język mindong: Hók-ciŭ-uâ) - standardowa i prestiżowa odmiana języka mingdong używany w okolicach miasta Fuzhou w chińskiej prowincji Fujian. Rozpowszechniony jest także w Malezji, Indonezji, Tajlandii i Singapurze, gdzie nazywany jest Hokchiu, zgodnie z wymową języka mingdong.

Język tajwański (język chiński: 臺灣語 POJ: tâi-oân-oē) - tajwańska odmiana języka minnan (dialekt hokkien), używana jako język ojczysty przez około 70% mieszkańców wyspy , głównie przez członków największej chińskiej grupy etnicznej, zwanej Hoklo lub Hō-ló. Języki min, w przeciwieństwie do innych języków chińskich, nie wywodzą się bezpośrednio z języka średniochińskiego , co może tłumaczyć fakt, że odmiana ta jest niemal zupełnie niezrozumiała dla użytkowników innych dialektów chińskich. Język tajwański jest za to niemal identyczny z dialektem Xiamen w Chinach.

Języki min (język chiński: 閩語 pinyin mǐn yǔ; Pe̍h-ōe-jī: Bân gú) - duża grupa języków chińskich używanych przez około 60 milionów osób w prowincji Fujian oraz przez emigrantów z tej prowincji mieszkających w Guangdong (wokół Chaozhou), na półwyspie Leizhou, na wyspie Hainan, na archipelagu Zhoushan oraz na Taiwanie. Wielu użytkowników języków min żyje również w innych krajach Azji południowo-wschodniej. Najważniejszym z tych języków jest hokkien używany w kilku odmianach m. in. na Tajwanie oraz w okolicach miasta Xiamen.

Szantung ?/i – prowincja na wschodnim wybrzeżu Chin. Używa się także historycznej nazwy Lu, wywodzącej się od państwa z okresu Wiosen i Jesieni.

Junnan (Yunnan ?/i, chiń. upr: 云南; chiń. trad: 雲南; Pinyin: Yúnnán) - górska prowincja w południowo-zachodniej części ChRL. Jej nazwę można przetłumaczyć jako "Na Południe od Chmur" lub "Chmurne Południe". Stolicą jest Kunming.

Język minnański, minnan lub tajwański – język lub grupa blisko spokrewnionych języków (dialektów) wywodzących się z południa chińskiej prowincji Fujian. Minnan oznacza południową część prowincji Fujian – Min (閩 ) to krótka nazwa prowincji, a nan (南) oznacza "południe". Obecnie minnański używany jest przede wszystkim na Tajwanie, gdzie jest językiem ojczystym dla 80 proc. mieszkańców i gdzie używa się go obok oficjalnego języka mandaryńskiego. Minnański jest używany także we wschodnim Guangdongu (region Chaoshan), na wyspie Hajnan, oraz w niektórych przybrzeżnych regionach prowincji Zhejiang i zachodniego Guangdongu, a także przez potomków emigrantów pochodzących z tych regionów (dominujący wśród Chińczyków w Azji Południowo-Wschodniej: Singapur, Malezja, Tajlandia, Filipiny).

Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest, ale nie tożsamy, na dialekcie pekińskim. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chiń. trad. 普通話, uproszcz. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 華語, uproszcz. 华语, huáyǔ – "język chiński").