Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
I Śląskie Dni Społeczeństwa Informacyjnego
"Truizmem stało się już twierdzenie, że współczesna gospodarka opiera się na wiedzy. Jest oczywiste, że tylko regiony potrafiące zapewnić swoim mieszkańcom realizację takich właśnie potrzeb, mają szansę stać się motorami rozwoju i atrakcyjnym...
 
Na dolnośląskie łąki wypuszczono kolejne susły moręgowane
Ponad czterdzieści susłów moręgowanych wypuścili 5 sierpnia na łąki w Jakubowie Lubińskim (Dolnośląskie) przyrodnicy z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra". Jak poinformował kierownik projektu dr Andrzej Kepel, celem akcji jest zwię...
 
Śląskie/ Rozpoczęły się zajęcia szkoły j. polskiego dla obcokrajowców
Ponad stu pięćdziesięciu obcokrajowców przyjechało w niedzielę do Cieszyna, żeby wziąć udział w 21. Letniej Szkole Języka, Literatury i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego - poinformował rzecznik prasowy szkoły Marcin Maciołek. Kurs w ramach 21. Letniej Szkoły J...
 
Dwa śląskie bolidy wystartują na brytyjskim torze Silverstone
Studenci Politechniki Śląskiej po raz trzeci wystartują w wyścigu The Greenpower Corporate Challenge, który odbędzie się 29 kwietnia 2012 r. na słynnym torze wyścigowym Silverstone w Wielkiej Brytanii. Tym razem ubiegłoroczni zdobywcy drugiego miejsca, wystartu...
 
Prof. Woźniczka: powstania śląskie zbyt mało znane i promowane
Rola powstań śląskich jest marginalizowana, choć powinny być ważnym elementem budowy regionalnej tożsamości i wiedzy o Śląsku - uważa specjalizujący się w dziejach regionu historyk z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach prof. Zygmunt Woźniczka. W latach 1919-1...

Reklama:


Języki indoeuropejskie

To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3]

Czy wiesz że...?
R1a1 (M17) – w genetyce haplogrupa występująca w męskim chromosomie Y. Występuje najczęściej wśród mieszkańców Indii Północnych (48-73%) i Azji Środkowej: irańskojęzycznych Iszkaszimów (68%), Tadżyków (64%) i Pasztunów (40-45%), ludów tureckich: Kirgizów (63%) i Ałtajczyków (38-53%), ugrofińskich Węgrów (20,4-60%) oraz u ludów słowiańskich: Serbów Łużyckich (63%), Polaków (56%), Ukraińców (41,5-54%), Rosjan (47%) i Białorusinów (39-46%).

Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.
Współczesny zasięg geograficzny języków indoeuropejskich

     Kraje z urzędowym językiem indoeuropejskim używanym przez większość obywateli

     Kraje z urzędowym językiem indoeuropejskim używanym przez mniejszość obywateli

Języki indoeuropejskie

Języki indoeuropejskie - jedna z największych i najwcześniej odkrytych rodzin języków. Zalicza się do niej kilkaset spokrewnionych ze sobą języków współczesnych, używanych od kilku tysięcy lat w Europie, Indiach (stąd przymiotnik indoeuropejski) i południowo-zachodniej Azji. W czasach nowożytnych języki indoeuropejskie rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, głównie za sprawą angielskiego, hiszpańskiego i portugalskiego. Obecnie jako językami ojczystymi posługuje się nimi ok. 3 miliardy osób na całym świecie (co stanowi ok. 45% ziemskiej populacji).

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Wśród 20 najczęściej używanych języków świata, 10 z nich należy do języków indoeuropejskich: angielski, hindi, hiszpański, francuski, rosyjski, portugalski, bengalski, niemiecki, urdu i perski.

Do języków indoeuropejskich należą między innymi prawie wszystkie języki nowożytnej Europy, w tym polski, oraz wiele języków dawnych, udokumentowanych w różnym stopniu: niektóre, jak sanskryt, greka klasyczna lub łacina, znane z tysięcy obszernych tekstów, inne tylko z pojedynczych inskrypcji, imion, nazw miejscowych lub cytatów w tekstach autorów starożytnych.

Język proto-pontyjski - hipotetyczny prajęzyk od którego pochodzą języki indoeuropejskie oraz północno-zachodniokaukaskie. Hipotezę proto-pontyjską sformułował John Colarusso w 1997 roku obserwując liczne podobieństwa między tymi rodzinami językowymi na obszarze fonologii i morfologii.
Języki drawidyjskie - rodzina językowa, obejmująca 85 języków południowych Indii i Sri Lanki. Współcześnie posługuje się nimi ponad 200 mln mówiących. Języki te prawdopodobnie miały historycznie większy zasięg, ale wraz z przybyciem Ariów zostały zepchnięte na południe.

Najdawniej zaświadczonym językiem indoeuropejskim (od XVIII w. p.n.e.) jest hetycki. Z połowy II tysiąclecia p.n.e. pochodzą najstarsze teksty greckie (mykeńskie); zapewne z tego samego okresu pochodzą najstarsze religijne teksty staroindyjskie (Rygweda) i być może staroirańskie (Awesta), spisane jednak wiele stuleci później na podstawie wielowiekowej tradycji ustnej.

Języki nuristańskie - grupa językowa w obrębie języków indoirańskich, na którą składa się 5 języków używanych przez górskie ludy w izolowanych rejonach Hindukuszu na granicy Afganistanu i Pakistanu. Łącznie mówi nimi niecałe 30 tysięcy osób, z czego prawie 24 tysiące posługuje się językiem kati. Każdy z tych języków występuje w różnych odmianach dialektycznych.
Deklinacja - odmiana wyrazu (imienia) przez przypadki i liczby. Deklinacji podlegają rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne oraz liczebniki. Pojęciem deklinacji określa się także zespół form fleksyjnych, występujący w odmienianych w ten sposób wyrazach.

Klasyfikacja języków indoeuropejskich

Schemat pokrewieństwa i rozmieszczenia języków indoeuropejskich
Hipotetyczny podział i rozmieszczenie języków indoeuropejskich 2000 lat p.n.e.

Do indoeuropejskiej rodziny językowej zaliczają się następujące grupy języków:

Języki dardyjskie (języki kafirskie) są językami indoeuropejskimi. Tą ogólną nazwą określa się ok. 20 języków z grupy indoirańskiej (aryjskiej). Zajmują pozycję przejściową między językami irańskimi a indoaryjskimi.
Język mesapijski - język wchodzący w skład języków iliryjskich (rodzina indoeuropejska), używany w starożytności przez Mesapiów na obszarze południowo-wschodniej Italii (dzisiejszy włoski region Apulia).
  • Anatolijska - wymarła, najstarsza i najbardziej odrębna grupa językowa
  • Indoirańska, dzieląca się na 3 grupy:
  • Indoaryjska
  • Irańska
  • Nuristańska - pośrednia grupa między językami indyjskimi a irańskimi
  • Niektórzy językoznawcy jako odrębną grupę klasyfikują języki dardyjskie, przez pozostałych umieszczane jako podgrupa języków indyjskich.
  • Helleńska - z zachowanym do dnia dzisiejszego jedynie językiem greckim
  • Italoceltycka, dzieląca się na 2 grupy:
  • Italska, wraz z językami romańskimi, pochodzącymi bezpośrednio z łaciny
  • Celtycka
  • Pokrewieństwo między powyższymi dwiema grupami jest kwestionowane przez niektórych językoznawców.
  • Germańska
  • Tracko-ormiańska
  • Kwestionowana przez niektórych językoznawców. Tradycyjnie do grupy tej zalicza się istniejący do dziś język ormiański oraz wymarłe języki trackie, dackie i frygijski.
  • Tocharska - dwa wymarłe języki z pogranicza współczesnych Chin.
  • Bałtosłowiańska, dzieląca się na 2 grupy:
  • Bałtycka
  • Słowiańska
  • Iliryjska - z zachowanym do dzisiaj albańskim i (prawdopodobnie) wymarłym wenetyjskim.
  • Do języków indoeuropejskich zaliczają się też dokładniej niesklasyfikowane:

    Język wenetyjski to język indoeuropejski, zaliczany przez niektórych językoznawców do języków italskich, używany do początku naszej ery w rzymskiej prowincji Venetia i wyparty przez łacinę. Zachowało się kilkaset krótkich inskrypcji w alfabecie etruskim (głównie nagrobkowych i wotywnych), pochodzących z I wieku p.n.e.
    Marija Gimbutas (ur. 21 stycznia 1921 w Wilnie, zm. 2 lutego 1994 w Los Angeles) - amerykańska archeolog pochodzenia litewskiego, profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego, badaczka europejskich religii i kultur neolitycznych i epoki brązu.
  • Język mesapijski
  • Język gecki - według niektórych językoznawców spokrewniony z językami tracko-ormiańskimi.
  • Język pajoński
  • Ponadto do języków indoeuropejskich można zaliczyć niektóre języki sztuczne:

  • Esperanto
  • Interlingua
  • Latina sine flexione
  • Volapük
  • Najbardziej rozpowszechnione języki indoeuropejskie

    Dane według encyklopedii Encarta oraz serwisu Ethnologue.

  • Język angielski z grupy germańskiej - 1,15 miliarda mówiących, w tym 340 milionów jako język ojczysty
  • Język hindi z grupy indoaryjskiej - 905 milionów mówiących, w tym 365 milionów jako język ojczysty
  • Język hiszpański z grupy romańskiej - 450 milionów mówiących, w tym 320 milionów jako język ojczysty
  • Język francuski z grupy romańskiej - 290 milionów mówiących, w tym 80 milionów jako język ojczysty
  • Język rosyjski z grupy słowiańskiej - 265 milionów mówiących, w tym 165 milionów jako język ojczysty
  • Język portugalski z grupy romańskiej - 205 milionów mówiących, w tym 180 milionów jako język ojczysty
  • Język bengalski z grupy indoaryjskiej - 190 milionów mówiących, prawie wyłącznie jako język ojczysty
  • Język niemiecki z grupy germańskiej - 120 milionów mówiących, w tym 100 milionów jako język ojczysty
  • Język urdu z grupy indoaryjskiej - 115 milionów mówiących, w tym 60 milionów jako język ojczysty
  • Język perski z grupy irańskiej - 75 milionów mówiących, w tym 40 milionów jako język ojczysty
  • Język grecki albo grekajęzyk indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.
    Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi, kaz. Каспий теңізі, turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.


    czytaj dalej: [2], [3]




    Czy wiesz że...? beta

    Język hetycki (zw.również nesyckim) - jest najlepiej znanym z wymarłych języków z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich. Mówili nim Hetyci w Azji Mniejszej w II tysiącleciu p.n.e. Poświadczony już w staroasyryjskich tekstach klinowych z Kanesz (Nesa, XVIII–XVII w. p.n.e.) był głównym językiem dokumentów klinowych z Hattusa, stolicy państwa Hetytów.
    Język peoński, pajoński - słabo poświadczony wymarły język ligi paleobałkańskiej. Używany był w starożytnej Macedonii prawdopodobnie między I w. p.n.e. a II w n.e.
    Cywilizacja doliny Indusu zwana także Kulturą Indusu, Cywilizacją Indusu-Saraswati, Kulturą harappańską, Kulturą Mohendżo-Daro itp. – pierwsza historyczna cywilizacja na obszarze subkontynentu indyjskiego, rozwijająca się w okresie 3300-1300 p.n.e. (w swej szczytowej formie 2600-1900 p.n.e.), w indyjskiej epoce brązu. Zajmowała obszar wielkości 650 tys. – 1,5 mln km² (według różnych źródeł) i była najrozleglejszą spośród czterech sobie współczesnych cywilizacji starożytności (Egiptu, Mezopotamii, Chin). Jej stanowiska rozmieszczone są na całym terytorium współczesnego Pakistanu, w północno-zachodnich Indiach (Dżammu i Kaszmir, Radżastan, Gudżarat, Maharasztra, Harijana, Pendżab) oraz we wschodnim Afganistanie. Pierwszego (przypadkowego) odkrycia związanego z jej historią dokonano w 1826 roku. Archeologami, którzy prowadzili dotyczące jej badania, byli m.in.: Alexander Cunningham, John Marshall, Mortimer Wheeler, George Dales, Jonathan M. Kenoyer oraz Richard Meadow. Dotychczas odkryto 1500-2600 (według różnych źródeł) stanowisk archeologicznych przypisywanych tej cywilizacji, spośród których jedynie 2% zostało gruntownie przebadanych. Główne z nich to: Amri, Balakot, Banawali, Bhagatrav, Chanhudaro, Daimabad, Dholavira, Dwarka (Dvaraka), Ganweriwala (Ganeriwala), Gola Dhoro, Harappa, Kot Bala, Kot Diji, Kalibangan, Lakhmirwala, Lothal, Mohendżo-Daro, Nausharo, Pir Shah Jurio, Pirak, Rakhigarhi, Rangpur, Rehman Dheri, Rojdi, Rupnagar, Shortugai, Sokhta Koh, Sothi, Sutkagen Dor (Sutkagan Dor) itd.
    Języki ałtajskie – grupa języków, tradycyjnie uznawanych za rodzinę językową, pochodząca od wspólnego prajęzyka. Obecnie często uważa się języki ałtajskie raczej za ligę językową - zespół języków, których podobieństwa wynikają ze wzajemnych interakcji[1]. Grupa języków ałtajskich dzieli się trzy rodziny:
    Język albańskijęzyk indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.
    Wyżyna Armeńska (orm. Հայկական լեռնաշխարհ – Hajkakan Lernaszcahrh, tur. Doğu Anadolu Yaylası) – wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części półwyspu Azja Mniejsza. Jest to obszar aktywny sejsmicznie, najbardziej narażony na trzęsienia ziemi na całym półwyspie Azja Mniejsza, z najwyższym szczytem Turcji, a jednocześnie wygasłym wulkanemAraratem (5165 m n.p.m. wg pomiaru satelitarnego NASA).
    Teoria kurhanowa to hipoteza stworzona w 1956 roku przez Mariję Gimbutas. Dotyczy rozwoju i rozprzestrzeniania ludności praindoeuropejskiej. Uwzględnia występowanie kurhanów, zależności językowe oraz dystrybucję haplogrupy R1a z markerem (M17).
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.