|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W dniach 8-10 września 2010 r. w Johannesburgu, Republika Południowej Afryki, odbędzie się konferencja nt. e-serwisów poświęconych rolnictwu, żywności, środowisku i naukom przyrodniczym w Afryce.
E-rolnictwo odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu możliwości rolników na całym świecie poprzez procesy informacyjne i komunikacyjne, udzielając im wspa... Konferencja poświęcona inwestycjom w biotechnologie i technologie medyczne oraz tworzeniu partnerstw odbędzie się w Johannesburgu w Republice Południowej Afryki w dniach 19 i 20 października.
Przewiduje się, że w konferencji zostaną zaprezentowane miejscowe i międzynarodowe firm... Mimo licznych głosów nawołujących do walki z wysokim wskaźnikiem zarażeń HIV (ludzki wirus niedoboru odporności) wśród młodych kobiet, zwłaszcza w Afryce subsaharyjskiej, naukowcy nie osiągnęli jeszcze konsensusu, jak najlepiej zapobiegać infekcjom wśród młodych ... Kilkudziesięciu archeologów z całego świata zajmujących się pradziejami ludów mieszkających wzdłuż Nilu, będzie obradować na sympozjum "Origin and Early Development of Food Producing Cultures in Northeastern Africa - 30 years later" ("P... Większość gniazdujących na Podkarpaciu bocianów odlatuje do krajów zimowania w środkowej i południowej Afryce. W drodze na południe pokonają nawet 10 tys. kilometrów. "Przed odlotem bociany zbierały się na sejmikach. Na Podkar...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Języki nigero-kongijskieCzy wiesz że...? Języki adamawa-ubangi także języki wschodnie adamawa - podgrupa języków nigero-kongijskich, według klasyfikacji Josepha Greenberga stanowiąca w niej osobną rodzinę, niektórzy językoznawcy włączają jednak języki adamawa-ubangi do wolta-kongijskich w obrębie podgrupy atlantycko-kongijskiej. Język ibo albo igbo - język z wielkiej grupy języków nigero-kongijskich, tradycyjnie klasyfikowany w obrębie rodziny kwa (ostatnio klasyfikacja ta jest krytykowana - język ibo umieszcza się wówczas w obrębie benue-kongijskich), rozpada się na liczne dialekty. Używany jest głównie we wschodniej części Nigerii przez lud Ibo. Do zapisu języka ibo używa się alfabetu łacińskiego. Języki nilo-saharyskie – grupa języków używanych przez około 11 milionów ludzi w Afryce, głównie na terytorium Czadu i w górnym dorzeczu Nilu, a także w Sudanie na terenach historycznej Nubii. 
 Języki nigero-kongijskie tworzą jedną z największych grup językowych. Pod względem rozpowszechnienia, liczby mówiących i różnorodności zajmują pierwsze miejsce w Afryce. Języki tej rodziny używane są na obszarze niemal całej Afryki subsaharyjskiej, z wyjątkiem terenów środkowej i południowej Namibii i północno-zachodniej części RPA, gdzie w użyciu są języki khoisan oraz terenów Rogu Afryki, zajmowanego w większości przez języki etiopskie, kuszyckie i omotyckie. Języki khoisan (języki buszmeńsko-hotentockie) - rodzina językowa obejmująca ponad 100 języków występujących w Afryce, głównie krajach Afryki południowej (RPA, Namibia, Angola, Botswana i Tanzania). Języki tej rodziny reprezentują typ języków mlaskowych, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Niekiedy uznawane są za najstarszą z rodzin językowych i przeciwstawiane pozostałym językom ludzkości, które zatraciły mlaski.
Języki kuszyckie - rodzina języków afroazjatyckich, używanych na terenach Rogu Afryki oraz wzdłuż sudańskich i południowoegipskich wybrzeży Morza Czerwonego (w historycznej krainie Kusz). Najważniejszym jej przedstawicielem jest język oromo (ok. 25 mln. mówiących). Dużą rolę odgrywają też język afar i język somalijski ze względu na swój status języka urzędowego odpowiednio w Dżibuti oraz Somalii i Somalilandzie. Niektórzy badacze zaliczają do języków kuszyckich również języki omockie. KlasyfikacjaWedług jednej z najczęściej przyjmowanych klasyfikacji języki nigero-kongijskie dzielą się na: Pierwszą klasyfikację języków nigero-kongijskich zaproponował Joseph Greenberg. Jego klasyfikacja z niewielkimi zmianami jest przez wielu językoznawców stosowana do dziś. W pierwotnej wersji Greenberg wydzielił jednak grupę kordofańską spośród języków nigero-kongijskich i włączył te dwie rodziny do języków nigero-kordofańskich. Później jednak języki kordofańskie włączono do nigero-kongijskich, a nazwa grupy nigero-kordofańskiej została zarzucona. Istnieją też hipotezy - nie znajdujące jednak powszechnego poparcia - wydzielające spośród języków nigero-kongijskich zarówno języki kordofańskie, jak i języki mande. Języki kordofańskie - grupa języków używanych przez mieszkańców Gór Nubijskich w Sudanie, pierwotnie klasyfikowana jako część wielkiej grupy nigero-kordofańskiej, obecnie zaliczana do języków nigero-kongijskich.
Język bambara albo bamana - język nigero-kongijski z grupy mande, używany głównie na terytorium Republiki Mali. Liczba mówiących wynosi około 2,7 miliona, dalsze cztery miliony używają języka bambara jako języka wehikularnego. Jedna z popularniejszych alternatywnych klasyfikacji dzieli języki nigero-kongijskie na trzy podgrupy: Niektórzy językoznawcy wskazują na pewne typologiczne podobieństwa języków nigero-kongijskich z nilo-saharyjskimi (szczególnie podgrupą środkowosudańską), łącząc te dwie rodziny we wspólną fylę kongo-saharyjską lub nigero-saharyjską. Hipoteza ta nie jest jednak ogólnie akceptowana.
Język ewe (nazwa własna: Ɛʋɛgbɛ) - język z wielkiej rodziny nigero-kongijskiej, zaliczany do języków kwa. Używany jest przez lud Ewe na obszarze południowo-zachodniej Ghany, południowego Togo i Beninu oraz w południowo-wschodniej Nigerii. W Togo posiada obok kabre status języka narodowego. Od końca XIX wieku zapisywany jest w zmodyfikowanym alfabecie łacińskim.
Języki omockie (języki omotyckie) – rodzina używanych głównie w Etiopii języków afroazjatyckich, przez niektórych językoznawców klasyfikowana jako podrodzina języków kuszyckich. Języki omockie zapisywane są pismem etiopskim. Ważniejsze języki grupy nigero-kongijskiejPoniżej podano uproszczoną klasyfikację języków nigero-kongijskich w zmodyfikowanej wersji Josepha Greenberga. Niektórzy językoznawcy nie zgadzają się z poniższym podziałem, proponując wydzielenie grupy atlantycko-kongijskiej i własny podział w jej obrębie - przedstawiono go w haśle języki atlantycko-kongijskie. Języki etiopskie, włśc. języki etiosemickie - grupa języków z południowo-zachodniej gałęzi języków semickich, używana w Etiopii i Erytrei. Z powodu długotrwałych kontaktów z językami spoza rodziny semickiej od innych języków z tej rodziny odróżnia je m. in.:
Język mossi (także Mòoré, Mooré, Moré, Moshi, Mossi, Moore lub More) to język z wielkiej rodziny nigero-kongijskiej, klasyfikowany w obrębie języków woltyjskich, używany głównie w Burkina Faso przez lud Mossi. Języki nigero-kongijskie (ze względu na obszerność tej grupy przedstawiono ją w osobnym artykule) Języki atlantyckie (lub zachodnioatlantyckie) grupa języków z rodziny nigero-kongijskiej, według niektórych klasyfikacji stanowiąca podgrupę języków atlantycko-kongijskich. Używane wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego od Senegalu po Liberię. W przypadku języka ful, znaczące skupiska wzdłuż Sahelu, od Senegalu po Nigerię i Kamerun. Język ful i język wolof z Senegalu to najpopularniejsze języki z tej grupy, każdym z nich posługuje się kilka milionów ludzi.
Języki bantu – rodzina języków afrykańskich, zaliczana do wielkiej rodziny nigero-kongijskiej. W rodzinie tej wyróżnia się ponad 400 języków, którymi posługuje się około 150 mln mówiących na terenie niemal całej Czarnej Afryki z wyjątkiem większości Afryki Zachodniej, Rogu Afryki oraz południowo-centralnej Namibii i zachodniego RPA. Najważniejsze języki z tej grupy to: suahili, rwanda, lingala, niandża, makua, bemba, tonga, szona, xhosa, zulu. BibliografiaJęzyk sango - język z grupy adamawa-ubangi z wielkiej rodziny nigero-kongijskiej, używany w Republice Środkowoafrykańskiej oraz przygranicznych terenach Czadu, Kamerunu, Demokratycznej Republiki Konga i Republiki Konga. W Republice Środkowoafrykańskiej oraz wzdłuż biegu rzeki Ubangi pełni rolę języka wehikularnego.
Język ful (zwany także: fula, fulani, fulfulde) jest językiem regionu Afryki Zachodniej, używanym przez ludy Fula od Senegalu po Kamerun i Sudan. Rozpada się na wiele dialektów. Klasyfikowany w obrębie grupy atlantyckiej języków nigero-kongijskich. Zapisywany najczęściej zmodyfikowanym alfabetem łacińskim w ortografii przyjętej w 1966 roku na konferencji UNESCO w Bamako. W niektórych rejonach Afryki do zapisu języka fula używa się także pisma arabskiego.
Czy wiesz że...? beta Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km), Zambią (233 km) oraz Zimbabwe. Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.
Język mandinka albo mandingo – język nigero-kongijski z grupy mande, używany współcześnie przez około 1,2 mln osób w Mali, Senegalu, Gambii i Gwinei Bissau, najpopularniejszy lokalny język Gambii. Blisko spokrewniony z językami bambara i malinke. Zapisywany najczęściej alfabetem łacińskim lub pismem arabskim.
Istnieją dwa podstawowe sposoby klasyfikacji języków – klasyfikacja genetyczna i klasyfikacja strukturalna. Rzadziej stosowane są też klasyfikacje funkcjonalne.
Język kpelle - język nigero-kongijski z grupy mande, używany na terytorium Liberii i Gwinei przez około 150 tys. osób. Jest to rodzimy język ludu Kpelle.
Języki mande należą do rodziny języków nigero-kongijskich, według niektórych klasyfikacji na równi z językami atlantycko-kongijskimi i językami kordofańskimi. Grupa obejmuje 26 języków, którymi posługują się ludy Mande w kilku krajach Afryki Zachodniej, m. in. w Gambii, Gwinei, Gwinei Bissau, Senegalu, Sierra Leone, Mali, Liberii, Burkina Faso i Wybrzeżu Kości Słoniowej.
Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.
Stanisław Piłaszewicz (ur. 11 listopada 1944 w Rafałówce) – polski afrykanista, profesor zwyczajny, doktor habilitowany, w latach 1988–2009 kierownik Zakładu Języków i Kultur Afryki w Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, członek Komitetu Nauk Orientalistycznych Polskiej Akademii Nauk. Jest autorem szeregu książek i monografii poświęconych językom i kulturom Afryki. W ramach wymiany akademickiej pracował między innymi na uniwersytetach w Ghanie i Nigerii, prowadząc badania terenowe i archiwalne w tych krajach. Był wykładowcą języka i kultury Hausa na uniwersytecie w Maiduguri w Nigerii. Specjalizuje się w publikowaniu afrykańskich materiałów źródłowych. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
