Języki paleoazjatyckie - Polski Serwis Naukowy

Języki paleoazjatyckie, języki paleosyberyjskie - umowna nazwa kilkunastu niezwiązanych genetycznie języków ludów północno-wschodniej Azji. Według hipotezy rosyjskiego uczonego L. Szrenka, ludy te są potomkami pierwotnej ludności zamieszkującej Północną Azję. Wewnątrz tej grupy języków możemy wydzielić bliżej niespokrewnione ze sobą rodziny językowe:

Język grenlandzki (kalaallisut) to polisyntetyczny język aglutynacyjny należący do rodziny języków eskimo-aleuckich, używany na Grenlandii. Jest czasem uznawany za jeden z wariantów języka inuktitut. Ma trzy główne dialekty: Avanersuaq (północna Grenlandia), Tunu (wschodnia Grenlandia) i Kitaa (zachodnia Grenlandia).

Język czukocki - język Czukczów, zaliczany do języków paleoazjatyckich. Mówi nim ok. 11 tys. osób (1970). Poza Czukczami językiem tym posługuje się jeszcze społeczność wymierającego ludu Kereków oraz część Czuwańców.

rodzina czukocko-kamczacka

język czukocki

język koriacki

język kerecki (wymarły w 2005 r.)

język alutorski (czasem uważany za dialekt koriackiego)

język itelmeński

rodzina eskimo-aleucka

języki eskimoskie

język aleucki

język niwchijski

język ajnuski (klasyfikowany także jako język izolowany)

rodzina jenisejska, złożona niegdyś z 6 języków, w której jedynym żywym jest

język kecki (ketyjski)

rodzina jukagirska, czasami zaliczana do języków paleoazjatyckich, choć według nowszych badań uważa się za ją za powiązaną genetycznie z językami uralskimi (dla potrzeb tej koncepcji tworzy się nadrodzinę językową uralsko-jukagirską). W skład rodziny jukagirskiej wchodziły niegdyś 3 języki, obecnie jedynym żywym jest

język jukagirski

Wszystkie te języki są aglutynacyjne, przy czym u niektórych aglutynacja jest przyrostkowa, a u innych przyrostkowo-przedrostkowa. Część należy do języków ergatywnych.

Języki jenisejskie – rodzina języków używanych w centralnej Syberii, głównie na terenie kraju krasnojarskiego. Języki jenisejskie spokrewnione są z językami na-dene. Prawdopodobne jest też powiązanie w ramach makrorodziny dene-kaukaskiej z językiem chińskim i językami Kaukazu.

Języki eskimo-aleuckie - rodzina językowa obejmująca kilka języków, używanych przez Eskimosów i Aleutów na północnych krańcach Ameryki (Alaska, Grenlandia, północna Kanada) i Syberii (Półwysep Czukocki, Wyspa Beringa).

Niekiedy traktuje się je jako ogniwo między językami uralskimi a językami tubylczych ludów obu Ameryk.

Języki paleoazjatyckie są obecnie bardzo szybko wypierane przez inne języki, zwłaszcza rosyjski. W Ameryce Północnej języki eskimo-aleuckie wypiera język angielski, zaś język ajnuski praktycznie wymarł pod naporem języka japońskiego. Jedynym językiem paleoazjatyckim, którego ani zasięg, ani liczba użytkowników nie zmniejsza się jest należący do języków eskimoskich język grenlandzki.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Dialekt (gr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp. Każdy posiada pewną liczbę wyrazów nie znanych innym odmianom, różnice leksykalnie mogą wynikać z odmiennych warunków przyrodniczych i kulturowych.

Zobacz też

Paleoazjaci