JD-2 - Polski Serwis Naukowy

JD-2 – pierwszy samolot sportowy skonstruowany w Polsce po I wojnie światowej i zbudowany w niewielkiej serii (pierwszym w ogóle zbudowanym i oblatanym polskim samolotem sportowym był samolot D-1 Cykacz konstrukcji Jerzego Dąbrowskiego).

Historia

W 1926 Jerzy Drzewiecki z Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej zaprojektował dwumiejscowy samolot sportowy, który otrzymał oznaczenie JD-2, od inicjałów konstruktora.

Prototyp samolotu zbudowano w Warsztatach Sekcji Lotniczej. Nosił on numer SL-4 (Sekcja Lotnicza – 4). Dnia 5 października 1926 pilot por. Kazimierz Kalina dokonał jego oblotu. W trakcie lądowania doszło jednak do pęknięcia przewodu doprowadzającego paliwo do silnika i pożaru, w wyniku czego pilot odniósł dotkliwe poparzenia, spaleniu uległ również samolot. Mimo to, z powodu dobrej opinii oblatywacza, zbudowano kolejny prototyp SL-6, którego oblotu 26 czerwca 1927 dokonał sam konstruktor, inż. Jerzy Drzewiecki. Kazimierz Kalina odniósł na nim zwycięstwo w I Krajowym Konkursie Awionetek w Warszawie w dniach 6–9 października 1927. Nosił on numer rej. P-PSLA, od 1929 – SP-ACA. Zbudowano też egzemplarz SL-5 do prób statycznych.

Jerzy Dąbrowski (ur. 8 września 1899, zm. 17 września 1967) – polski konstruktor lotniczy, twórca bombowca PZL.37 Łoś. Jest uważany za twórcę nowoczesnego profilu skrzydła laminarnego.

Skrzydło samolotu (płat nośny) – zespół płatowca, jeden z głównych elementów konstrukcyjnych stałopłatów (samolotów, szybowców) służący do wytwarzania siły nośnej. W przekroju skrzydło ma kształt profilu lotniczego. Na krawędzi skrzydła umieszczone są lotki i często urządzenia do zwiększenia siły nośnej. Skrzydło tworzy często zespół konstrukcyjny w skład którego mogą wchodzić gondole silnikowe, podwozie, zbiorniki paliwa oraz pomieszczenia na ładunek użytkowy.

W latach 1929–1930 zbudowano 3 nieznacznie zmodyfikowane samoloty tego typu oznaczone jako JD-2 bis. Dwa samoloty były użytkowane w Aeroklubie Warszawskim (SL-14 i SL-15, nry rej. SP-ACD i SP-ACF). Trzeci samolot tego typu (SL-20), o numerze rej. SP-ADP i imieniu Adepcia (od inicjałów ADP), był przez pewien czas własnością znanego pilota sportowego i kierowcy rajdowego Witolda Rychtera. Awaryjny i zawodny silnik Anzani zamieniono w nim na znacznie lepszy i mocniejszy Genet.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Aeroklub Warszawski - jeden z aeroklubów regionalnych, wchodzących w skład Aeroklubu Polskiego. Założony został 19 października 1927, a 1 grudnia tego roku liczył 62 członków. Obecną siedzibą aeroklubu jest lotnisko Warszawa-Babice, leżące przy północnej granicy warszawskiej dzielnicy Bemowo z osiedlem Chomiczówka, należącym do dzielnicy Bielany.

JD-2 kapitana Zbigniewa Babińskiego (24 maja 1933)

Samolot JD-2 (SL-6) noszący rejestrację SP-ACA, został po uszkodzeniu i remoncie zakupiony przez znanego pilota Zbigniewa Babińskiego z Aeroklubu Warszawskiego (Numer certyfikatu rejestracyjnego nr 60), który wykonał na nim wiele lotów turystycznych, lądując w 225 miejscowościach w Polsce, których nazwy zostały wypisane na lewym boku kadłuba. Skreślono go z rejestru 16 sierpnia 1935 roku. W lecie 1937 roku egzemplarz ten wykorzystano w filmie "Dziewczyna szuka miłości", gdzie nosił fikcyjną rejestrację SP-ART.

Stateczność - pojęcie z teorii okrętu dotyczące zdolności jednostki pływającej do przeciwstawiania się siłom zewnętrznym mogącym spowodować jego przewrócenie. Wyróżnia się stateczność wzdłużną i poprzeczną.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Cechy lotno-pilotażowe

Właściwości lotne tego samolotu zostały zdeterminowane poprzez dwie cechy – wrażliwość na przeciągnięcie i zwalanie się po tym w korkociąg oraz małą stateczność, zwłaszcza podłużną, przez co pilot wyszkolony na samolocie bardzo statecznym (np. Hanriot H-28) mógł mieć problemy w opanowaniu maszyny z uwagi na bardzo małe siły na sterach. Maszyna była wrażliwa na podmuchy przy małej prędkości, co wiązało się ze złymi właściwościami w przeciągnięciu. Konstrukcja płata, pomimo zastrzałów była dość wiotka, przy wykonywaniu ostrego zakrętu dochodziło do skręcania się płata, przez co przechylenie się pogłębiało. Ratunkiem było puszczenie sterów, maszyna sama wracała do stanu równowagi.

D-1 Cykacz, pierwszy polski samolot sportowy zbudowany po I wojnie światowej. Jednomiejscowy dwupłatowiec konstrukcji Jerzego Dąbrowskiego (wówczas studenta, później konstruktora m.in. bombowca PZL.37 "Łoś"), został zbudowany w Warszawie, a jego oblot na lotnisku na Polu Mokotowskim miał miejsce 25 lutego 1925. Samolot był konstrukcji drewnianej, ze skrzydłami wolnonośnymi, wykonywał krótkie loty do wysokości ok. 300 m. Wyposażony w silnik Blackburne Tomtit o mocy 12 kW.

Zbigniew Juliusz Babiński (ur. 13 maja 1896 w Sosnowcu, zm. w kwietniu 1940 w Katyniu) – polski lotnik wojskowy i sportowy, kapitan pilot Wojska Polskiego.

Oprócz wypadku podczas oblotu prototypu, maszyna ta miała dwie śmiertelne kraksy. W Lublinie J. Pawłowski (pilot) rozbił w 1929 JD-2 (SL-6), a śmierć poniósł mechanik Władysław Laudański z Aeroklubu Warszawskiego. Przyczyną tej kraksy było przeciągnięcie maszyny w ostrym zakręcie na małej wysokości podczas próby powrotu na lotnisko. Niedługo później w Warszawie 16 marca 1930 na samolocie SP-ACF zginęli: Karol Trzetrzewiński (pilot) z pasażerem – tym razem przyczyną wypadku była pogoda z porywistym wiatrem i przeciągnięcie maszyny podczas wznoszenia. We Lwowie, podczas oblotu samolotu SP-ACD po remoncie 18 sierpnia 1930, poważnych obrażeń doznał w wypadku instruktor pil. M. Pakuła, po czym samolot skasowano. Pomimo tego niektórzy piloci cenili sobie maszynę JD-2 z uwagi na dobre osiągi, przyjemne prowadzenie i "zwinność" – zwłaszcza maszyny w wersji z silnikiem Genet o mocy 80 KM.

Witold Rychter (ur. 2 lutego 1902 w Warszawie - zm. 17 marca 1984) – major broni pancernych Wojska Polskiego, inżynier mechanik, pionier polskiego sportu samochodowego, lotnictwa, dwukrotny zwycięzca Rajdu Polski (1938, 1947). Sędzia w zawodach akrobacji lotniczej.

Konstrukcja

Samolot JD-2 był to dolnopłat o konstrukcji drewnianej, kryty płótnem. Podwozie klasyczne stałe. Kabiny odkryte. Napęd – silnik gwiazdowy, Anzani 45 KM lub Genet 80 KM.

Przypisy

↑ A. Glass, Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, s.281-283

Bibliografia

Andrzej Glass: Samoloty i szybowce do 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1985. ISBN 83-2060-456-7.

Andrzej Glass: Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1976.

Andrzej Glass, Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, WKiŁ, Warszawa 1977

Linki zewnętrzne

Zdjęcie modelu