Jaén - miasto w Hiszpanii - Polski Serwis Naukowy

Jaén – miasto w płd. Hiszpanii, (ok. 90 km od Kordowy i Grenady), w regionie Andaluzja, stolica prowincji Jaén, 116,5 tys. mieszkańców (2008).

Miasto położone na przedgórzu Gór Betyckich, w rejonie źródeł rzeki Gwadalkiwir, w pobliżu największego parku narodowego Hiszpanii: Sierra de Segura i Sierra de Cazorla.

Ośrodek handlowy, przemysłowy i rolniczy (gaje oliwne); w pobliżu Jaén wydobycie rud ołowiu, cynku i żelaza.

Góry Betyckie (Cordilleras Béticas) – należą do Alpidów Zachodnich, łańcuch górski w południowo-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego, w Hiszpanii, drugi po Alpach pod względem wysokości w Europie. Ciągnie się wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego, od Gibraltaru do przylądka Nao (przedłużeniem tektonicznym Gór Betyckich są Baleary, a także na afrykańskim brzegu — Góry Rif). Łańcuch ma długość 600 km, szerokość 100–160 km.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Historia

Osada założona w pobliżu kopalń srebra w (?) w.

Pod władzą Kartaginy jako Auguria.

Za czasów rzymskich jako miasto Flavia.

Od 711 w rękach Maurów.

Po rozpadzie kalifatu kordobańskiego w 1031 stolica jednego z państewek taifa.

Podczas rekonkwisty Jaén wielokrotnie było miejscem walk, ze względu na strategiczne położenie przełęczy na drodze z Kastylii do Andaluzji.

Od 1246 pod panowaniem chrześcijan, ważna twierdza graniczna.

22 VII 1808 w pobliskim Bailén zostały rozgromione wojska francuskie generała P. Duponta (ok. 20 tys. żołnierzy) okrążonego przez siły hiszpańskie. Bitwa ta miała ogromne znaczenie psychologiczne jako pierwsza znaczna klęska wojsk Napoleona w Hiszpanii.

Zabytki

Katedria w Jaén

Zamek, Castillo de Santa Catalina, po 1246, na ruinach arabskiej twierdzy chrześcijanie wznieśli nową.

Katedra zaprojektowana w XVI wieku przez Andrésa de Vandelvira, jeden z najpiękniejszych renesansowo-barokowych kościołów Andaluzji. Fasada katedry ozdobiona jest rzeźbami Pedro Roldána przedstawiających Ewangelistów i Ojców Kościoła oraz zdobywcy Jaén Ferdynanda III, którego wzrok skierowany jest w kierunku byłej twierdzy Maurów – Castillo de Santa Catalina. W prezbiterium znajdują się pięknie rzeźbione stalle (ok. 1520 rok). W Capilla Mayor przechowywana jest najcenniejsza relikwia katedry, chusta św. Weroniki z odbiciem twarzy Chrystusa.

Capilla de San Andrés, zbudowana w XVI wieku na zlecenie Gutiérreza Gonzalesa, skarbnika papieża Leona X w stylu mudejar. Wewnątrz bogato zdobiona złotem żelazna krata wykonana przez Maestro Bartoloméo de Jaén.

Kościół gotycki San Juan.

Ratusz z XVII wieku;

Baños Arabes – resztki XI-wiecznej łaźni arabskiej znajdującej się pod Palacio de Villadompardo z XVI wieku.

Muzeum regionalne ze znaleziskami świadczącymi o wpływach sztuki greckiej na kulturę iberyjską w V w. p.n.e. oraz kamiennymi sarkofagami z czasów rzymskich.

Transport

W mieście znajduje się stacja kolejowa Jaén oraz budowana jest linia tramwajowa.

Kalifat Kordoby to nazwa państwa rządzącego islamską Hiszpanią (Al-Andalus) i północną Afryką w latach 929-1031. Tytuł kalifa przypisał sobie 16 stycznia 929 Abd ar-Rahman III, wcześniej emir Kordoby. Wszyscy kalifowie Kordoby byli członkami dynastii Umajjadów, która rządziła emiratem utworzonym na podbitych przez muzułmanów terenach od 756.

Ojcowie Kościoła (łac.) byli to pisarze i teologowie we wczesnym chrześcijaństwie, w epoce, która nastąpiła po Ojcach Apostolskich (Patres apostolici) aż do VIII wieku. Doktryna starożytnych i wczesnośredniowiecznych Ojców Kościoła, a także dział teologii zajmujący się ich nauczaniem, nazywa się patrystyką.

Przypisy

↑ Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia – Sewilla i Andaluzja. Wyd. II. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2008, s. 148. ISBN 978-83-7448-633-0.
Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 367. ISBN 978-3-8331-5106-4.
Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 368. ISBN 978-3-8331-5106-4.

Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, fenickie Kart Hadaszt – QRT HDŠT, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרת חדשת) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy.

Jaén jest prowincją położoną na południu Hiszpanii, na obszarze wspólnoty autonomicznej Andaluzji. Graniczy na zachodzie z Kordową, na północy z Ciudad Real, na wschodzie z Albacete, a na południowym wschodzie z Grenadą. Jej stolicą jest miasto Jaén.