Jabłoń - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rośliny. Zapoznaj się również z: inne znaczenie słowa jabłoń.

Kwitnąca jabłoń

Owoc odmiany uprawnej 'Lobo'

Jabłoń (Malus Mill.) – rodzaj roślin wieloletnich należący do rodziny różowatych. Występuje powszechnie w strefie klimatów umiarkowanych. Znanych jest ok. 25 gatunków dziko rosnących, w Polsce występuje kilka z nich (głównie jako rośliny uprawne). Gatunkiem typowym jest Malus sylvestris Mill.

Zestawienie obejmuje gatunki roślin naczyniowych występujące w stanie dzikim w Polsce (rodzime i obce, także gatunki zawlekane lub dziczejące przejściowo - efemerofity). Nazewnictwo i układ systematyczny oparty jest na "Krytycznej liście roślin naczyniowych Polski". Gatunki efemerofitów zapisane są czcionką pomniejszoną.

Jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.) – gatunek rośliny z rodziny różowatych. Pochodzi od gatunku Malus sieversii dziko rosnącego w Azji środkowej. Należy do najbardziej popularnych w uprawie drzew owocowych w strefie klimatu umiarkowanego.

Charakterystyka

Drzewa lub krzewy. Owoc jabłkowaty, potocznie nazywany jabłkiem. Przeważnie kulisty, zielony, żółty, czerwony lub żółty z rumieńcami. Owoce różnią się smakiem, aromatem, słodyczą, konsystencją i wyglądem.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z plemienia Pyreae, podrodziny Spiraeoideae (dawniej Pomoideae) z rodziny różowatych Rosaceae, rzędu różowców Rosales w obrębie kladu różowych obejmującego część roślin okrytonasiennych. Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce ( Rosales Perleb , podrząd Rosineae Rchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), rodzaj jabłoń (Malus Mill.).

Jabłoń niska, rajska jabłoń (Malus pumila) – gatunek drzewa z rodziny różowatych. Występuje w klimacie umiarkowanym w południowej Europie, na Kaukazie.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Gatunki flory Polski

jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.) – antropofit zadomowiony i gatunek uprawiany

jabłoń dzika, płonka (Malus sylvestris Mill.)

jabłoń jagodowa (Malus baccata (L.) Borkh.) – gatunek uprawiany

jabłoń kwiecista (Malus floribunda Siebold) – gatunek uprawiany

jabłoń Niedźwieckiego (Malus sieversii (Ledeb.) M. Roem. 'Niedzvetskyana') – gatunek uprawiany

jabłoń niska, j. rajska (Malus pumila Mill.) – gatunek uprawiany

jabłoń purpurowa (Malus ×purpurea Rehder) – gatunek uprawiany

jabłoń Scheideckera (Malus ×scheideckeri L. Späth ex Zabel – gatunek uprawiany

Inne gatunki (wybór)

jabłoń Halliana (Malus halliana Rehd.)

jabłoń leśna (Malus sylvestris (L.) Mill.)

jabłoń pachnąca (Malus coronaria Mill.)

jabłoń płaskoowocowa (Malus platycarpa Rehd.)

jabłoń Sargenta (Malus sargentii Rehder)

jabłoń śliwolistna (Malus prunifolia Borkh.)

jabłoń Tschonoskiego (Malus tschonoskii (Maxim.) C. K. Schneid.)

Zastosowanie

Drzewo owocowe: w uprawie liczne gatunki, spośród których największe znaczenie użytkowe ma jabłoń domowa (Malus domestica), znana z licznych odmian uprawnych.

Drewno jabłoni używane jest w stolarce.

Roślina ozdobna: kilka gatunków jabłoni uprawianych jest w Polsce jako rośliny ozdobne (głównie ze względu na swoje kwiaty i owoce)

Znaczenie kulturowe

W mitologii celtyckiej jabłoń miała dawać schronienie duszom zmarłych. W centrum Avalonu w celtyckich zaświatach ma rosnąć jabłoń posiadająca jednocześnie kwiaty i owoce. Zjedzenie jabłka z tej jabłoni miało dawać wieczną młodość i nieśmiertelność. W mitologii greckiej występują natomiast jabłonie rosnące w sadzie nimf Hesperyd rodzące złote jabłka dające nieśmiertelność. Natomiast w chrześcijaństwie jabłko utożsamiane jest z grzechem.

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Jabłoń dzika, płonka, jabłoń rajska (Malus sylvestris) – gatunek jabłoni rosnący dziko w niemal całej Europie. W Polsce występuje rzadko na niżu i w niższych położeniach górskich.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell. Phylogeny and classification of Rosaceae. „Plant Systematics and Evolution”. 266, s. 5-43, 2007. doi:10.1007/s00606-007-0539-9.
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Malus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
Bolesław Sękowski: Pomologia systematyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10859-2.
Wybrane kolekcje ogrodu botanicznego PAN. [dostęp 2009-05-21].
↑ Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia - Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 72. ISBN 83-7425-368-1.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o jabłoni

Zobacz hasło jabłoń w Wikisłowniku