Jacek Urbaniak - Polski Serwis Naukowy

Jacek Urbaniak

Jacek Urbaniak (ur. 12 października 1949 w Warszawie) – polski muzyk, instrumentalista, specjalizujący się w instrumentach drewnianych i muzyce dawnej, lider zespołu Ars Nova, kompozytor.

Działalność

W 1974 studiował w Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie w zakresie gry na oboju i flecie prostym. Grał na oboju w orkiestrze Opery w Oslo, Warszawskiej Opery Kameralnej i Filharmonii Narodowej w Warszawie.

Instrumentami historycznymi zajmował się od 1980 roku. W 1981 objął kierownictwo zespołu Ars Nova.

Pomort (szałamaja, bombarda) to dawny instrument dęty drewniany używany w całej Europie w czasach średniowiecza i renesansu. Spokrewniony jest blisko z wielką rodziną piszczałek podwójnostroikowych z Azji (Chiny, kraje arabskie). Pomort występuje w odmianach: pomort sopranowy (dyszkantowy) o skali c1-g2, pomort altowy o skali f małe-c2, pomort tenorowy i pomort basowy. Najczęściej używany jest pomort sopranowy i altowy. Pomorty przekształciły się w czasach baroku w obój barokowy i corno da caccia dając w dalszym czasie współczesny obój i rożek angielski. Na pomorcie gra się podobnie jak na oboju. Źródłem dźwięku jest podwójny stroik wyskrobany z trzcinki. Przez to dźwięk pomortów jest bardzo donośny i charakterystyczny o wyrazistej nieco orientalnej i jaskrawej barwie. W dawnych czasach używano go dlatego jako instrument sygnałowy na wieżach i otwartych przestrzeniach, ale także w kapelach dworskich i kościelnych. Szczególnie przydatny był pomort w muzyce tanecznej, sygnałowej, uroczystej i monumentalnej - świeckiej i kościelnej. Pomort ma kształt prostej drewnianej rury rozszerzającej się ku dołowi w czarę głosową. Toczony jest z drewna gruszkowego, klonowego, bukszpanowego i innych. O pomorcie wspomina Mikołaj Rej w jednej ze swych fraszek.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

W latach 1993-1996 prowadził około 100 audycji radiowych o muzyce dawnej. Od 1995 współpracuje z wieloma reżyserami teatralnymi i filmowymi. Poza tym jest jurorem konkursów muzyki dawnej, współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Muzyki Dawnej, dyrektorem artystycznym Festiwalu Muzyki Dawnej Polskiego Towarzystwa Muzyki Dawnej na Zamku Królewskim w Warszawie.

Instrument dęty drewniany, w którym źródłem dźwięku jest podwójny stroik zamknięty w komorze ustnika. Cornamusa została przywieziona do Europy w XVI wieku przez Maurów. Prezentowany egzemplarz wykonany został w 1998 z buczyny. Jest to kopia niemieckiej, tenorowej cornamusy.

Obój – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Obój należy do grupy instrumentów z podwójnym trzcinowym stroikiem. Do tej samej rodziny należą także rożek angielski, fagot i kontrafagot. Powszechnie skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od b do g3, rzadziej do a3. Osiągnięcie wysokości dźwięków wyższych ( do c4) wymaga dużych umiejętności grającego. Instrument to podłużna rura, lekko stożkowa, zakończona lejkowatym rozszerzeniem. Otwory nawiercone na długości instrumentu otwierane i zamykane są klapami. W instrument dmie się za pośrednictwem cienkiej, metalowej rurki (otoczonej korkiem, na którą nawija się podwójną trzcinkę) ze stosunkowo dużym ciśnieniem, a jednocześnie niewielką ilością powietrza. Stroik umieszczony u wylotu rurki, składa się z dwóch listków wykonanych z trzciny o nazwie Arundo donax – i złożonych ze sobą. Powietrze przepływając pomiędzy nimi wywołuje ich wibrację, drganie. Korpus instrumentu tradycyjnie wykonywany jest z drewna, najczęściej afrykańskiego blackwoodu (Dalbergia melanoxylon), istnieją także egzemplarze wykonane z drewna rosewood (Dalbergia nigra). Standardowa długość instrumentu wynosi ok. 60 cm. Obój charakteryzuje się melancholijnym, śpiewnym i dość przenikliwym brzmieniem co predestynuje go do roli instrumentu solowego. Świetnie sprawdza się także w muzyce filmowej.

Jacek Urbaniak jest uważany za jednego z pionierów ruchu muzyki dawnej w Polsce, który stał się częścią europejskiego i światowego nurtu odrodzenia twórczości sprzed wieków. Jego podejście do utworów dawnych jako źródła muzyki żywej, którą można na nowo interpretować przy zachowaniu swoistych kanonów estetycznych budzi niekiedy sprzeciw purystów, jednak wzbudza zazwyczaj uznanie publiczności. Jacek Urbaniak zajmuje się też aranżacją muzyki ludowej oraz kompozycją

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.