Jacobus Henricus van 't Hoff - Polski Serwis Naukowy

Jacobus Henricus van 't Hoff (ur. 30 sierpnia 1852 w Rotterdamie, zm. 1 marca 1911 w Steglitz) – holenderski chemik, laureat pierwszej Nagrody Nobla w 1901.

Biografia

Urodził się w Rotterdamie w Holandii 30 sierpnia 1852. Był trzecim z kolei dzieckiem siedmioosobowej rodziny Jakuba Henryka van 't Hoffa i Alidy Jakuby Kolff. W roku 1869 wstąpił w progi Politechniki w Delft. Dyplom uzyskał w roku 1871. Jednak decyzję o poświęceniu się czysto naukowej karierze podjął po wakacyjnej pracy w cukrowni. Perspektywa zostania technologiem była dla niego zbyt przytłaczająca.

Svante August Arrhenius (czyt. Swante Arenius) (ur. 19 lutego 1859 w Uppsali, zm. 2 października 1927 w Sztokholmie) – szwedzki chemik i fizyk, jeden z twórców chemii fizycznej.

Reguła przekory (reguła Le Chateliera-Brauna, reguła przekory Le Chateliera i Brauna) - jedna z podstawowych reguł dotyczących równowag dynamicznych, mówiąca, że układ, na który działa jakiś bodziec, odpowiada w taki sposób aby przeciwdziałać bodźcowi. Reguła przekory dotyczy układów w stanie równowagi, na które działa czynnik zewnętrzny. W postaci ilościowej reguła ta jest wyrażona przez prawo działania mas Guldberga i Waagego.

Po roku spędzonym w Leiden, pojechał do Bonn pracować z A.F. Kekulem od jesieni 1872 do wiosny 1873 r. Ten okres poprzedzał następny, podczas którego współpracował z Charles'em Wurtzem w Paryżu. Ukończył tam dużą część programu i po powrocie do Holandii w 1874 uzyskał tytuł doktora w tymże roku pod kierownictwem E. Muldera.

Chemia fizyczna, fizykochemia – jeden z głównych działów chemii zajmujący się poznaniem zjawisk fizycznych występujących w trakcie i na skutek przemian (reakcji) chemicznych. Chemia fizyczna zajmuje się także własnościami fizycznymi związków chemicznych wynikającymi bezpośrednio z ich struktury chemicznej. Ze względu na najwyższy spośród głównych działów chemii stopień użycia metod matematycznych jest też działem najbliższym fizyce. Zob. też fizyka chemiczna.

Termodynamika chemiczna – dział chemii fizycznej, stosujący zasady termodynamiki do badań reakcji chemicznych i procesów fizykochemicznych, wykorzystujący fenomenologiczne pojęcia potencjału chemicznego i aktywności składników układu w celu określania kierunku przemian, zmierzających do stanu termodynamicznej równowagi, oraz energetycznych efektów tych przemian – ilości energii, wymienianej między badanym układem i jego otoczeniem (ciepło i praca). Termodynamika chemiczna jest teoretyczną podstawą technologii i inżynierii chemicznej, dotyczy też tzw. procesów nieodwracalnych, przebiegających w układach otwartych termodynamicznie, w skali molekularnej (np. energetyka procesów życiowych) lub w skali kosmicznej (np. struktury dyssypatywne we Wszechświecie).

W 1876 został wykładowcą na Veterinary College w Utrecht, ale już w następnym roku opuścił miasto i przyjął identyczną posadę na Uniwersytecie w Amsterdamie. W roku 1878 został mianowany Profesorem chemii, mineralogii i geologii na tymże uniwersytecie. Po sprawowaniu swojego urzędu przez 18 lat przyjął zaproszenie do Berlina i propozycję zostania Honorowym Profesorem, oraz członkiem Pruskiej Akademii Nauk. Głównym powodem przyjęcia propozycji był nadmiar pracy (głównie duża liczba egzaminowanych studentów), który uniemożliwiał poświęcenie większej ilości czasu pracy naukowej. Był gorącym zwolennikiem stworzenia specjalnej kategorii pracowników naukowych. Na swoim stanowisku pozostał już do końca życia.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Uniwersytet Techniczny w Delft (holenderski: Technische Universiteit Delft]) (w skrócie TU Delft, inne spotykane nazwy związane z polską nomenklaturą: Uniwersytet Technologiczny/(Technologii) (w) Delft, Delfijski Uniwersytet Technologiczny/(Technologii, Techniczny), Technologiczny/(Technologii, Techniczny) Uniwersytet Delfijski/((w) Delft), Politechnika Delfijska/((w) Delft) - największa i najstarsza uczelnia techniczna w Holandii położona w mieście Delft. Kształci ponad 13 000 studentów, a w swoich szeregach posiada ponad 2 100 naukowców (w tym ponad 200 profesorów). Jest m.in. członkiem IDEA League. TU Delft plasuje się w setce najlepszych uniwersytetów technicznych na świecie.

Zmarł 1 marca 1911 w Steglitz pod Berlinem.

Badania

Jego doktorat był zatytułowany "Bijdrage tot de Kennis van Cyaanazijnzuren en Malonzuur" (Wkład do wiedzy o kwasie cyjanooctowym i malonowym). Jednak jego najważniejsza publikacja ukazała się kilka miesięcy wcześniej: "Voorstel tot Uitbreiding der Tegenwoordige in de Scheikunde gebruikte Structuurformules in de Ruimte", etc. (Propozycja rozwinięcia trójwymiarowych wzorów chemicznych). Ta publikacja licząca 12 stron tekstu i jedną z wykresami zapoczątkował rozwój stereochemii. Koncepcja "asymetrycznego atomu węgla", będąca założeniem dzieła, pomogła wytłumaczyć istnienie kilku izomerów nie dające się wytłumaczyć w oparciu o zwykły wzór strukturalny. W tym samym czasie zauważył istnienie zależności pomiędzy aktywnością optyczną, a istnieniem chiralnego atomu węgla.

Chiralność (gr. χειρ / cheir - ręka) – cecha cząsteczek chemicznych przejawiająca się w tym, że cząsteczka wyjściowa i jej lustrzane odbicie nie są identyczne i podobnie jak wszystkie inne obiekty chiralne nie można ich nałożyć na siebie na drodze translacji i obrotu w przestrzeni.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Jego poglądy zostały zaakceptowane po ukazaniu się dzieła "Chimie dans l'Espace" (Chemia w kosmosie); na szczególną uwagę zasługuje opublikowane w 1877 r. niemieckie wydanie ze wstępem J. Wislicenusa. W swoim "Dix Années dans l'Histoire d'une Théorie" (Dziesięć lat historii teorii) zwrócił uwagę na fakt, iż J.A. Le Bel niezależnie doszedł to takich samych wniosków jak on sam, chociaż w bardziej abstrakcyjnej formie.

Uniwersytet Harvarda (Harvard University) powstał w 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

Izoterma reakcji to zależność zmiany energii swobodnej, ze stałą równowagi reakcji i warunkami fizycznymi (lub ciśnieniami) substratów i produktów reakcji.

W 1884 r. ukazała się książka "Études de Dynamique chimique" (Badania nad chemią kinetyczną). w której po raz pierwszy wszedł na grunt chemii fizycznej. Najważniejszą część stanowiło wyprowadzenie głównej termodynamicznej zależności pomiędzy ciepłem reakcji i przesunięciem równowagi wskutek zmian temperatury, która jest nazywana izotermą van 't Hoffa lub izotermą reakcji. Przy stałej objętości równowaga reakcji ulegnie zmianie w kierunku przeciwnym do temperatury (a narzuconym przez układ). W ten sposób obniżenie temperatury powoduje oddanie ciepła, natomiast jej podwyższenie – jego absorpcję. Ta reguła została dołączona w 1885 r. do obowiązującej reguły Le Chateliera-Brauna (reguły przekory). Dziś jest ona nazywana również regułą van 't Hoffa-Le Chateliera. Van 't Hoff sformułował też empiryczną regułę dotyczącą kinetyki chemicznej, dotyczącą zależności szybkości reakcji od temperatury, znaną jako reguła van 't Hoffa (poprzedzającą opracowanie przez Svante Arrheniusa równania opartego na podstawach teoretycznych).

Friedrich August Kekulé von Stradonitz ( ur. 7 września 1829 w Darmstadt, zm. 13 lipca 1896 w Bonn), chemik niemiecki, profesor na uniwersytecie w Gandawie od 1858 oraz w Heidelbergu i Bonn od 1867, współtwórca teorii budowy związków organicznych.

Uniwersytet Yale (Yale University) – prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, w mieście New Haven, w stanie Connecticut. Jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League). Yale University przoduje m.in. w rankingach kierunków prawniczych.

W następnym roku wydał "l'Equilibre chimique dans les systèmes gazeux ou dissous à l'état dilué" (Równowaga chemiczna w gazach lub silnie rozcieńczonych roztworach), która dowodzi teorii rozcieńczonych roztworów. Pokazał, że w dostatecznie rozcieńczonych roztworach ciśnienie osmotyczne jest proporcjonalne do temperatury absolutnej, więc to ciśnienie może być przedstawione wzorem, który różni się od wzorów dla gazów jedynie współczynnikiem i. Zależność ta jest do dziś nazywana rówaniem van 't Hoffa.

Izomery (gr. isos - równy, meros - część) - związki chemiczne o identycznych sumarycznych wzorach cząsteczkowych, różniące się między sobą sposobami lub kolejnością wiązań atomowych albo ich innym rozmieszczeniem w przestrzeni.

George Gordon Noel Byron, lord Byron (ur. 22 stycznia 1788 w Londynie − zm. 19 kwietnia 1824 w Missolungi) – jeden z największych angielskich poetów i dramaturgów .

Jego prawa dotyczące ciśnień dały podstawy pod teorię dysocjacji elektrolitycznej Svante Arrheniusa (1884-1887) – pierwszego z obcokrajowców, który przybył do Amsterdamu, aby z nim pracować.

Podczas swojego pobytu w Berlinie zastanawiał się nad pochodzeniem złóż oceanicznych, szczególnie zwracając uwagę na te utworzone w Staßfurcie. W jego wytężonej pracy swą pomocą służył W. Meyerhoffer, który wcześniej przez pewien czas pracował z van 't Hoffem w Amsterdamie. Rezultaty jego badań, głównie publikowane w Proceedings of the Prussian Academy of Sciences, zostały przez niego zebrane w dwutomowym dziele "Zur Bildung ozeanischer Salzablagerungen", 1905-1909.

Berlińsko-Brandenburska Akademia Nauk (dawniej: Pruska Akademia Nauk, niem. Preußische Akademie der Wissenschaften) – akademia założona w Berlinie 11 lipca 1700.

Równowaga reakcji chemicznych – stan, gdy reakcja w jedną i drugą stronę zachodzi z taką samą szybkością, więc stężenia reagentów nie zmieniają się w czasie.

Życie prywatne

Van 't Hoff doceniał rolę wyobraźni w pracy naukowej, o czym dobitnie świadczyło jego inauguracyjne wystąpienie, gdy otrzymał godność profesora w Amsterdamie. W swoim wystąpieniu "Verbeeldingskracht in de Wetenschap" (Potęga wyobraźni w nauce) opierając się na dokładnej analizie biografii wybitnych naukowców doszedł do wniosku, że większość z nich w znacznym stopniu posiadło tą zdolność. Razem z Wilhelemem Ostwaldem założyli Zeitschrift für physikalische Chemie w Lipsku i zostali uznani za ojców chemii fizycznej.

Równanie Arrheniusa, podane przez szwedzkiego chemika Svantego Arrheniusa, wiąże ze sobą częstość relaksacji z energią aktywacji i temperaturą, w której reakcja zachodzi:

Nagroda Nobla – wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu – Alfreda Nobla.

Sam zaznaczał, że dzięki otrzymaniu pierwszej Nagrody Nobla, rok 1901 był szczytowym okresem jego kariery. W roku 1885 został mianowany członkiem Królewskiej Holenderskiej Akademii Nauk. Na uwagę zasługuje fakt, że w 1880 nie został członkiem Akademii z powodu nieuzyskania dostatecznej ilości głosów, co dowodzi, że początkowo jego idee nie były dobrze przyjmowane w ojczyźnie. Ponadto uzyskał tytuły doktora honoris causa na uniwersytetach w Harvardzie i Yale (1901), na Uniwerstecie Victorii w Manchesterze (1903), Heidelbergu (1908); Medal Davy'ego Towarzystwa Królewskiego (1893), Medal Helmholtza Pruskiej Akademii Nauk (1911); został również odznaczony Orderem Kawalera Legii Honorowej (1894), oraz Senator der Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft (1911). Był również członkiem honorowym Towarzystwa Chemicznego w Londynie (1898), Królewskiej Akademii Nauk w Gottingen (1892), Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego(1898), Académie des Sciences w Paryżu (1905).

Wilhelm Friedrich Ostwald (łot. Vilhelms Ostvalds; ur. 2 września 1853 w Rydze, Łotwa; zm. 4 kwietnia 1932 w Grossbothen koło Lipska) - profesor chemii politechniki w Rydze (1882-1887) i chemii fizycznej uniwersytetu w Lipsku (1887-1906); ojciec Wolfganga Ostwalda.

Van 't Hoff kochał naturę. Jako student w Lejdzie często uczęszczał na wycieczki z botanikami. Również podczas pobytu w Bonn często chadzał na piesze wycieczki po górach. Uwielbiał poezję. Jego idolem był George Gordon Byron.

W 1878 r. poślubił Joannę Mees. Mieli dwie córki: Joannę (ur. 1880) i Aleidę (ur. 1882) oraz dwóch synów: Jakuba (ur. 1883) i Gowerta (ur. 1889).