Jadwiga żagańska - Polski Serwis Naukowy

Jadwiga żagańska (ur. pomiędzy 1340 a 1350, zm. 27 marca 1390 w Legnicy) – młodsza córka Henryka V Żelaznego, księcia żagańskiego i Anny płockiej, żona Kazimierza Wielkiego i Ruprechta Legnickiego, królowa Polski.

Życiorys

Na początku lat sześćdziesiątych Jadwiga żagańska stała się w związku ze zbliżeniem politycznym ojca względem Polski kandydatką na żonę starzejącego się, a nadal nie posiadającego męskiego potomka Kazimierza Wielkiego. Ślub młodej, bo liczącej pomiędzy 13 a 23 rokiem życia księżniczki śląskiej z 53-letnim królem odbył się we Wschowie 25 lutego 1365. W ten sposób Jadwiga stała się czwartą żoną Kazimierza. Prawdopodobnie została koronowana na królową Polski.

Ruprecht (Rupert) I (ur. 27 marca 1347, zm. styczeń 1409) – w latach 1364-1409 razem z braćmi książę legnicki (do 1373 regencja), w latach 1397-1401 regent w księstwie głogowsko-żagańskim.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zdarzenie to wiąże się ze skandalem, bowiem przy zawieraniu poprzedniego, trzeciego, związku króla z Czeszką Krystyną Rokiczańską król, według prawa kanonicznego, dopuścił się bigamii – gdyż żyła nadal jego druga żona Adelajda Heska, a na nowe małżeństwo nie uzyskał dyspensy papieskiej. W związku z powyższym Kazimierz starał się uzyskać dyspensę na zawarcie kolejnego, czwartego związku. Po jego zawarciu Adelajda skierowała do stolicy apostolskiej list, w którym podważyła legalność tego i poprzedniego związku, twierdząc, iż Kazimierz dążąc do unieważnienia związku z nią posłużył się, najprawdopodobniej sfałszowaną, bullą papieską.

Srebro (Ag, łac. argentum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi na półlegendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Syn Piasta, Siemowit, (IX wiek) został księciem Polan. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I (zm. 992), prawnuk Siemowita.

Dopiero w roku 1368 papież Urban V na usilne starania Kazimierza udzielił zgody na jego ślub z Jadwigą, jednakże sprawa legalności jego związku z Krystyną do dzisiejszego dnia nie została wyjaśniona.

Kazimierz Wielki oczekiwał ciągle na narodziny syna i nawet spowodował wydanie przez swego siostrzeńca i desygnowanego na następcę tronu Ludwika Węgierskiego dokumentu, w którym stwierdzono, że w przypadku narodzin syna traci on prawa do tronu, jeżeli zaś urodzą się córki – wówczas dziedzicem pozostaje Ludwik. Został on też zobowiązany do wyposażenia księżniczek i wydania ich za mąż.

Wacław I legnicki (ur. pomiędzy 1310 a 1318, zm. 2 czerwca 1364) – książę namysłowski w latach 1338-1342 i legnicki w latach 1342-1345 wraz z bratem Ludwikiem I, w latach 1345-1346 w wyniku podziału księstwa legnickiego w Chojnowie i Złotoryi, w latach 1346-1349 całość księstwa legnickiego, w 1348 lub 1349 strata Lubina, w 1358 uzyskana połowa księstwa brzesko-oławskiego, Namysłów i Byczyna, sprzedana następnie linii świdnickiej, w 1359 w wyniku nowego podziału Legnica i Złotoryja.

Anna Cylejska (ur. koniec 1380 lub początek 1381, zm. 20 lub 21 marca 1416 w Krakowie) - królowa Polski, druga żona króla Władysława Jagiełły, córka hrabiego cylejskiego Wilhelma von Cilli i Anny, córki króla polskiego Kazimierza Wielkiego.

Z trzech córek Kazimierza Wielkiego i Jadwigi, najstarsza Anna księżna Teck (ur. ok. 1366/1367, zm. 1425) po osiągnięciu 14 roku życia wyszła za mąż za Wilhelma hr. Cilly. Z tego związku urodziła się córka Anna Cylejska (ur. 1380, zm. 21 maja 1416) – przyszła żona króla Władysława Jagiełły. Kolejna, Kunegunda (ur. ok. 1367/1368, zm. 1369/1370), zmarła w dzieciństwie, natomiast o najmłodszej Jadwidze (ur. 1369/1370, zm. po 1382) nie ma pewnych wiadomości, być może wyszła za mąż za jednego z możnowładców południowosłowiańskich.

Rodowód Piastów śląskich - monografia Kazimierza Jasińskiego, poświęcona genealogii Piastów śląskich. Została wydana w trzech tomach w latach 1973-1977. Jest to pierwsze pełne omówienie genealogii śląskiej linii Piastów w polskiej literaturze historycznej.

Bulla – list lub dokument papieski. Wyraz "bulla" pochodzi z łaciny, w której oznacza niewielkie rzeczy okrągłe: bańkę powietrza na wodzie, klamkę drzwi, guzik do zapinania pasa, medalion z amuletem. Stąd bullą nazwano okrągłą złotą lub ołowianą pieczęć urzędu papieskiego z podobiznami świętych Piotra i Pawła z jednej strony i imieniem papieża na odwrocie, zawieszaną na sznurkach jedwabnych. Z czasem zaczęto tak nazywać każdy dokument papieski opatrzony tą pieczęcią. Bulle pisane były ozdobną łaciną na grubym pergaminie. Od XV wieku mianem tym określano ważniejsze dokumenty papieskie, a więc np. decyzje kanonizacyjne i dyspensy. Decyzje o mniejszej wadze zamieszczano w tak zwanym papieskim brewe.

Po śmierci Kazimierza Wielkiego (zm. 5 listopada 1370), ostatniego Piasta na tronie polskim, powróciła do księstwa żagańskiego. Na mocy testamentu Kazimierza, Jadwiga otrzymała ze skarbca królewskiego 53 grzywny srebra i 1/3 srebrnych naczyń oraz wiano w kwocie 1000 grzywien szerokich groszy.

Testament – rozrządzenie własnym majątkiem na wypadek śmierci. W Polsce kwestie związane ze sporządzaniem testamentów reguluje Kodeks cywilny wraz z przepisami szczegółowymi.

Ludwik Węgierski, węg. Lajos I Nagy, Ludwik I Wielki (ur. 5 marca 1326 w Wyszegradzie, zm. 10 września 1382 w Trnawie) – król Węgier w latach 1342–1382, król Polski w latach 1370–1382.

Przed 10 lutego 1372 wstąpiła w kolejny związek małżeński – z księciem legnickim Ruprechtem I (zm. w styczniu 1409) synem Wacława I.

Z tego małżeństwa pochodzą również tylko córki: Barbara (ur. między 1372 a 1384, zm. 9 maja 1436) – żona elektora saskiego Rudolfa III oraz Agnieszka (ur. przed 1385, zm. po 7 lipca 1411). Barbara i Rudolf III Saski byli teściami Jana I żagańskiego.

Zmarła i została pochowana w Legnicy w miejscowej kolegiacie.

Legnica (dawniej Lignica, czes. Lehnice, niem. Liegnitz, łac. Lignitium) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa dolnośląskiego na równinie legnickiej położone nad rzekami: Kaczawą (lewy dopływ Odry) i wpadającą do niej Czarną Wodą.

Grosz praski (łac. grossus pragensis, czes. pražský groš) – srebrna moneta czeska wprowadzona przez Wacława II w 1300 r. Była bita do 1547 r. Stała się najpopularniejszą monetą obiegową i przeliczeniową w średniowiecznej, środkowej Europie. W Polsce nazywany również groszem czeskim lub groszem szerokim.

Przypisy

↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Poznań – Wrocław 2001, s. 171.
M. Spórna, P. Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003, s. 186–187.
↑ M. Spórna, P. Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003, s. 187.
↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 390.

Bibliografia

Jasiński K., Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań – Wrocław 2001, ISBN 83-913563-5-3, s. 171.

Jasiński K., Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, ISBN 978-83-60448-28-1, s. 181, 390–391.

Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Zielona Sowa, Kraków 2003, ISBN 83-7389-189-7, s. 186–187.

Księstwo żagańskie – zachodnia część księstwa głogowskiego, z którego zostało wydzielone w 1274 roku. Stolicą było miasto Żagań. W skład wchodziły także Nowogród Bobrzański i Przewóz. Istniało do roku 1932.

Wschowa (niem. Fraustadt) - miasto w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wschowa. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa leszczyńskiego. Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 14 400 mieszkańców.