Jadwisin - powiat legionowski - Polski Serwis Naukowy

Jadwisin – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock (4 km od Serocka), 1,5 km od Zegrza na północno-wschodnim skraju Kotliny Warszawskiej. Jest to miejscowość o charakterze rekreacyjnym znajdująca się nad brzegiem Zalewu Zegrzyńskiego. Ma ona charakter letniskowo-rekreacyjny, wczasowy i konferencyjno-szkoleniowy. Na terenie wsi zlokalizowane są przystanie żeglarskie, oddział Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, pałac w stylu renesansu francuskiego oraz park krajobrazowy powstały ok. 1900 roku.

Serock – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie legionowskim, nad Jeziorem Zegrzyńskim, położone naprzeciw ujścia Bugu do Narwi. Leży ono na pograniczu Kotliny Warszawskiej i Wysoczyzny Ciechanowskiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Serock. Odległość od centrum Warszawy wynosi ok. 40 km. W pasie nadbrzeżnym jeziora, z Serockiem sąsiadują od strony Warszawy Jadwisin i od strony Pułtuska Wierzbica.

Londyńczycy (ang. The Londoners) – polski serial obyczajowy, emitowany przez telewizję TVP1 od 23 października 2008 roku. Opowiada o życiu w Londynie polskich emigrantów młodego pokolenia. Większość zdjęć do serialu realizowana była w Londynie (m.in. w Soho, Ealingu, City, Canary Wharf i West End); pozostałe w Polsce. Polscy aktorzy posługują się w tym serialu dwoma językami: polskim i angielskim.

Jadwisin położony jest przy Droga krajowa nr 61 (Polska)drodze krajowej 61 wiodącej na Mazury pomiędzy Zegrzem, a Serockiem, niedaleko Warszawy - ok. 30 km od ścisłego centrum Warszawy i 17 km od granic miasta.

Jadwisin zamieszkuje ok. 1000 osób. Przez miejscowość wytyczona jest ścieżka rowerowa oraz trakt spacerowy. Miejscowość leży w granicach Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Okolica stwarza możliwości uprawiania sportów wodnych, turystyki, wędkarstwa, i żeglarstwa. Jadwisin posiada 3 km linii brzegowej Zalewu Zegrzyńskiego.

Powiat legionowski - powiat w Polsce (województwo mazowieckie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Legionowo. Powiat legionowski położony jest w centralnej części Niziny Mazowieckiej.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Nazwa Jadwisin pochodzi od imienia Księżnej Jadwigi Radziwiłłowej z Rodu Krasińskich, która ziemie te dostała w spadku po ojcu z części dóbr Zegrze.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa warszawskiego.

Ważniejsze miejsca i zabytki

Pałac Radziwiłłów w Jadwisinie

Zespół pałacowo-parkowy w Jadwisinie

Pałac Radziwiłłów w Jadwisinie

Widok na Zalew Zegrzyński w Jadwisinie

Marina nad Zalewem w Jadwisinie

Zespół pałacowo-parkowy w Jadwisinie pochodzi z końca XIX wieku, otoczony jest 100 ha parkiem (rezerwatem przyrody). Stanowi on pozostałość puszczy serockiej. Został odtworzy z zachowaniem części o charakterze barokowym oraz angielskim.

Kotlina Warszawska (318.73) - region fizycznogeograficzny w środkowej Polsce na Mazowszu, najniższa część Niziny Środkowomazowieckiej (68 m n.p.m.), którą stanowi rozszerzenie doliny rzeki Wisły w okolicy ujścia do niej rzeki Narwi, która wzdłuż biegu Wisły przechodzi w Kotlinę Płocką (na zachodzie), łącząc się z Doliną Środkowej Wisły (południowy wschód), Doliną Dolnego Bugu i Doliną Dolnej Narwi (północny wschód).

Neoklasycyzm (neo- + klasycyzm – łc. classicus ‘pierwszorzędny’) – zespół dwudziestowiecznych, różnorodnych tendencji w sztuce, literaturze, muzyce i architekturze nawiązujących do nurtu klasycystycznego lub baroku. Określany jest także jako nurt kontynuacyjny klasycyzm, konserwatywny w sztuce i literaturze XIX w. w okresie dominacji romantyzmu.

Budynek pałacowy powstał na nieregularnym planie. Posiada kilka niesymetrycznie skomponowanych brył oraz ryzality zakończone trójkątnymi szczytami. Jest on w części: parterowy i piętrowy oraz posiada mieszkalne poddasze. Pałac charakteryzuje się podmurówką z polnych kamieni, tynkowanymi narożnikami oraz białymi obramowaniami okiennymi. Na części ścian występują czerwone ceramiczne płytki. Pokryty jest blaszanym mansardowym dachem, w który wkomponowane zostały drewniane lukarnie. W części frontowej ulokowana została dwukondygnacyjna, kwadratowa wieża.

Hektar – jednostka powierzchni używana między innymi w rolnictwie i leśnictwie. 1 hektar jest to pole powierzchni kwadratu o boku 100 m. Oznaczana symbolem ha. Nazwa pochodzi od przedrostka "hekto-" oznaczającego 100 i nazwy jednostki miary "ar".

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Neoklasycystyczny pałac zbudowano w latach 1896-1898 dla Radziwiłłów, Macieja i Jadwigi z Krasińskich. Książę Maciej pochodził z linii Radziwiłłów, tytułujących się hrabiami na Szydłowcu i Połoneczce. Zegrze pod Warszawą zyskał dzięki posagowi żony.

Projekt pałacu Radziwiłłów wykonał francuski architekt Franciszek Arveuf. Rezydencji został nadany styl nawiązujący do architektury francuskiej epoki renesansu.

Prezes Rady Ministrów (potocznie premier) jest szefem rządu w ustroju politycznym Polski. Zwyczajowo Prezes Rady Ministrów nazywany jest premierem. W Polsce występuje w podwójnej roli, jako przewodniczący Rady Ministrów oraz jako odrębny naczelny organ administracji rządowej.

Stanisław Kostka herbu Dąbrowa (ur. najprawdopodobniej w grudniu 1550 w Rostkowie koło Przasnysza – zm. 15 sierpnia 1568 w Rzymie) – polski jezuita, święty katolicki, patron Polski.

Najpierw Radziwiłłowie zamieszkali w Zegrzu jednak po sprzedaniu części terenu dworskiego, który przeznaczono na budowę fortecy, przenieśli się do Jadwisina. Do wybuchu II wojny światowej pałac stanowił ich rezydencję. Podczas wojny na terenie parku byli tymczasowo grzebani żołnierze obu walczących stron. Po wojnie przeszedł w ręce Ministerstwa Oświaty. Ok. 1960 roku zlokalizowano w pałacu strzeżony ośrodek wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów. Obiekt był kilkakrotnie przebudowywany.

Gmina Serock (do 1954 gmina Zegrze) – gmina miejsko-wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim.

Zegrzynek – miejscowość letniskowa położona nad jeziorem Zegrzyńskim w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego. Zegrzynek praktycznie stapia się z modnym podwarszawskim Jadwisinem.

Obecnie (2009) w pałacu znajduje się Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Można organizować w nim konferencje oraz szkolenia. Jest on także udostępniony - z pewnymi ograniczeniami - turystom jako baza noclegowa.

O zwrot pałacu w 2007 wystąpił syn ostatnich właścicieli - Albert Hieronim Radziwiłł.

Ruiny Dworku Szaniawskiego

Nad Zalewem Zegrzyńskim, w kompleksie leśnym znajdują się ruiny dworku i zabudowań gospodarczych rodziny Szaniawskich. Dworek wzniesiony w 1838 roku, został zakupiony przez rodzinę Szaniawskich w II połowie XIX wieku. Tworzył w nim dramatopisarz i prozaik – Jerzy Szaniawski. Dworek spłonął 16 września 1977 roku. Po pożarze zostały schody, ruiny zabudowań gospodarczych oraz pozostałości bramy wjazdowej. Ruiny otoczone są starodrzewem parkowym. W dworku powstały dzieła Szaniawskiego m.in. Papierowy kochanek (1920), Żeglarz (1925), Adwokat i róże (1929), za który otrzymał Państwową Nagrodę Literacką i Most (1933).

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach. W rzucie poziomym może mieć kształt prostokąta lub półkola. Popularny od renesansu w architekturze pałaców, później stosowany także przy budowie domów wielorodzinnych.

Gulczas, a jak myślisz... – polski film komediowy z 2001 roku w reżyserii Jerzego Gruzy. W filmie występują uczestnicy pierwszej edycji polskiego wydania reality show Big Brother. Zdjęcia do filmu powstawały nad Zalewem Zegrzyńskim.

Rezerwat przyrody Wąwóz Szaniawskiego

Powierzchnia rezerwatu to 11,5 ha lasu z utrwalonym przez roślinność wąwozem erozyjnym, z porastającym cały teren lasem grądowym oraz fragmentem zdziczałego parku.Chroni pozostałości parku podworskiego o charakterze naturalnym, zalesioną skarpę – krawędź wysoczyzny nad Narwią oraz wąwóz erozyjny, utworzony w wyniku rozmycia skarpy. Jest zabytkiem kultury narodowej, bowiem w dworku (spalonym w 1977 roku) mieszkał i tworzył dramaturg Jerzy Szaniawski (pamiątkowa tablica). Rośnie tu las grądowy tzw. zboczowy. W drzewostanie wyróżnia się dąb, osiągający 350 lat, klon, lipa, stare sosny, grab, w podszycie towarzyszą im leszczyny, porzeczki alpejskie, głóg dwuszyjkowy. Urozmaicenie stanowi resztka drzewostanu parkowego, złożonego z żywotników zachodnich (tuj), topoli kanadyjskich i robinii. Ogółem wyróżniono 34 pomniki przyrody (w tym 2 głazy- granity). Szlak 11, wąwozem wiedzie brukowana droga do domu wyp. PTTK w Zegrzynku. Walory wąwozu podnosi obecność ruin dworku Jerzego Szaniawskiego otoczonego resztkami drzewostanu parkowego. Droga dnem wąwozu prowadzi do przystani wodnej.

Józef Cyrankiewicz (ur. , członek władz PPS i PZPR, pięciokrotny premier RP i PRL w latach 1947–1952 i 1954–1970 (funkcję tę sprawował najdłużej w historii Polski), przewodniczący Rady Państwa. Z zawodu prawnik i dziennikarz.

Mazury (dawn. Mazowsze Północne, Mazowsze Pruskie, Mazury Pruskie, niem. Masuren) – kraina historyczno-etnograficzna w Polsce północno-wschodniej. Geograficznie jest częścią Pojezierza Mazurskiego i Pojezierza Iławskiego, administracyjnie wchodzi w skład województwa warmińsko-mazurskiego.

Figura św. Stanisława Kostki

Figura świętego Stanisława Kostki znajdująca się w Jadwisinie jest dziełem rzeźbiarza Ludwika Kauffmana tworzącego w I poł. XIX wieku. Święty Stanisław trzyma na rękach Dzieciątko Jezus. Inskrypcja na cokole brzmi: Pius IX Papież wszystkim wiernym odpustu dni 500 za pobożne odmówienie 3 Ojcze Nasz, 15 Zdrowaś Marya przy tej figurze, zaś odpustu zupełnego spowiadającym się i komunikującym u św. Stanisława Kostki w dniu udzielił roku Pańskiego 1850. (J.S.)

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo. Obejmuje obszar o powierzchni 22 892,48 km². Według danych z 2010 r. miało 5,24 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Marina, Port jachtowy – mały lub średni port (też wydzielona część portu tj. basen jachtowy) przystosowany do przybijania, cumowania i postoju jachtów i innych niewielkich jednostek pływających. Obszar portu osłonięty jest zazwyczaj od strony otwartego akwenu falochronem w sposób naturalny lub sztuczny.

Ośrodek PGNiG Geovita z plażą

Centrum Szkoleń i Konferencji GEOVITA w Jadwisinie ( d. Skalny ) znajduje się bezpośrednio nad Zalewem Zegrzyńskim w odległości 35 km od Warszawy. Malownicze położenie i czyste powietrze sprzyjają zarówno rekreacji, wypoczynkowi, jak również pracy twórczej. Organizuje się tu konferencje , szkolenia , narady i zjazdy.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Rezerwat przyrody – jedna z obszarowych form ochrony przyrody w Polsce. Podobne pod względem funkcji tereny chronione powoływane są też w wielu innych krajach na świecie.

Stanica Wodna PTTK Zegrzynek

Obecnie (2008) obiekt w remoncie, dawniej znany z restauracji. Kuchnię docenił premier Józef Cyrankiewicz. Pejzaże starorzecza Narwi, widoczne niegdyś z ośrodka w Zegrzynku, oglądać możemy obecnie tylko w filmach - m.in. "Lotnej" Andrzeja Wajdy. Na terenie przystani PTTK Zegrzynek zostały nakręcone filmy: Lotna reż. Andrzeja Wajdy oraz serial Zostać miss. Natomiast w Ośrodku Panorama (w remoncie, stan na maj 2009) film Gulczas, a jak myślisz... reż. J. Gruzy. Obecnie w Pałacu Radziwiłłów Telewizja Polska kręciła sceny do serialu Londyńczycy. W dawnym PTTK Zegrzynek olimpijczyk Mateusz Kusznierewicz powołuje Akademię Zeglarską Mila Klub, która przywróci dawny splendor i klimat Zegrzynka jako miejsca imprez i wypoczynku dla miłośników sportów wodnych.

Park – teren rekreacyjny, przeważnie z dużą ilością flory, w tym często zadrzewiony. W miastach ma charakter dużego, swobodnie ukształtowanego ogrodu z alejami spacerowymi.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Pozostałe obiekty

Zjazd z DK 61 do Jadwisina

Jadwisin jest także siedzibą oddziału naukowego ===Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin===. Zespół Oddziału współpracuje m.in. z rolnikami i instytucjami z branży ziemniaczanej. Jadwisin jest też siedzibą Stowarzyszenia Polski Ziemniak.

Jerzy Szaniawski (ur. 10 lutego 1886 w Zegrzynku, zm. 16 marca 1970 w Warszawie) – polski dramaturg, felietonista i pisarz, członek Polskiej Akademii Literatury. Sławę przyniosła mu seria opowiadań o profesorze Tutce.

Radziwiłłowie (lit. Radvila) – najpotężniejszy litewski ród magnacki herbu własnego (Trąby Odmienne). Na Litwie występuje pierwszy raz w dokumencie unii polsko-litewskiej w 1401.

Znajduje się tu Szkoła Podstawowa z kilkoma boiskami i Biblioteka Publiczna na Osiedlu naukowców IHiAR.

Kluby Żeglarskie

Na terenie miejscowości znajdują się dwie przystanie dla łodzi: Środowiskowy Klub Żeglarski "Dolomit" i Yacht Klub Polski. Przez miejscowość biegnie ścieżka rowerowa łącząca Serock i Zegrze.

Odkrycia archeologiczne

W latach 70. XX wieku naniesiono teren Jadwisina na mapę obszarów objętych ochroną archeologiczną. Jest to rejon występowania zabytków z epoki brązu i okresu wpływów rzymskich. W latach 90. XX wieku umieszczono go na tzw. Zdjęciu Archeologicznym Polski. W wyniku przeszukiwania stanowisk, archeologowie wydobyli m.in. elementy ceramiki użytkowej, elementy ozdób metalowych, fragmenty monet z okresu rzymskiego (archeologowie datują pochodzenie pozyskanych materiałów na ok. II w.p.n.e do III w.n.e.). Głębszej penetracji poddano fragment wykopaliska, w którego profilu archeologicznym pojawiły się pozostałości mieszkalnego obiektu namiotowego.

Kancelaria - terminem określający samodzielny urząd bądź instytucję wytwarzającą własną dokumentację (zarówno na etapie formalnym, jak i merytorycznym). W terminologii archiwalnej kancelaria jest terminem wieloznacznym:

Zostać miss – polski serial obyczajowy, emitowany w telewizji Polsat przez dwa sezony od 1 września 2001 do 29 czerwca 2003. Serial pokazywał losy uczestniczek wyborów w konkursie piękności. Fabuła obfitowała w liczne wątki romantyczne i kryminalne.

Przypisy

Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2002, t. 12, s. 353, ISBN 83-01-13736-3
Radziwiłłowie domagają się zwrotu pałacu w Jadwisinie