Jagiellonia Białystok (pełna nazwa to Jagiellonia Białystok Sportowa Spółka Akcyjna) – polski klub sportowy z siedzibą w Białymstoku rozgrywający swoje mecze na Stadionie Miejskim. Dzięki badaniom, których autorami są historycy Jerzy Górko i Jarek Dunda na podstawie dokumentów przyjęto za datę powstania Jagiellonii dzień 30 maja 1920 roku. Wówczas to żołnierze 42 Pułku Piechoty im. gen. Jana Henryka Dąbrowskiego powołali do życia Klub Sportowy Batalionu Zapasowego 42 Pułku Piechoty. Swój pierwszy oficjalny mecz "wojskowi” rozegrali 30 maja 1920 roku. Natomiast 27 stycznia 1932 roku odbyło się zebranie, w trakcie którego podjęto decyzje o powołaniu do życia Białostockiego Klubu Sportowego Jagiellonia. Powstał on na bazie połączenia WKS 42 Pułku Piechoty i Klubu Sportowego Związku Młodzieży Wiejskiej, Jagiellonia przejęła ich tradycje, zawodników, obiekty i miejsce w rozgrywkach sportowych. Nazwa, którą nadano klubowi wiązała się z historią miasta i regionu, których losy przeplatały się z dziejami dynastii Jagiellonów. W 1932 roku piłkarze WKS 42 PP przystąpili do kolejnego sezonu w białostockiej klasie A, przyjmując nazwę Jagiellonii. Po wojnie reaktywacja Jagiellonii nastąpiła w październiku 1945 roku. Niestety w czerwcu roku następnego, w nowej, totalitarnej rzeczywistości zabrakło miejsca dla Jagiellonii. Za główną przeszkodę uznano rodowód Jagiellonii, której historia była nierozerwalnie związana z wsławionym w wojnie z bolszewikami 1920 roku 42 Pułkiem Piechoty. 26 stycznia 1957 roku z połączenia Budowlanych Białystok i Sparty Białystok oficjalnie został reaktywowany Białostocki Klub Sportowy Jagiellonia. Klubowi przywrócono jego dawne tradycje przedwojenny herb oraz żółto-czerwone i biało-czarne barwy.

Osiągnięcia

Liga Europy

W 2010 roku Jagiellonia po raz pierwszy w historii awansowała do rozgrywek Ligi Europy

Superpuchar Ekstraklasy S.A.

1x zdobywca Superpucharu Ekstraklasy S.A. – 2010 (Jagiellonia 1:0 Lech Poznań, bramkę zdobył w 83. minucie Tomasz Frankowski),

Puchar Polski

 Osobny artykuł: Jagiellonia Białystok w Pucharze Polski.

1 x zdobywca Pucharu Polski – 2010 (Jagiellonia 1:0 Pogoń Szczecin, bramkę zdobył w 48. minucie Andrius Skerla),

1 x finalista Pucharu Polski – 1989 (Jagiellonia 2:5 Legia Warszawa),

Remes Cup Extra

Jagiellonia Białystok jest trzykrotnym finalistą Remes Cup Extra organizowanego w przerwie zimowej w poznańskiej hali Arena.

Ekstraklasa

Mistrzostwa Polski juniorów

Mecz towarzyski (28.04.2009) : MKP Pogoń Siedlce 0:2 Jagiellonia Białystok (Bramki: 0:1 - Bruno [78], 0:2 - Tomasz Frankowski [90])

Juniorzy starsi:

złoty medal – 1988, 1992, 2004, 2011

srebrny medal – 1981

brązowy medal – 1982, 1996

Juniorzy młodsi:

złoty medal – 2000

srebrny medal – 2006, 2007, 2010

Piłkarz miesiąca w konkursie Ekstraklasy SA i Canal +

W sezonie 09/10 aż dwóch piłkarzy "Jagi" zostało graczami miesiąca. Odpowiednio Kamil Grosicki piłkarzem września a Grzegorz Sandomierski października. Zgodnie z regulaminem konkursu nazwiska pięciu wytypowanych przez Ekstraklasę SA i redakcję sportową Canal+ piłkarzy trafiły do trenerów i kapitanów wszystkich zespołów Ekstraklasy. Każdy z nich mógł oddać jeden głos z zastrzeżeniem, iż nie wolno głosować na piłkarza z własnej drużyny. W 2010 roku nagrodę za piłkarza października otrzymał Tomasz Frankowski statuetkę otrzymał przed meczem z Cracovią Kraków 20 listopada 2010 roku.

Historyczne nazwy klubu

Ruch Chorzów – Jagiellonia Białystok (09.11.2009)

Historia

Przedwojenna Jagiellonia

Żółto-czerwone kolory Jagiellonii wywodzą się od barw zaczerpniętych z herbu miasta Białystok

Protoplastą Jagiellonii był Klub Sportowy Batalionu Zapasowego 42 Pułku Piechoty założony na bazie żołnierzy 42 Pułku Piechoty im. Gen. Jana Henryka Dąbrowskiego
w swoim pierwszym meczu piłkarz WKS-u pokonali Kresowców Białystok 5:1. WKS zdobył mistrzostwo okręgu, a to pozwoliło mu wystąpić w barażach o grę w najwyższej klasie rozgrywkowej w kraju. Po wyrównanej rywalizacji w grupie okazało się, że dwie najlepsze drużyny mając identyczny bilans punktowy, muszą stoczyć ze sobą baraż na neutralnym terenie. Spotkanie odbyło się w Siedlcach, a przeciwnikiem był WKS 82 pp Brześć. Mecz zakończył się zwycięstwem drużyny z Brześcia (2:1) i odpadnięciem białostoczan. Sukcesu jakim było zdobycie mistrzostwa okręgu przez "wojskowych", nie powtórzy przed II wojną światową żadna inna białostocka drużyna. W latach międzywojennych (1929–39) w podlaskim okręgu zdecydowanie dominował WKS 76 pp Grodno, który ośmiokrotnie zostawał mistrzem Podlasia (1931, 32, 33, 34, 36, 37, 38, 39), a po razie Cresovia Grodno (1929), Warmia Grajewo (1935) i właśnie 42 pp Białystok (1930). Przełomowym momentem w sportowych dziejach Białegostoku było podjęcie decyzji o połączeniu ze dwóch najsilniejszych klubów, z których miał powstać jeden, dominujący w mieście i regionie. Dnia 27 stycznia 1932 roku doszło do połączenia ze sobą WKS 42 Pułku Piechoty z sekcją piłki nożnej i Klubu Sportowego Związku Młodzieży Wiejskiej oraz z sekcją lekkoatletyczną w wyniku czego powstał nowy klub o nazwie – Białostocki Klub Sportowy "Jagiellonia". Nie wiadomo kto był twórcą herbu i barw klubu. Pewne jest, że nazwa związana była z historią regionu, którego losy przeplatały się z panowaniem Jagiellonów, dziejami Wielkiego Księstwa Litewskiego i losami przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. W przedwojennym klubie prym wiedli lekkoatleci, m.in. Edward Luckhaus i Kazimierz Kucharski. Równie dobrze spisywały się inne sekcje – bokserzy, koszykarze, szczypiorniści i siatkarze. W składzie piłkarskiego zespołu wyróżniali się tacy zawodnicy jak Skolimowski (pomocnik), Kudaszewicz (obrońca), Kowalczyński (bramkarz) i napastnik Antoni Komendo-Borowski. Wystąpił on w reprezentacji Polski zdobywając bramkę w meczu z Łotwą w 1935 r.

Lata 30.

W połowie lat trzydziestych Jagiellonia zaczęła przeżywać problemy, miasto nie było w stanie utrzymać białostockiego klubu. Sytuację próbowało ratować wojsko, które po 1932 r. brało aktywny udział w życiu klubu. Decyzją władz miejskich w 1936 r klub został przekształcony w Wojskowy Klub Sportowy Jagiellonia. Rozwiązano większość sekcji (m.in. piłkę nożną), a wybuch wojny w 1939 r. zamknął pierwszy rozdział w dziejach klubu.

Jagiellonia po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej Jagiellonia została reaktywowana na bardzo krótko, przez przedwojennego piłkarza tej drużyny Karola Kowalczyńskiego. Oficjalnie klub istniał od 12 października 1945 r. do 20 czerwca 1946 r. Na miejsce rozwiązanej Jagiellonii, powołano do życia Klub Sportowy o nazwie Motor Białystok, który w 1946 r. został mistrzem okręgu białostockiego. Motor Białystok został rozwiązany w 1948 r., a jego sekcję piłki nożnej przejął istniejący od 1946 r. Klub Sportowy Wici Białystok, który w 1949 r zmienił nazwę na Związkowiec Białystok.

W 1949 r. roku w Białymstoku pojawi się nowa drużyna o nazwie Klub Sportowy Budowlani. Przejął on w 1951 r. sekcję piłki nożnej po rozwiązanym Związkowcu, zdobywając w tym samym roku mistrzostwo okręgu. Na ten tytuł zapracowali min: Józef Kościuk – Wiktor Tofiło, Zenon Sosnowski, Leon Łupaczyk – Sergiusz Nizniczenko, Bernard Dryll, Józef Pańkowski, Jerzy Szpuda, Jerzy Tarasiewicz – Władysław Gałasiński, Edward Barański, Czesław Krygier, Henryk Rutkowski, Bogdan Jaświłko, Henryk Wszędorówny.

W roku 1955 Budowlani Białystok zmienili nazwę na Jagiellonia Białystok. Tuż po II wojnie światowej wraz z klubem reaktywowana została sekcja piłkarska Jagiellonii, którą założył w klubie Karol Kowalczyński.

Lata 70.

Na początku lat 70. XX wieku zespół występował w klasie A i lidze okręgowej. Sytuacja w sekcji zmieniła się z przyjściem trenera Michała Urbana. Piłkarze wyjechali na pierwsze zgrupowanie, zaczęli nowocześnie trenować. W zespole pojawili się młodzi zawodnicy, min. późniejsi reprezentanci Polski juniorów. W 1971 roku zespół objął Grzegorz Bielatowicz, który sprowadził do klubu kilku utalentowanych piłkarzy z regionu północno-wschodniego. Wśród nich był Jerzy Zawiślan w sezonie 1975/76 wicekról strzelców II ligi z 13 bramkami. Tak wzmocniony zespół odnosił sukces za sukcesem, a co za tym szło piął się w futbolowej hierarchii coraz wyżej. W sezonie 1974/75 zespół po udanych barażach awansował do II ligi, zostawiając w polu pokonane zespołu Wisły Tczew, Wisły Płock i Gwardii Olsztyn. Istotnym wydarzeniem w tym okresie był fakt, że do zespołu Jagiellonii włączono najlepszych zawodników Włókniarza, co było pokłosiem spadku Włókniarza w sezonie 1973/74 z II ligi i nieskuteczną walką Jagiellończyków o awans do tej klasy. Jak się okazało decyzja ta była trafna. Od sezonu 1974/75 zaczęła się dobra passa Jagiellonii w rozgrywkach ligowych na szczeblu centralnym, niejednokrotnie popierana spektakularnymi sukcesami. W II lidze Białostoczanie występowali trzy sezony i niestety w sezonie 1977/78, zajmując przedostanie miejsce, spadli do niższej klasy. Sezon po spadku Jagiellonia uplasowała się na czwartym miejscu, nie gwarantującym awansu do II ligi. W kolejnym sezonie byli już bezkonkurencyjni, wyprzedzając w tabeli Gwardię Szczytno i Stomil Olsztyn, strzelając najwięcej bramek w lidze. Jak się okazało kolejny sezon nie był udany, jak również II ligowi rywale zbyt mocni. Jagiellonia zajęła przedostatnie miejsce, wyprzedzając jedynie Star Starachowice. W III ligowych bojach, rok później, nie udało się Białostoczanom powrócić do II ligi. Pod koniec lat 70 Jerzy Bołtuć, Leszek Frelek, Ryszard Karalus i Zbigniew Skoczylas, rozpoczęli bowiem szeroką pracę z młodzieżą.

Lata 80.

W sezonie 1982/83 nie mieli już sobie równych i z dziewięciopunktową przewagą nad wiceliderem, Gwardią Szczytno, weszli do II ligi zespół prowadził Grzegorz Bielatowicz. W pierwszym sezonie po powrocie udało się Jagiellonii utrzymać. Zespół prowadził wówczas Ryszard Karalus, późniejszy szkoleniowiec utalentowanych pokoleń piłkarskich w Białymstoku. Rok później Jagiellonia uplasowała się na 7 miejscu. Zespół systematycznie wzmacniany takimi zawodnikami jak: Jasiukiewicz, czy Miszewski oraz uzupełniony doświadczonymi graczami Sowiński, Mojsa, a także wymienionym wcześniej wychowankami Jagiellonii okazał się dobrym kolektywem i pod wodzą przyszłego szkoleniowca medalistów Igrzysk Olimpijskich z Barcelony oraz reprezentacji Polski, Janusz Wójcika, w sezonie 1985/86 zajął wysokie trzecie miejsce. Okazało się, że charyzmatyczny trener oraz solidna drużyna, rok później byli na tyle silni, że po wspaniałym sezonie 1986/87 z potężną przewagą nad rywalami 15 punktów, zajęli pierwsze miejsce w swojej grupie II ligi. Dodatkowo najlepszym strzelcem rozgrywek okazał się późniejszy reprezentant Polski, Jacek Bayer 23 gole, który wyprzedził kolejnego snajpera aż o 11 trafień.

Ekstraklasa

Już w drugiej lidze mecze w Białymstoku oglądało średnio 15 tys. widzów. Sympatię swą okazywała także amerykańska Polonia o rodowodzie białostockim. Mecz inauguracyjny z Widzewem Łódź przyszła oglądać na stadion duża liczba widzów, oceniana na około 36 tysięcy osób, a kolejne mecze odwiedzało zawsze nie mniej niż 20 tys. kibiców z całego regionu. Z opowiadań świadków wynika że całe autobusy przyjeżdżały z pobliskich miejscowości. Pierwszy sezon w ekstraklasie nie zapowiadał się dobrze. Po rundzie jesiennej, niedoświadczeni piłkarze Jagiellonii zajmowali 14 miejsce. Wówczas zespół objął asystent Wójcika, Mirosław Mojsiuszko (obecny prezes klubu) i na wiosnę Białostoczanie wygrywając wszystkie mecze na własnym boisku ukończyli sezon na 8 miejscu. Rok później piłkarze Jagiellonii również zajęli ósme miejsce w lidze, uczestnicząc jednocześnie w Finale Pucharu Polski, gdzie niestety musieli uznać wówczas wyższość Legii Warszawa. Po tym sezonie, zbyt pochopnie, działacze Jagiellonii rozstali się z większością kluczowych zawodników (Lisowski, D.Bayer, J.Bayer, Michalewicz, Czykier), co sprawiło że w następnym sezonie klub został relegowany z rozgrywek, zajmując ostatnie miejsce.

Rok później zespół awansował do baraży o ekstraklasę, przegrywając po niezwykle dramatycznym dwumeczu, zakończonym rzutami karnymi z drużyną Zagłębia Sosnowiec. Sezon 1991/92 okazał się pomyślniejszy dla Jagiellonii, która ostatecznie wyprzedzona przez Siarkę Tarnobrzeg awansowała z drugiego miejsca, po raz drugi do ekstraklasy. W sezonie 1992/93 Jagiellonia została wręcz zdeklasowana przez swych pierwszoligowych rywali, zajmując ostatnie miejsce w ekstraklasie.

3 czerwca 2007 roku Jagiellonia awansowała do ekstraklasy (w której gra do dziś). W pierwszym sezonie po powrocie uplasowała się na 14 miejscu z dorobkiem 27 punktów. Następny rok był już dużo lepszy – Jaga zakończyła sezon na 8 pozycji z 34 punktami. Wtedy też klub został ukarany dziesięcioma ujemnymi punktami na starcie następnego sezonu za korupcję, której to dopuścił się poprzedni prezes klubu. Największe sukcesy natomiast święciła w sezonie 2009/2010, kiedy to zdobyła Puchar Polski po finale z Pogonią Szczecin dzięki bramce Andriusa Skerli i utrzymała się w ekstraklasie pomimo balastu −10 punktów. Na początku sezony 2010/11 piłkarze Dumy Podlasia zdobyli Superpuchar Polski po zaciętym meczu z mistrzem polski Lechem Poznań. Jedyną bramkę tym meczu strzelił Tomasz Frankowski. Po zakończeniu rundy jesiennej Jaga była liderem ekstraklasy wyprzedając o trzy punkty Wisłę Kraków i warszawską Legię. Ostatecznie jednak sezon zakończyła na czwartej pozycji.

Obecnie Jagiellonia prowadzi sekcję judo i szermierki, a SSA Jagiellonia – piłki nożnej. W sezonie 2006-2007, za kadencji trenera Artura Płatka, zespół po latach nieobecności awansował do Ekstraklasy i gra w niej do dziś.

Kalendarium

Hymn Jagiellonii Białystok

Hymn jest śpiewany na melodię piosenki pochodząca z serialu telewizyjnego "Przygody pana Michała". Swój debiut hymn Jagi miał przed meczem o finału pucharu Polski z Pogonią Szczecin 22 maja 2010 roku.

W mieście Białystok,

W tym w którym żyję,

Oddałem serce drużynie.

Ref: Wstań, unieś barwy,

Wsłuchaj się w słowa,

Pieśni o Mej Jagiellonii.

Moja drużyno,

Ma ukochana,

Pokonasz dzisiaj rywala.

Ref (2x): Strzelisz 3 bramy, I znów wygramy,

Klubie Ty Nasz ukochany!