Jakob Arcadelt - Polski Serwis Naukowy

Jakob Arcadelt (Jacques Arcadelt) (ur. ok. 1500, zm. 14 października 1568 w Paryżu) – kompozytor flamandzki, przedstawiciel szkoły franko-flamandzkiej.

Biografia

Urodził się prawdopodobnie w Liege. Był uczniem Josquina des Prés. Do roku 1530 przebywał we Florencji, później był członkiem kapeli papieskiej, od 1539 r. śpiewakiem w Bazylice św. Piotra, i w końcu w Kaplicy Sykstyńskiej. W 1546 r. wyjechał do rodzinnej Francji, by w 1547 r. znów powrócić do Rzymu. Jednak od 1562 r. już na stałe przeniósł się do Francji, gdzie został członkiem kapeli królewskiej. Wiele dat z jego życia jest orientacyjnych.

Bazylika św. Piotra na Watykanie (wł. Papale Basilica Maggiore di San Pietro in Vaticano) – zbudowana w latach 1506-1626 rzymskokatolicka bazylika na placu św. Piotra na Watykanie.

Psalm (gr. ψαλμός psalmós, pochodzi od psallein i oznacza śpiew przy akompaniamencie instrumentu strunowego zwanego psalterion) – liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej, o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy: dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.

Twórczość

Arcadelt jest przede wszystkim twórcą muzyki świeckiej. Znany przede wszystkim jako kompozytor madrygałów (reprezentuje najwcześniejszą fazę rozwojowa tego gatunku), oraz chanson. Pisał także: msze, motety i pieśni religijne. Najbardziej znaną kompozycją jest madrygał Il bianco e dolce cigno.

Motet (franc. le mot - słowo) – forma muzyczna, wokalna a cappella lub wokalno-instrumentalna, trwale obecna w muzyce od XIII do XIX wieku, pomimo zmian stylistycznych. Największą rolę odegrała w okresach średniowiecza i renesansu, gdy była głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniała techniki wykształcone w innych formach, lub była używana jako archaizm.

Madrygał wokalna forma muzyczna – jest to utwór wokalny wielogłosowy zwykle poruszający treści o tematyce świeckiej. Popularny w okresie XIV–XVI wieku.

Kompozycje:

ponad 200 trzy- i czterogłosowych madrygałów, zebranych w 6 księgach

ok. 120 chanson (wielokrotnie wydawane)

3 msze

20 motetów

lamentacje, psalmy i magnificaty

Źródła/Bibliografia

ABC historii muzyki, Małgorzata Kowalska, Musica Iagellonica, Kraków 2001, ISBN 83-7099-102-5

Mała encyklopedia muzyki, Stefan Śledziński (red. naczelny), PWN, Warszawa 1981, ISBN 83-01-00958-6

Linki zewnętrzne

Jakob Arcadelt – nuty tego kompozytora dostępne w bibliotece cyfrowej Choral Public Domain Library (ChoralWiki)

Media

Io dico che fra noi

Kompozytor (w jęz. łac. compositor) – twórca utworu muzycznego. Termin kompozytor odnosi się do twórców używających notacji muzycznej, piszących muzykę poważną lub filmową. W polskich uczelniach muzycznych kształci się studentów na kierunku kompozycja, lecz kompozytor nie musi być absolwentem takich studiów, jednak to oni właśnie dysponują pełnym warsztatem kompozytorskim obejmującym harmonię, kontrapunkt, instrumentację, analizę dzieła muzycznego itp.

Choral Public Domain Library (CPDL) – archiwum nut, które koncentruje się na muzyce chóralnej i wokalnej, dostępnej w domenie publicznej lub w inny sposób udostępnionej za darmo w celu drukowania i wykonywania (np. poprzez zezwolenie właściciela praw autorskich).