Jakub Chlebowski - Polski Serwis Naukowy

Jakub Chlebowski (ur. 3 maja 1905 w Liwenhof na Łotwie, zm. 25 stycznia 1969 w Izraelu) – polski lekarz internista pochodzenia żydowskiego, naukowiec, pedagog, publicysta, społecznik, rektor i prorektor Akademii Medycznej w Białymstoku (obecnie Uniwersytet Medyczny w Białymstoku). Doctor honoris causa Uniwersytetu w Montpellier we Francji. Autor kilkudziesięciu prac naukowych i trzech podręczników medycznych.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Absolwent Uniwersytetu Wileńskiego z 1929. W latach 30. XX wieku był pracownikiem Kliniki Chorób Wewnętrznych w Wilnie. W czasie II wojny światowej został aresztowany przez sowietów i zesłany na w głąb ZSRR, przebywał w Komi i Krasnodarze. Do kraju powrócił w 1945, wraz ze sformowaną w ZSRR, 1 Armią WP.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Po wojnie był pracownikiem Klinik Chorób Wewnętrznych w Krakowie i Łodzi. Habilitował się w 1948 r. na AM w Łodzi. W 1954 uzyskał tytuł profesorski. Od 1951 r. był współorganizatorem i uczestnikiem odbudowy AM w Białymstoku, a także kierownikiem II Kliniki Chorób Wewnętrznych AM w Białymstoku. Wstawił się za jedną ze swoich studentek, usuniętą z uczelni w 1953 r. na wniosek komisji dyscyplinarnej za zatajenie przynależności do podziemia antyhitlerowskiego. Podczas obrad komisji odwoławczej jako jedyny stanął w obronie studentki, dzięki czemu zachowała ona prawa studenckie. W latach 1957-1959 piastował funkcję prorektora uczelni, a w latach 1959-1962 jej rektora.

Interna (z łac. "internus" - wewnętrzny) - potoczna, zwyczajowa lub żargonowa nazwa działu medycyny, zajmującego się schorzeniami narządów wewnętrznych. Właściwa nazwa - choroby wewnętrzne lub medycyna wewnętrzna (nazwa używana głównie w Polsce, krajach niemieckojęzycznych i skandynawskich) oraz general medicine lub po prostu medicine (nazwa używana częściej w krajach anglosaskich).

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej, powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

Usunięty z uczelni na fali "wydarzeń marcowych". 22 kwietnia 1968 r. odbyło się otwarte zebranie organizacji partyjnej, w którym uczestniczyli wszyscy pracownicy i studenci uczelni. W dokumentacji AM w Białymstoku znajduje się pismo Komitetu Uczelnianego PZPR z dnia 23 kwietnia 1968 r., o następującej treści:

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – partia założona w grudniu 1948, na skutek połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w Polsce Ludowej, w latach 1948–1989 na drodze dyktatury proletariatu.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

16 października 1968 Chlebowski wyemigrował wraz z rodziną do Izraela.

25 stycznia 1969 zginął tam w wypadku samochodowym.

W 1990 r. władze AM w Białymstoku podjęły działania na rzecz uczczenia pamięci Chlebowskiego. Senat uczelniany jednogłośnie przyjął uchwałę o potępieniu decyzji usunięcia profesora z uczelni. Sali wykładowej w Państwowym Szpitalu Klinicznym nadano imię prof. dr. Jakuba Chlebowskiego, a przed wejściem do niej została wmurowana tablica upamiętniająca patrona. W 1996 r. odbyło się uroczyste posiedzenie Białostockiego Oddziału Towarzystwa Internistów Polskich poświęcone osobie prof. Chlebowskiego. Od 2005 r. na Akademii Medycznej w Białymstoku jest przyznawana nagroda im. Prof. Jakuba Chlebowskiego, dla najlepszego studenta Wydziału Lekarskiego, której fundatorką jest córka profesora dr Irena Chlebowska-Bennett, z zawodu okulistka.

Białystok (białorus. Беласток, ros. Белосток, lit. Balstogė, esp. Bjalistoko, jid. ביאַליסטאָק) – miasto wojewódzkie w północno-wschodniej Polsce, w Nizinie Północnopodlaskiej leżące nad rzeką Białą. Jest miastem na prawach powiatu, stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku (UMB) (do 21 marca 2008 r. Akademia Medyczna w Białymstoku) – uczelnia powstała 3 lutego 1950 roku. Siedzibę Uniwersytetu stanowi spalony w czasie wojny, a następnie odbudowany Pałac Branickich. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych główny wysiłek badawczy uczelni koncentrował się wokół zagadnień patofizjologii i biochemii procesów krzepnięcia krwi i fibrynolizy. Później stała się znana głównie z pierwszych wykonywanych w Polsce operacji in vitro. Na Uniwersytecie funkcjonują trzy wydziały: Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej oraz Wydział Nauk o Zdrowiu. Uczelnia ciągle poszerza swoją ofertę edukacyjną zgodnie z potrzebą rozwijających się dziedzin służby zdrowia oraz rynku pracy. Na uczelni studiuje obecnie blisko 4500 studentów na czternastu kierunkach studiów stacjonarnych i niestacjonarnych.

Odznaczenia

Order Polonia Restituta

Wybrana bibliografia autorska

O chorobach narządu krążenia, podręcznik z 1953

Podstawowe wiadomości z dietetyki, podręcznik z 1952

Zarys nauki o chorobach wewnętrznych, podręcznik z 1956

Źródła

Pamięć, reportaż Gabrieli Walczak w Radiu Białystok z (2008 r.)

Wywiad Danuty Ślósarskiej z Ireną Chlebowską Bennett pt. Coś dla mego taty w Miesięczniku Białostockiej Akademii Medycznej Medyk Białostocki Białystok Grudzień 2005, Nr 12(35) ISSN 1643-3734