Jakub Dęboróg-Bylczyński - Polski Serwis Naukowy

Jakub Aleksander Dęboróg-Bylczyński (ur. 26 lipca 1881 we Lwowie, zm. 21 grudnia 1954 w Tomaszowie Mazowieckim), polski pedagog, krytyk muzyczny i teatralny, publicysta, tłumacz.

Biografia

Urodził się jako syn Mieczysława Bylczyńskiego h. Dęboróg, urzędnika Urzędu Namiestnictwa we Lwowie i Pauliny z domu Topollak. Dwukrotnie żonaty, z Magdaleną Webersfeld (1887-1966) i Zofią Łytkowską, miał dwóch synów - Pawła i Janusza - aktora.

1892-1899 - Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie (także lekcje muzyki w zakresie teorii muzyki i kontrapunktu)

1899-1904 – Wydział Filozoficzny C. K. Uniwersytetu im. Cesarza Franciszka I we Lwowie (studiował filozofię - u prof. Kazimierza Twardowskiego, romanistykę – u prof. Edwarda Porębowicza i geografię – u prof. Eugeniusza Romera – absolutorium)

W 1902 rozpoczął, jako lwowski korespondent "Echa Muzycznego, Teatralnego i Artystycznego", swoją przygodę z krytyką muzyczną. W latach następnych współpracował jeszcze m.in. z lwowskimi redakcjami "Przeglądu Muzycznego, Teatralnego i Artystycznego", "Dziennika Polskiego", warszawskim "Słowem" i "Gazetą Handlową". Pracował także jako nauczyciel w I Wyższej Szkole Realnej im. Henryka Jordana i w Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego we Lwowie. W latach 1916-1918 przebywał na zesłaniu w Rostowie nad Donem, gdzie był założycielem i dyrektorem polskiego progimnazjum dla dzieci zesłańców. W latach 1918-1920 przebywał na zesłaniu w Saratowie, w Rosji, gdzie również współtworzył życie kulturalno-oświatowe. Po powrocie ze zsyłki (w 1920 roku) był nauczycielem i dyrektorem, m.in. w: Gimnazjum Państwowym im. Władysława IV w Warszawie, Gimnazjum Państwowym im. Adama Mickiewicza w Nowogródku i Prywatnym Gimnazjum Kupców Stowarzyszenia Szkolnego w Tomaszowie Mazowieckim (obecnie I Liceum Ogólnokształcące w Tomaszowie Mazowieckim). W latach okupacji uczestniczył w tajnym nauczaniu, po wojnie powrócił do pracy w liceum w Tomaszowie.

Krytyka teatralna – dziedzina dziennikarstwa, zajmująca się oceną twórczości teatralnej. Obejmuje różne aspekty przedstawień: od reżyserii, przez scenografię, po oprawę muzyczną i choreografię.

Jerzy Starnawski (ur. 27 lutego 1922) - historyk literatury, absolwent polonistyki KUL, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Był m.in. członkiem: Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Pracowników Polskich, warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Dyrektorów Polskich Szkół Średnich Państwowych, Tajnej Organizacji Nauczycielskiej.

Ogłosił m.in. rozprawę O "Zawiszy Czarnym" Juliusza Słowackiego, zamieszczoną w drugim tomie księgi pamiątkowej na setną rocznicę urodzin wieszcza (Lwów 1909).

Wybrane źródła

J. Dęboróg-Bylczyński, O „Zawiszy Czarnym” Juliusza Słowackiego [w:] Księga pamiątkowa ku uczczeniu setnej rocznicy urodzin Juliusza Słowackiego. T. 2., – Lwów, 1909

M. Dziadek, Polska krytyka muzyczna w latach 1890-1914 : Czasopisma i autorzy, Cieszyn, 2002 (krytyka muz. J.B.)

O. Wilde Salome : Tragedia w 1 a., przekł. Jakub Bylczyński, rkps. w Bibliotece Śląskiej w Katowicach, sygn. BTL 306

Biogram J.D-B. [w:] T. Kawka, Szkoła, która przeszła do historii : Encyklopedyczny słownik znanych absolwentów, nauczycieli i rodziców I LO w Tomaszowie Mazowieckim, Tomaszów Maz., 2001

B. Maresz, M. Szydłowska, Repertuar Teatru Polskiego we Lwowie :Teatr Miejski pod dyrekcją Tadeusza Pawlikowskiego : 1900-1906, Kraków, 2005 (krytyka teatralna J.B.)

Dramat obcy w Polsce 1765-1965 : premiery, druki, egzemplarze : informator A-L, pr. zesp. pod kier. J. Michalika, Kraków, 2004

Z. Zagórowski, Spis nauczycieli szkół wyższych i średnich, Lwów ; Warszawa, 1924

Jakub Dęboróg-Bylczyński / Maciej Dęboróg-Bylczyński // Cracovia-Leopolis. – 2007, nr 3, s. 69-71 [1]

T. Jałmużna, Tajne nauczanie na ziemi łódzkiej : 1939-1945, Łódź, 1977

Maciej Dęboróg-Bylczyński, Jakub Aleksander Bylczyński, w: Słownik badaczy literatury polskiej, tom VIII (redaktor Jerzy Starnawski), łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2006, s. 23 (tamże jako autorka artykułu podana Jadwiga Suchmiel, co sprostowano w tomie IX Słownika..., Łódź 2007, s. 198)