Jakub Krotowski-Krauthofer - Polski Serwis Naukowy

Jakub Krotowski-Krauthofer

Jakub Krotowski-Krauthofer (ur. 28 lipca 1806 w Bninie koło Poznania, zm. 2 sierpnia 1852 w Berlinie), polski działacz polityczny, prawnik.

Biografia

Pochodził z rodziny niemieckiej, która spolonizowała się w ciągu trzech pokoleń. Jego dziad Jan Jerzy Krauthofer, czeladnik ślusarski, przybył do stolicy Wielkopolski z Bawarii, a ojciec Józef Augustyn Krauthofer osiadłszy w Bninie, ożenił się z Polką - panną Ochocką. Wychowany został przez matkę w duchu „nie tylko polskim, ale patriotycznie polskim". Kształcił się w szkole miejskiej w Poznaniu, następnie odbył studia prawnicze na Uniwersytecie w Berlinie. Początkowo pracował w sądzie berlińskim, potem w Poznaniu, otworzył własną kancelarię adwokacką i notarialną. Publikował artykuły na tematy prawne na łamach czasopism poznańskich ("Gazeta Wielkiego Księstwa Poznańskiego", "Tygodnik Literacki"), wielokrotnie dawał wyraz swoim sympatiom słowiańskim oraz poglądom antyniemieckim, domagając się m.in. równych praw Polaków i Niemców w sądownictwie.

Zdzisław Henryk Grot (ur. w grudniu 1903 w Margoninie, zm. 7 sierpnia 1984 w Poznaniu) – polski historyk, specjalista w zakresie dziejów Wielkopolski (zwłaszcza powstania wielkopolskiego, Prus i Niemiec oraz historii rozwoju kultury fizycznej w Polsce).

Adam Tytus Działyński, hrabia, (ur. 24 grudnia 1796 w Poznaniu, zm. 12 kwietnia 1861 w Poznaniu) – polski arystokrata, działacz polityczny, mecenas sztuki, wydawca źródeł historycznych.

W latach 1841-1843 brał udział w cyklu wykładów – odczytów publicznych, zorganizowanych z inicjatywy Tytusa Działyńskiego w Sali Czerwonej Pałacu Działyńskich w Poznaniu, gdzie prowadził wykłady z zakresu metodologii prawa. Karol Libelt wykładał estetykę, Jędrzej Moraczewski – historię Polski i Słowiańszczyzny, Teodor Teofil Matecki – fizykę i chemię, I. Lipski – agronomię, a Fabian Sarnecki uczył malarstwa.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Utrzymywał kontakt z polską emigracją w Belgii (w 1847 przebywał jakiś czas w Belgii). W marcu 1848 opracował specjalny adres do króla pruskiego z żądaniem odbudowy państwa polskiego; protestował, kiedy adres ten zastąpiono innym, bardziej umiarkowanym w swojej wymowie.

W marcu 1848 został wybrany do poznańskiego Komitetu Narodowego. Jako rzecznik pełnej niepodległości i walki ludowej nie spotkał się z poparciem większości członków Komitetu; po zmianie nazwiska na Krotowski osobiście agitował wśród ludu wielkopolskiego, zorganizował własny oddział zbrojny i prowadził walkę z Niemcami. Wódz naczelny Ludwik Mierosławski, niechętny walce prowadzonej na własną rękę, wysłał Krotowskiego do Berlina z misją specjalnego agenta; miał tam m.in. protestować przeciwko podziałowi Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Misja nie odegrała większej roli, a Krotowski wkrótce powrócił do Poznania i kontynuował walkę powstańczą w sztabie Włodzimierza Wilczyńskiego. 3 maja 1848 ogłosił niepodległą Rzeczpospolitą Polską w Mosinie i Kórniku, usunął niemieckich urzędników, mianował ich polskich odpowiedników, wydawał dokumenty z pieczęcią z orłem jagiellońskim i napisem "Polska Powstająca". Po sześciu dniach 9 maja został uwięziony przez wojsko pruskie w Konarzewie.

Teodor Teofil Matecki (ur. 25 kwietnia 1810 w Poznaniu, zm. 15 maja 1886 w Poznaniu), lekarz, działacz społeczny, członek Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, inicjator wystawienia pomnika Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Wyszedł na wolność po amnestii już w październiku 1848; do 1850 wygrał dwa procesy polityczne. W 1849 uzyskał mandat poselski do sejmu pruskiego. W Kole Polskim nadal reprezentował radykalne poglądy, domagał się jawności obrad Koła; złożył mandat po odrzuceniu jego wniosku o potępienie rozbiorów i żądanie niepodległości. W "Dzienniku Polskim" zdecydowanie skrytykował działanie Koła Polskiego; niebawem ograniczył działalność z powodu choroby, zmarł w Berlinie.

Ludwik Adam Mierosławski (ur. 17 stycznia 1814 w Nemours – zm. 22 listopada 1878 w Paryżu) – polski generał, pisarz i poeta, działacz polityczny i narodowościowy, a także historyk wojskowości, brat Adama Piotra (1815-1851) - żeglarza i kapitana marynarki handlowej, syn płk. Adama Kaspra.

Jędrzej Moraczewski, pseud. Gospodarz Jędrzej (ur. 4 lutego 1802 w Dusinie, pow. gostyński, zm. 20 lutego 1855 w Poznaniu) – historyk (przedstawiciel lelewelowskiej szkoły historycznej), publicysta, działacz społeczny.

Był żonaty z Teofilą Kołudzką. Syn Bolesław (ur. 1831), rolnik, wziął udział w powstaniu 1848; drugi syn Mieczysław (ur. 1836) został prawnikiem, walczył w powstaniu styczniowym, w 1867 r. dokonał morderstwa i skazany został na 20 lat ciężkich robót. Ponadto Jakub Krotowski miał dwie córki, Józefinę i Mariannę.

Karol Fryderyk Libelt (ur. 8 kwietnia 1807 r. w Poznaniu-Chwaliszewie, zm. 9 czerwca 1875 r. w Brdowie) – polski filozof mesjanistyczny, działacz polityczny i społeczny, prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Pałac Działyńskich w Poznaniu znajduje się na posesji Stary Rynek 78. Powstał w latach 1773 - 1776 w miejscu dwóch istniejących tu poprzednio kamienic. Jego pierwszym właścicielem był Władysław Roch Gurowski - marszałek wielki litewski. W 1808 znalazł się w posiadaniu rodu Działyńskich, których własnością pozostawał do 1880 roku, gdy zmarł bezpotomnie Jan Kanty Działyński. Następnym właścicielem był Władysław Zamoyski, który włączył pałac w stworzoną przez siebie Fundację Zakłady Kórnickie przekazaną w 1924 narodowi polskiemu. Podczas walk w 1945 budynek doszczętnie spłonął. Odbudowano go w latach 1953 - 1957 zaniechano jednak odtworzenia skrzydła zachodniego i ogrodu francuskiego twierdząc, że były one wyrazem "kaprysu możnego właściciela" stanowiącego "wsteczny układ urbanistyczny".

Przypisy

Biblioteka Kórnicka

Bibliografia

Zdzisław Grot, Jakub Krotowski-Krauthofer, w: Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa-Poznań 1981

Krotki_sen_o_Polsce_Joanna_Nowaczyk