Jakub Mniejszy Apostoł - Polski Serwis Naukowy

Jakub syn Alfeusza (zm. 62) - jeden z Dwunastu Apostołów, mylnie zwany Mniejszym, gdyż, prawdopodobnie błędnie, utożsamiany bywa z Jakubem sprawiedliwym, najważniejszym z grona braci Pańskich (krewnych Jezusa) i jednym z filarów Kościoła jerozolimskiego (por. Dz 12,17 i 15,13-21). Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Apostoł (gr. apostolos = wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i "wysłanych" do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.

Jakub Większy (Starszy), dla odróżnienia od Jakuba Mniejszego (Młodszego) Apostoła, Jakub Pielgrzym lub Jakub z Compostelli, scs. Apostoł Iakow Ziewiediejew (zm. 43 lub 44) – jeden z 12 apostołów Jezusa Chrystusa, syn Zebedeusza i Salome, brat Jana Ewangelisty (Jana Teologa), męczennik, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Znaczenie i etymologia imienia

W języku gr. Iakob' lub Iakobos, od hebr. Ja'akob, skrót od aram. Ja'akob-El: "Bóg osłania", „Bóg chroni" (etymologia niepewna) lub od hebr. akeb: "pięta": "on trzyma za piętę" (por. Rdz 25,26), lub od hebr. akab: "ten, który pozbawia (dziedzictwa)" (por. Rdz 27,36). Greckie słowo tłumaczone jako „młodszy” może też oznaczać „mniejszy” i wskazywać na to, że był niższy od Jakuba, syna Zebedeusza. Bardziej prawdopodobnie jest jednak, że nie chodziło o ich wiek czy wzrost, ale o kolejność przystępowania do grona Apostołów.

Kanon rzymski to część Mszy świętej. W formie zwyczajnej rytu rzymskiego kanon jest jedną z dopuszczalnych modlitw eucharystycznych (tzw. pierwsza modlitwa eucharystyczna), a w jego formie nadzwyczajnej jest to jedyna modlitwa eucharystyczna.

Maria z Nazaretu, Miriam, Maryja (aram. מרים Marjam; gr. Μαριάμ, Μαρία María; arab. مریم marjam) (ur. przed 20 p.n.e. w Jerozolimie lub Sefforis, zm. po 30 n.e. wg tradycji w Efezie) – Żydówka, żona cieśli Józefa i matka Jezusa Chrystusa, czczona w wielu wyznaniach chrześcijańskich i islamie.

Tożsamość i synostwo

Jakub znany jest jedynie z wykazu Dwunastu Apostołów, np. Mk 3,18. Kalendarz katolicki i ikonografia tradycyjnie łączą tę postać z Jakubem sprawiedliwym, bratem Pańskim, święto liturgiczne przypada na 6 maja. Nie ma jednak dostatecznie pewnej podstawy do tego utożsamienia, ze względu np. na kwestię synostwa: nie ma możliwości dowiedzenia, że Alfeusz i Kleofas są jedną i tą samą osobą. Siostra Marii z Nazaretu, matki Jezusa czyli Maria, żona Kleofasa, spod krzyża (por. J 19,25) wydaje się być tą samą osobą co Maria z Markowej listy kobiet idących do grobu Pańskiego o świcie zmartwychwstania: Maria, matka Jakuba Mniejszego, która niosła wonności - jej mężem a więc i ojcem jej syna Jakuba był Kleofas. Zaś Jakub z listy dwunastu jest synem Alfeusza, por. Mk 3,18.

Przypisy

↑ Jakub, syn Alfeusza. W: P. Cz. Bosak OP: Postacie Nowego Testamentu. Słownik-Konkordancja. s. 193-194. Por. też hasło Jakub Młodszy, tamże, s.194-197.
H. Langkammer OFM w swoim Słowniku biblijnym, idzie za innymi, przyznając Jakubowi sprawiedliwemu, synowi Kleofasa autorstwo Listu, ale przydomek Jakub młodszy przydzielił Jakubowi, synowi Alfeusza, s. 74.
Fisher C. H.: List św. Jakuba. W: Międzynarodowy komentarz do Pisma Świętego. s. 1626-1639.
↑ Jakub zw. Mniejszym, Jakub Młodszy. W: Religia. Encyklopedia PWN. T. 5. s. 129.

Bibliografia

Jakub, syn Alfeusza. W: Bosak P. Cz. OP: Postacie Nowego Testamentu. Słownik-Konkordancja. Wyd. 2 (zmienione i uzupełnione). Poznań – Pelplin: W drodze – Bernardinum, 1996, s. 193-194. ISBN 83-7033-111-4.

Jakub zw. Mniejszym, Jakub Młodszy. W: Religia. Encyklopedia PWN. T. Gadacz, B. Milerski (red. naukowa). T. 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 129. ISBN 83-01-13812-2.

Fisher C. H.: List św. Jakuba. W: Międzynarodowy komentarz do Pisma Świętego. Komentarz katolicki i ekumeniczny na XXI wiek. W. R. Farmer (red. nauk.) , W. Chrostowski (red. nauk. Wydania pol.), M. Kulikowska (przekład). Warszawa: Verbinum, 2000, s. 1626-1639. ISBN 83-7192-105-5.

Jakuba List - List św. Jakuba. W: H. Langkammer OFM: Słownik biblijny. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1982, s. 74.