Jakub Natanson - Polski Serwis Naukowy

Grób Jakuba Natansona w kwaterze rodzinnej na cmentarzu żydowskim w Warszawie (środkowy w pierwszym rzędzie)

Jakub Natanson (ur. 20 sierpnia 1832 w Warszawie, zm. 14 września 1884 w Warszawie) – polski chemik i finansista żydowskiego pochodzenia. Jeden z założycieli Kasy im. J. Mianowskiego, wolnomularz W 1855 jako pierwszy otrzymał fuksynę.

Bank Handlowy w Warszawie S.A. – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie, działający aktualnie pod marką Citi Handlowy (poprzednio: Citibank Handlowy).

Kasa im. Józefa Mianowskiego - Fundacja Popierania Nauki powstała 12 lipca 1881. Wśród czterdziestu pięciu pierwotnych założycieli Kasy znaleźli się m.in.: Jerzy Aleksandrowicz, Ignacy Baranowski, Eugeniusz Dziewulski, Aleksander Głowacki (Bolesław Prus), Władysław Holewiński, Aleksander Kraushar, Leopold Kronenberg, Stanisław Kronenberg, Jakub Natanson, Józef Kazimierz Plebański, Stanisław Przystański, Henryk Sienkiewicz, Antoni Ślósarski, Karol Strasburger, Filip Sulimierski, August Wrześniowski i Bronisław Znatowicz.

Był jednym z dwanaściorga dzieci małżeństwa Seeliga Natansona i Leokadii z domu Weinreb. Seelig Natanson - kupiec bławatny, fabrykant i bankier dbał o wykształcenie synów, wychowywano ich w poszanowaniu tradycji polskiej i żydowskiej.

Do szkoły uczęszczał w Radomiu i w Warszawie, gdzie ukończył Gimnazjum Realne w 1852 wyróżniony srebrnym medalem.

1852-1856 studiował chemię na uniwersytecie w Dorpacie (dziś Tartu, środkowa Estonia).

1858-1862 doskonalenie zawodowe w laboratoriach znanych chemików w Niemczech, Francji i Anglii, następnie objął Katedrę Chemii w Szkole Głównej Warszawskiej.

1866 zrezygnował ze stanowiska w Szkole Głównej i podjął działalność gospodarczą, jednocześnie inicjując i uczestnicząc w przedsięwzięciach społecznych, charytatywnych i oświatowych.

Działalność naukowa

W latach 1857-1858 wydał w Warszawie podręcznik Krótki rys chemij organicznej, ze szczególnym względem na rolnictwo, technologię i medycynę (część I i II), nakładem wydawnictwa brata Henryka. W tym podręczniku zastosował ulepszone słownictwo chemiczne. W następnych latach aż do roku 1874 opublikował kilka prac z dziedziny chemii. W 1875 wraz z bratem Ludwikiem, oraz księciem J.T. Lubomirskim i Józefem Zamoyskim założył Muzeum Przemysłu i Rolnictwa.

Radom – miasto z prawami powiatu w centralno-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim nad rzeką Mleczną. Największy ośrodek miejski w widłach Wisły i Pilicy. Czternaste co do wielkości miasto w Polsce. Siedziba kurii diecezji radomskiej i powiatu radomskiego. Centrum administracyjne i kulturalne ziemi radomskiej.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Działalność gospodarcza

Od 1866 J. Natanson działał jako finansista i przemysłowiec. Wraz z bratem Henrykiem kierował domem bankowym założonym przez ich ojca. W 1870 roku założył, wspólnie z głównym udziałowcem Leopoldem Kronenbergiem i swym bratem Henrykiem, największy wówczas w kraju Bank Handlowy w Warszawie istniejący do dzisiaj. W 1871 był współzałożycielem Towarzystwa Osad Rolnych i Przytułków Rzemieślniczych oraz członkiem jego komitetu.

Ulica Tłomackie w Warszawie – obecnie ulica między al. Solidarności (odcinek Trasy W-Z, od placu Bankowego na wschód) i ul. Corazziego, dawniej ulica łącząca Bielańską i Leszno.

Sosnowiec – miasto położone na południu Polski, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Najludniejsze miasto Zagłębia Dąbrowskiego.

Od 1871 był udziałowcem w przedsiębiorstwach wydobycia węgla położonych w okolicach Sosnowca, gdzie spółka władała licznymi kopalniami węgla kamiennego. Działał też w przemyśle papierniczym, cukrowniczym i kolejach żelaznych. W 1879 z bratem Ludwikiem założył w Warszawie Szkołę Rzemiosł i Przemysłu.

Samuel Natanson (także Seelig Natanson, Zelig Natanson, Nathansohn; ur. 1795 w Lesznie, zm. 14 lipca 1879 w Warszawie) – polski kupiec i finansista żydowskiego pochodzenia, pioner przemysłu cukrowniczego.

Fuksyna - czerwony barwnik organiczny z grupy barwników trójfenylometylowych (trytylowych) o zielonym, metalicznym połysku. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od koloru kwiatów rodzaju fuksja. Otrzymana w 1858 r. przez polskiego chemika Jakuba Natansona jako jeden z pierwszych barwników syntetycznych. Stosowana do wyrobu farb i atramentów oraz do barwienia papieru i włókien naturalnych (wełny, bawełny, jedwabiu). Mało odporna na działanie światła. Wykorzystywana także w chemii analitycznej: (i) w postaci roztworu w lodowatym kwasie octowym wykrywania azotynów, (ii) jako roztwór w rozcieńczonym kwasie solnym do wykrywania bromianów oraz (iii) w formie odbarwionej wodorosiarczynem sodu lub dwutlenkiem siarki do wykrywania bromków i aldehydów. Stosowana jako barwnik w mikrobiologii. W barwieniu metodą Grama do odróżnienia bakterii gramdodatnich od gramujemnych. Barwi bakterie gramujemne na różowy.

W 1881 współzakładał Kasę im. Józefa Mianowskiego.

Działalność społeczna

Jakub Natanson jako pobożny Żyd wspierał hojnie synagogę na Nalewkach oraz był głównym fundatorem nowej, reformowanej Wielkiej Synagogi na placu Tłomackie. Stanowiła ona najważniejszy ośrodek życia religijnego postępowej społeczności żydowskiej w stolicy. Potępiana przez Żydów ortodoksyjnych. Podczas studiów został przyjęty do korporacji akademickiej Konwent Polonia, w której pełnił funkcję "gospodarza" i później wspierał.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Ludwik Hass (ur. 18 listopada 1918 w Stanisławowie, zm. 8 kwietnia 2008 w Warszawie) – polski historyk, marksista-trockista, współpracownik pism: Rzeczywistość i "Dalej!" oraz Nurtu Lewicy Rewolucyjnej.

Przypisy

Grób Jakuba Natansona w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.
Ludwik Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, 1982, s. 500.
Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 260. ISBN 83-71-83-240-0.

Bibliografia

Henryk Kroszczor: Cmentarz Żydowski w Warszawie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 20. ISBN 83-01-04304-0.

Linki zewnętrzne

Biografia

Synagogi warszawskie, w tym przy ul. Nalewki i Tłomackie w Warszawie

Żydzi w zaborze rosyjskim - w tym Natansonowie