Jakub Uchański - Polski Serwis Naukowy

Jakub Uchański

Nagrobek prymasa Jakuba Uchańskiego autorstwa Jana Michałowicza z Urzędowa 1580-1583 w katedrze w Łowiczu

Jakub Uchański herbu Radwan (ur. 1502 – zm. 1581 w Łowiczu) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski od 1562, biskup włocławski od 1561 (wybrany już w 1557), biskup chełmski od 1551, sekretarz wielki koronny od 1548 roku, archidiakon warszawski, sekretarz i zarządca dóbr królowej Bony. Opowiadał się za porozumieniem z protestantami, potajemnie sprzyjał reformacji, zwolennik rozluźnienia zależności Kościoła katolickiego w Polsce od Rzymu.

Sukcesja apostolska – w katolicyzmie, prawosławiu, starokatolicyzmie, anglikanizmie i niektórych kościołach protestanckich tradycji luterańskiej: legitymizacja władzy biskupiej poprzez przekazywanie jej w hierarchii kościelnej od apostołów na mocy nieprzerwanej linii święceń biskupich.

Bona Sforza d’Aragona (ur. 2 lutego 1494 w Vigevano, zm. 19 listopada 1557 w Bari) – od 1518 królowa Polski i wielka księżna litewska, księżna Rusi, Prus i Mazowsza itd., księżna Bari i Rosano, spadkobierczyni pretensji do Królestwa Jerozolimy od roku 1524. Żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.

Referendarz wielki koronny od 1538 roku. Był interreksem polskim po śmierci Zygmunta II Augusta od 1572 do 1573 roku kiedy królem został Henryk III Walezy i od 1574 do 1575 tj. do objęcia władzy przez Annę Jagiellonkę. W 1572 sułtan Selim II zalecał szlachcie jego kandydaturę, obok kandydatur marszałka wielkiego koronnego Jana Firleja i hetmana wielkiego koronnego Jerzego Jazłowieckiego. 21 lutego 1574 koronował w katedrze wawelskiej Henryka Walezego na króla Polski.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Jerzy Jazłowiecki herbu Abdank (ur. 1510, zm. 8 marca 1575) – hetman wielki koronny w latach 1569-1575, hetman polny koronny w 1569, wojewoda podolski od 1567 , ruski od 1569, kasztelan kamieniecki od 1564, starosta czerwonogrodzki od 1544, kamieniecki od 1547, lubaczowski i latyczowski od 1566, chmielnicki od 1571, śniatyński od 1573.

Był zwolennikiem powstania polskiego kościoła narodowego, zachowującego jednak łączność z Rzymem. Poparł postanowienia konfederacji warszawskiej (1573). 12 grudnia 1575 stojąc na czele Senatu obwołał wraz z senatorami królem Polski cesarza rzymsko-niemieckiego Maksymiliana II Habsburga, lecz kandydatura ta przepadła wobec masowych protestów szlachty.

Henryk (I) III Walezy (fr. Henri de Valois urodzony jako Edward Aleksander) (ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud) – ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, jednej z gałęzi Kapetyngów, książę Orleanu, a w latach 1573-1574 pierwszy elekcyjny król Polski jako Henryk I zwany Walezym, od 1574 r. król Francji jako Henryk III.

Sakra - święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich, najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.

Został pochowany w kolegiacie łowickiej.

Sukcesja apostolska

Osoba Jakuba Uchańskiego ma również istotne znaczenie z punktu widzenia badania historii Kościoła. Z jednej strony nie jest znany biskup, który mu udzielił święceń biskupich (sakry biskupiej). Z drugiej strony część żyjących biskupów (zwłaszcza wśród episkopatu polskiego) może prześledzić historię swoich święceń (sukcesji apostolskiej) właśnie do niego.

Biskupi kujawscy – biskupi diecezji kujawskiej (kujawsko-pomorskiej, włocławskiej) (1133-1818), diecezji kujawsko-kaliskiej (1818-1925) oraz diecezji włocławskiej (od 1925).

Selim II zwany Mest (Pijak) (ur. 28 maja 1524 - zm. 12 listopada 1574), z dyn. Osmanów; syn Sulejmana I Wspaniałego i Roksolany, jego żony. Ojciec Murada III.

Link zewnętrzny

Catholic-hierarchy

Przypisy

Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 145.
Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 136.