Jakubskie Przedmieście - Polski Serwis Naukowy

Jakubskie Przedmieście (dawniej Jakubowe Przedmieście, niem. Jakobsvorstadt) – nazwa dawnego przedmieścia Torunia, przynależącego już od czasów średniowiecza do parafii pod wezwaniem św. Jakuba z Nowego Miasta, (dzielnicy Torunia, założonej w 1264).

Pochodzenie nazwy osiedla

Źródłem nazwy może być Brama Jakubska – część średniowiecznych fortyfikacji Torunia, jedna z 12 bram miejskich, wychodzących na północny wschód i noszących nazwę św. Jakuba. W czasie budowy pruskich fortyfikacji Twierdzy Toruń w XIX wieku, nowa, bardziej oddalona od centrum brama i wylot fortyfikacji na Jakubskie Przedmieście oraz dalej na Warszawę i Olsztyn również nosił nazwę Bramy Św. Jakuba.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Stare Miasto – najstarsza część zespołu staromiejskiego w Toruniu (pozostałe dwie to Nowe Miasto i zamek krzyżacki), ograniczona ulicami Fosa Staromiejska, pl. Teatralnym, ul Podmurną i murami miejskimi od strony Wisły. Na Starym Mieście znajduje się większość najcenniejszych zabytków Torunia.

Dziś nazwa Jakubskie Przedmieście może być myląca. Osiedle w rzeczywistości nie jest przedmieściem, ale śródmiejską dzielnicą Torunia, położoną praktycznie w jego centrum, oddaloną od granic administracyjnych miasta o 8-9 km.

Charakter osiedla

Dzielnica w dużej części ma charakter mieszkaniowy jednorodzinny, głównie z XIX i początków XX wieku. Dalej na wschód położone części osiedla mają zabudowę nowszą – nowe budynki wielorodzinne, budowane w ostatnich latach.

Całkowicie na wschodnim skraju Jakubskiego Przedmieścia mieszczą się tereny przemysłowe i handlowe. Jest to kilkanaście dużych firm, w tym kilka międzynarodowych koncernów z siedzibami w Toruniu: Nestle (Toruń Pacyfik), Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych SA, Apator SA oraz Fabryka Cukiernicza Kopernik, Fabryka Wodomierzy Metron, Rejon Gazowniczy Toruń.

Droga krajowa nr 15 (DK15) – droga krajowa o długości 402 km przebiegająca przez województwa: dolnośląskie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i warmińsko-mazurskie. Na odcinku Trzebnica – Gniezno może być alternatywą dla drogi krajowej nr 5 z ominięciem Poznania. Dalej wiedzie przez tereny rolnicze na Kujawach oraz łączy miasta aglomeracji bydgosko-toruńskiej. W węźle "Września" bezkolizyjnie przecina autostradę A2.

Józef Zachariasz Bem, herbu Bem (ur. 14 marca 1794 w Tarnowie, zm. 10 grudnia 1850 w Aleppo) – artylerzysta, polski generał, dowódca artylerii czynnej Wojska Polskiego w czasie powstania listopadowego, feldmarszałek armii tureckiej, naczelny wódz powstania węgierskiego 1848-1849 i zastępca wodza drugiej rewolucji wiedeńskiej.

Od południa osiedle jest otulone Parkiem Miejskim, Kopcem Piłsudskiego, skarpą wiślaną i terenem ulicy Winnica, malowniczo schodzącym aż do Wisły. W południowo-zachodnim skraju osiedla, bezpośrednio przy Rondzie Pokoju Toruńskiego, na obrzeżach Starego Miasta, powstaje obecnie jedno z największych budowanych osiedli w regionie. Trzech toruńskich developerów buduje tam obecnie budynki wielorodzinne na ok. 1500 mieszkań łącznie (częściowo już zasiedlone).

Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych (TZMO) - przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją materiałów opatrunkowych i środków higienicznych z siedzibą w Toruniu.

Kirkut, kierkow, kierchol, kirchol (od niem. słowa Kirchhof, oznaczającego dziedziniec kościelny, na którym grzebano zmarłych) – określenie cmentarza żydowskiego od wieków używane przez Polaków, głównie mieszkańców Galicji. Żydzi nie używali tego określenia, zastępując je nazwami w jidysz (bejsojlem, bejsakwores i inne), pochodzącymi z hebrajskiego.

Infrastruktura

Dobra i wygodna infrastruktura: szkoła wraz z gimnazjum, przedszkola, dwa supermarkety i kilkanaście mniejszych, 3 stacje benzynowe. Na południu jeden zabytkowy XIX-wieczny cmentarz oraz pozostałości cmentarza żydowskiego. Przy szkole na ul. Targowej mieści się szkolny Teatr Magma.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Muzeum Artylerii w Toruniu - muzeum wojskowe przy Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia im. Gen. Józefa Bema w Toruniu, zlokalizowane przy ul. Jana Sobieskiego 36.

Przy ul. Targowej znajduje się także jedyna w regionie Szkoła Mistrzostwa Sportowego.

W północnej części Jakubskiego Przedmieścia istnieje zespół obiektów wojskowych:

Centrum Szkolenia Artylerii – wyższa uczelnia wojskowa, filia Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Muzeum Artylerii w Toruniu

Pomnik gen. Józefa Bema

Komunikacja:

miejska – bardzo dobra komunikacja autobusowa oraz tramwajowa wzdłuż północnych i południowych krawędzi osiedla (MZK, TKA, przewoźnicy prywatni, autobusy linii podmiejskich).

kolejowa – wzdłuż zachodniej granicy osiedla przebiega linia kolejowa Toruń-Olsztyn, wraz z czynnym dworcem PKP – Toruń Miasto.

samochodowa – bardzo dobre połączenia we wszystkich kierunkach m.in. drogami:

15 droga krajowa nr 15 z kier. Inowrocławia, Poznania, Wrocławia do Olsztyna

80 droga krajowa nr 80 w kier. Bydgoszczy

Zabytki i atrakcje turystyczne

Kopiec Piłsudskiego (usypany w okresie międzywojennym, celowo niszczony w PRL)

Fort Św. Jakuba – część ogromnego zespołu pruskich fortyfikacji Twierdzy Toruń

Cmentarz żydowski XIX wiek (resztki)

zespół budynków przemysłowych rzeźni miejskiej XIX wieku

budownictwo szachulcowe (coraz mniej)

Inne obiekty

Basen położony przy ulicy Bażynskich. W tym basenie odbywają się jedyne w Toruniu zajęcia szkoleniowe dla płetwonurków i ratowników WOPR

Przypisy

Komu basen, komu.... „Nowości”, s. 2, 2010-05-12.