Jakuck - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 62°02′N 129°44′E / 62.033, 129.733

Jakuck (ros. Якутск Jakutsk, jak. Дьокуускай Dźokuuskaj) – miasto w północno-wschodniej Syberii, nad rzeką Leną, położone na jej zachodnim brzegu. Podobnie jak w reszcie Jakucji, nie istnieje tu jeszcze żadna przeprawa mostowa przez Lenę; w zimie przejazd umożliwia zamarznięcie rzeki; latem, w sprzyjających warunkach (przy braku zatorów lodowych lub stanu powodziowego) działa prom.

Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Język jakucki – język Jakutów, narodu zamieszkującego wschodnią Syberię. Mówi nim ok. 300 tys. ludzi. Zaliczany do języków turkijskich, jednak długi wpływ języków tungusko-mandżurskich i mongolskich wywarł duży wpływa na fonetykę, słownictwo i gramatykę. Jest językiem aglutynacyjnym, ale ma też elementy fleksyjne. Charakterystyczną cechą fonetyki jest obecność samogłosek długich oraz dyftongów ("ya", "uo", "ie", "üö"), a także najbardziej wśród języków turkijskich rozwinięta harmonia wokalna, która w języku jakuckim występuje w 3 odmianach: harmonia palatalna (np. *a-e > a-a; *e-a > e-e), harmonia labialna (np. *a-u > a-y; *e-ü > e-i; *ö-i > ö-ü) oraz atrakcja labialna (*o-a > o-o; *ö-e > ö-ö).

Ludność wynosiła 196 800 (2001), 198 000 (2004).

Miasto zostało założone w 1632 przez Piotra Beketowa jako warowna twierdza kozacka. Obecnie jest stolicą i największym miastem Jakucji. Stanowi ważny ośrodek administracyjny, naukowo-kulturalny oraz przemysłowy północno-wschodniej Syberii. Działają tu port lotniczy Jakuck, lotnisko Magan oraz port rzeczny na Lenie.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Planowane jest połączenie kolejowe z BAM-em, zarówno do Jakucka właściwego (po wybudowaniu pierwszego mostu, 3-kilometrowego drogowo-kolejowego, przez Lenę w Jakucji; budowa ma mieć miejsce w latach 2009-2013 w miejscu 40 km na południe od miasta w okolicy wsi Tabaga), a także odnogą, bez przeprawy przez Lenę, do Niżnego Bestiachu, leżącego na wschodnim brzegu naprzeciw miasta (obecnie północna odnoga BAM-u została dociągnięta do punktu 260 km na południe od Jakucka, nieco na północ od Tommotu).

Republika Sacha (Jakucja), dawniej także: Republika Jakucka, ros. Республика Саха (Якутия), jak. Саха Республиката – republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej (od roku 2000), położona w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym, geograficznie stanowi wschodnią część Syberii.

Kolej bajkalsko-amurska (ros.: Байкало-Амурская магистраль, inaczej bajkalsko-amurska magistrala kolejowa lub BAM) - linia kolejowa w Rosji przechodzącą przez wschodnią Syberię i rosyjski Daleki Wschód.

Uniwersytet (założony w 1956), Instytut Badania Wiecznej Zmarzliny, muzeum mamutów. Miasto jest położone na wiecznej zmarzlinie (wszystkie budynki muszą być posadowione na palach), w niedużej – jak na warunki syberyjskie – odległości (900 km) od bieguna zimna półkuli północnej (Wierchojańsk, -70 °C). Klimat ma wybitnie kontynentalny: bardzo długa i mroźna zima (mrozy przekraczające -60 °C), krótkie, acz upalne lato (upały do +38°C). Ludność stanowią głównie Rosjanie oraz Jakuci.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Jakuci (nazwa własna: Сахалар) - naród turecki zamieszkujący rosyjską Jakucję w środkowej Syberii. Jakuci zamieszkują głównie Jakucję, położoną na środkowej Syberii. Najwięcej spośród nich mieszka w relatywnie gęsto zaludnionych dolinach środkowej Leny oraz Ałdanu i Wiluju. Niektórzy przedstawiciele tego narodu żyją też na terenach położonych bardziej na północ, i jakkolwiek obszary te zajmują powierzchnię większą niż doliny rzeczne, liczba ludności z racji trudnych warunków klimatycznych jest niewielka. Obszary zamieszane przez Jakutów to przede wszystkim tajga, z wyjątkiem tundry północnej.

Przemysł wydobywczy (diamenty, złoto), spożywczy, garbarski, metalowy. Złoża diamentu w Jakucku eksploatowane od 1983 r.

Przypisy

"In 2009 construction of the Bridge through Lena River will begin", Republic of Sakha Information Portal, 29 marca 2007, przedruk artykułu prasowego (autor: Aleksey Dmitriev, gazeta: Yakutia). Link sprawdzony 2008-01-13. (ang. • ros.)

Linki zewnętrzne

Uniwersytet w Jakucku

Strona internetowa Jakucji

Zdjęcia z Jakucji