Jama nosowa - Polski Serwis Naukowy

Jama nosowa (łac. cavum nasi) – przestrzeń ograniczona powierzchnią wewnętrzną nosa zewnętrznego oraz kośćmi twarzoczaszki.

Jama nosowa wyścielona jest unaczynioną błoną śluzową z nabłonkiem wielorzędowym migawkowym, zawierającym liczne komórki kubkowe.

Wyróżnia się jamę nosową właściwą ograniczoną od przodu nozdrzami przednimi (łac. nares), od tyłu łączącą się zaś z częścią nosowa gardła przez nozdrza tylne (łac. choanae). Każda z obu jam nosowych ma cztery ściany: górną, dolną, przyśrodkową i boczną. Ze ściany bocznej do światła jamy nosowej wystają trzy lub niekiedy cztery małżowiny nosowe: górna, środkowa i dolna oraz ewentualnie najwyższa. Pod nimi znajdują się przewody (przewód nosowy górny, środkowy i dolny), które łączą się ku tyłowi w jeden przewód nosowo-gardłowy, który ku tyłowi przechodzi w część nosową gardła. Do przewodów maja ujście zatoki przynosowe. Jamę dzieli na dwie części przebiegająca strzałkowo przegroda nosowa (septum nasi) składająca się z części kostnej i chrzęstnej.

Mikroorganizm (z gr. μικρός, mikrós, "mały" i ὀργανισμός organismós, inaczej drobnoustroje, mikroby) – organizm obserwowany dopiero pod mikroskopem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne, lecz z pewnością mikroorganizmami są bakterie, archeony, pierwotniaki i niektóre grzyby, ale nie jest jasne czy termin ten można stosować do bardzo małych przedstawicieli różnych grup zwierząt, takich jak np. nicienie, wrotki, roztocza, niesporczaki, owady itd.

Komórki kubkowe – komórki wchodzące m.in. w skład ludzkiego nabłonka dróg oddechowych (drugie co do częstości, obok komórek z brzeżkiem migawkowym). Są kształtu kielichowatego z przyszczytową, poszerzoną częścią zawierającą duże ilości ziaren wydzielniczych. Biorą udział w produkcji i wydzielaniu śluzu.

Kości ściany bocznej jamy nosowej prawej z zaznaczoną na różowo kością sitową i małżowinami nosowymi górną i środkową oraz na niebiesko małżowiną nosową dolną.

Oddychanie

W oddychaniu jama nosowa pełni rolę filtru. Powietrze dostające się do niej jest ogrzewane, nawilżane oraz filtrowane z drobnoustrojów oraz kurzu. Jest to możliwe ze względu na występowanie w jamie nosowej dużej ilości nabłonka wielowarstwowego migawkowego, z licznymi komórkami śluzowymi. Z tego powodu zdrowsze jest oddychanie poprzez nos niż przez usta. Wdychane powietrze z jamy nosowej przenosi się do gardła. Nos jest również silnie ukrwiony, aby powietrze dostające się do płuc miało temperaturę dodatnią. Całe drogi oddechowe wyścielone są nabłonkiem urzęsionym, czyli nabłonkiem zaopatrzonym w rzęski. Pokryty jeszcze dodatkowo śluzem, stara się zebrać wszystko to, co unosi się w powietrzu: pyły, drobnoustroje i inne substancje, na przykład te, które znajdują się w dymie papierosowym. Jednym słowem oczyszcza powietrze, które dochodzi do płuc. Nos dodatkowo nawilża powietrze, ponieważ wilgotne powietrze jest lepsze dla płuc.

Nozdrza tylne (łac. choanae)- to tylna część jamy nosowej łącząca ją z częścią nosową gardła. Są to parzyste twory, kształtu czworobocznego podzielone przez tylną część przegrody nosa. Nazwa łacińska choanae, jest zlatynizowaną formą greckiego "choanē", co oznacza lejek. Powietrze z jamy nosowej trafia właśnie przez nozdrza tylne do gardła a dalej do krtani i do dolnych dróg oddechowych. Nozdrza tylne są dostępne badaniu klinicznemu. W rynoskopii tylnej lusterko wkładane przez laryngologa przez jamę ustną uwidacznia tylną część jamy nosowej i nozdrza tylne. Niekiedy mogą być niewykształcone (atrezja nozdrzy tylnych).

Zatoka klinowa (łac. sinus sphenoidalis) – parzyste przestrzenie mieszczące sie w trzonie kości klinowej, oddzielone od siebie przegrodą. Pojemość każdej z nich to ok 3 cm³. Ich wielkość waha się od wielkości ziarenka grochu do wielkich rozmiarów sięgających ku tyłowi aż do otworu wielkiego.

Zmysł węchu

Receptory węchowe umieszczone są w jamie nosowej – u gatunku ludzkiego jest to 5 cm² urzęsionego nabłonka węchowego, tworzącego pole węchowe.

Zatoki przynosowe

Ujścia zatok:

zatoka szczękowa do przewodu nosowego środkowego

zatoka czołowa do przewodu nosowego środkowego

komórki sitowe przednie do przewodu nosowego środkowego

zatoka klinowa do zachyłku klinowo-sitowego

komórki sitowe tylne do przewodu nosowego górnego.

Zatoki wysłane są błoną śluzową taką jak jama nosowa, lecz błona zatok jest cieńsza.

Małżowina nosowa górna (łac. concha nasalis superior) – część ściany bocznej jamy nosowej, wraz z małżowiną nosową środkową stanowią część kości sitowej.

Krwawienie z nosa (łac. Epistaxis) – związane jest z bogatym unaczynieniem nosa oraz faktem, że naczynia leżą na podłożu chrzęstnym lub kostnym, wobec czego naczynia krwionośne nie mają dostatecznego miejsca do rozszerzenia.

Zobacz też

krwawienie z nosa

Przypisy

Wojciech Sawicki: Histologia: podręcznik dla studentów. Wyd. V (dodruk). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009, s. 449. ISBN 978-83-200-4.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Nos – wyniosłość w obrębie twarzy stanowiąca drogę przepływu powietrza w procesie oddychania. Powietrze przechodzące przez nos zostaje ocieplone i nawilżone. Dociera później do okolicy węchowej znajdującej się w jego górnej części. Substancje chemiczne zawarte w powietrzu są rozpuszczane w śluzie i pobudzają wtedy liczne receptory znajdujące się w okolicy węchowej. Następnie impuls wędruje do mózgowia przez nerw węchowy, gdzie jest odbierany. Obecne w nosie włoski wyłapują drobinki zanieczyszczeń nie pozwalając im dostać się do płuc.

Przegroda nosowa inaczej przegroda nosa (łac. septum nasi) leży pośrodkowo w jamie nosowej dzieląc ją na dwie części. Składa się z trzech części: