James Cook (ur. 7 listopada 1728 w Marton koło Middlesbrough, zm. 14 lutego 1779 na wyspie Hawai'i) – angielski kapitan, żeglarz i odkrywca.

Wczesny okres

Cook urodził się w ubogiej rodzinie (ojciec – szkocki imigrant – najmował się do pracy w polu), jako jedno z pięciorga dzieci w Marton w północnym Yorkshire w pobliżu miasta Middlesbrough. Jako dziecko Cook przeprowadził się z rodziną na farmę w Great Ayton, gdzie uczył się w miejscowej szkole. Naukę umożliwiał mu pracodawca ojca. W wieku 13 lat pracował razem z ojcem, który awansował teraz na stanowisko zarządcy-ekonoma.

W 1745 r. w wieku 16 lat, Cook opuścił dom, aby pracować w sklepie w wiosce rybackiej Staithes. Po kilkunastu miesiącach właściciel sklepu przedstawił młodego Jamesa Johnowi i Henry'emu Walkerom, którzy byli miejscowymi właścicielami statków do przewozu węgla. Cook został przyjęty na pokład jako młody czeladnik-praktykant. Jego pierwszym zadaniem było praca na węglowcu "Freelove", gdzie spędził kilka lat, żeglując pomiędzy Tyne a Londynem. W tym okresie samodzielnie uczył się algebry, trygonometrii, nawigacji i astronomii, które miały się mu okazać przydatne w dalszej karierze.

Gdy ukończył trzyletnią praktykę, zaczął pracować na statkach handlowych udających się na Bałtyk. Bardzo szybko w tym czasie awansował na stopień oficera (w 1752 r. na pokładzie "Friendship"), a już w 1755 r. zaproponowano mu dowodzenie tym statkiem. Mimo tak szybkiej kariery w marynarce handlowej zgłosił się jako marynarz na ochotnika do marynarki wojennej, która w tym czasie stwarzała większe widoki na zrobienie kariery.

W 1755 r. Wielka Brytania przygotowywała się do tzw. wojny siedmioletniej. 17 czerwca 1755 r. Cook został zaokrętowany na pokład okrętu HMS "Eagle" pod dowództwem kapitana Hugh Pallisera. W 1756 otrzymał stopień bosmana (ang. boatswain).

Życie rodzinne

Cook poślubił Elizabeth Bates, córkę jednego ze swoich mecenasów w grudniu 1762 r. (jako że Cook pochodził z mało zamożnej rodziny, musiał szukać wsparcia u wysoko postawionych osób w ówczesnej Admiralicji). Kiedy nie przebywał na morzu, zatrzymywał się w swoim mieszkaniu na East End w Londynie. Uczęszczał do kościoła św. Pawła, gdzie został ochrzczony jego syn James.

Początek kariery

W czasie wojny siedmioletniej zajmował się kartografią, kreśląc mapy wejść do Zatoki św. Wawrzyńca, czym przyczynił się pośrednio do zdobycia przez Anglików Quebecu. Jego talent kartograficzny przejawił się najpełniej w stworzeniu dokładnych map wybrzeży Nowej Fundlandii w 1760 r. Jego doskonała praca zwróciła na niego uwagę brytyjskiej admiralicji i Royal Society, planujących szereg wypraw odkrywczych.