Obraz MR T2-zależny jamy rdzenia na wysokości C6-C7

Jamistość rdzenia (łac. syringomielia, ang. syringomyelia) – przewlekła, dość rzadka choroba rdzenia kręgowego, a czasem także pnia mózgu (jamistość opuszki, syringobulbia) charakteryzująca się powstawaniem cewkowatych jam w rdzeniu kręgowym, zwykle w odcinku szyjnym, z tendencją do rozszerzania się na pozostałe odcinki. Choroba rozpoczyna się zwykle w trzeciej lub czwartej dekadzie życia i ma charakter powoli postępujący. Najczęstsze objawy to tzw. rozszczepienne zaburzenia czucia, osłabienie, często asymetryczne kończyn górnych z zanikami mięśniowymi, może dołączyć się także osłabienie kończyn dolnych i zaburzenia chodzenia a także (w późnym okresie choroby) zaburzenia zwieraczy. Przyczyna choroby pozostaje niejasna, chociaż interesujące jest współistnienie jej w dwóch trzecich przypadków z zespołem Arnolda-Chiariego. Leczenie jamistości rdzenia dotyczy przypadków z powiększającymi się jamami syringomielicznymi i polega na neurochirurgicznym drenażu jamy.

Patogeneza

Płyn rdzeniowo-mózgowy zwykle przepływa w rytmiczny sposób poprzez przestrzeń podpajęczynówkową, która osłania rdzeń kręgowy i mózg, transportując składniki odżywcze i zużyte produkty. Płyn rdzeniowo-mózgowy działa także jako poduszka dla mózgu. Nadmiar płynu rdzeniowo-mózgowego w kanale centralnym rdzenia kręgowego zwany jest dyromyelią. Termin ten odnosi się do zwiększenia ilości płynu rdzeniowo mózgowego zawartego w wyściółce kanału centralnego. Kiedy płyn przedostaje się do otaczającej istoty białej tworząc jamy torbielowe lub syrinx, określane jest to nazwą syringomyelia. Ponieważ oba te warunki współustnieją w większości przypadków, używana jest nazwa syringohydromyelia. Jakkolwiek większość lekarzy używa tych określeń przemiennie.

Pulsacyjny ruch płynu rdzeniowo-mózgowego w przestrzeni podpajęczynówkowej jest rezultatem różnicy fazy w napływie i odpływie krwi do czaszki. Całkowita pulsacja płynu w cyklu serca wynosi mniej więcej 1cc u zdrowej dorosłej osoby.

Zaobserowano, że zaburzenie przepływu płynu rdzeniowo-mózgowego w przestrzeni podpajęczynówkowej może skutkować tworzeniem się jam. Wiele różnych przyczyn może powodować zaburzenie normalnej pulsacji płynu rdzeniowo-mózgowego. Między innymi malformacja Chiariego, pajęczynówki kręgosłupa, [[Skolioza|skolioza], przemieszczenie kręgów, guzy kręgosłupa, rozszczepienie kręgosłupa i inne. Przyczyna dla której zaburzenie pulsacji płynu rdzeniowo-mózgowego powoduje powstawanie jam jest nieznana. Co więcej, nie wiadomo skąd pochodzi płyn rdzeniowo-mózgowy w jamie. Kiedy jama się już uformuja, różnica ciśnień wzdłuż kręgosłupa została zaproponowana jako mechanizm powodujący przepływ płynu w cyście, mogącym powodować uszkodzenie rdzenia kręgowego.