Jamki - komórka - Polski Serwis Naukowy

Jamki (lacunae) – przerwy we wtórnej ścianie komórkowej ułatwiające sąsiadującym komórkom komunikację.

Jamki proste występują naprzeciw siebie w obu komórkach, są rozdzielone jedynie pierwotną ścianą komórkową i blaszką środkową. Przez te jamki przechodzą plazmodesmy. Występują głównie w komórkach miękiszu i niektórych komórkach tkanek wzmacniających. Typowym przykładem są jamki u komórek sitowych.

Blaszka środkowa - cienka warstwa nieplazmatycznej substancji międzykomórkowej zbudowanej z pektyn. Blaszka środkowa znajduje się pomiędzy pierwotnymi ścianami komórkowymi przylegających komórek roślinnych.

Plasmodesma, plazmodesma - połączenie międzykomórkowe występujące w komórce roślinnej, pasma cytoplazmy i siateczki śródplazmatycznej (retikulum endoplazmatyczne) przechodzące przez szczeliny (jamki) w ścianie komórkowej. Plasmodesmy łączą ze sobą protoplasty komórek, które sąsiadują ze sobą. Dzięki nim komórki w łatwy sposób mogą wymieniać pomiędzy sobą różne substancje. Plazmodesmy są odpowiednikami złączy szczelinowych w komórkach zwierzęcych.

Jamki lejkowate występują w cewkach mszaków i paprotników. Są to twory we wtórnej ścianie komórkowej o złożonej budowie. Przypominają one dwa lejki odwrócone do siebie szerszymi stronami. Tworzą się one w odpowiadających sobie miejscach po obu stronach blaszki środkowej i łączą się w ten sposób parami ze sobą. Zazwyczaj jamki powstają nad pierwotnymi polami jamkowymi, ale mogą również tworzyć się nad innymi miejscami ściany pierwotnej; często pola pierwotne trudno odróżnić od jamek. W tym typie jamek występuje torus, tj. krążek zawieszony na ścianie pierwotnej, pełniący funkcje zatyczki. Gdy pod wpływem zwiększonego ciśnienia wody błona ta silnie się wygnie, zatyczka zamyka wylot jamki. W ten sposób przepływ wody może być regulowany.

Komórka (łac. cellula) – najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich jak przemiana materii, wzrost i rozmnażanie). Jest podstawową jednostką morfologiczno-czynnosciową ustroju.

Torus – zgrubienie o średnicy większej niż wylot jamki lejkowatej pełniący funkcje regulatora przepływu wody między cewkami. Pod wpływem zwiększonego ciśnienia wody błona wygina się zamykając wylot jamki.

W rzeczywistości jednak jamki łączące dwie sąsiednie komórki mogą być proste od strony jednej komórki, a lejkowate od strony drugiej (np. od strony komórki drewna). Można też spotkać formy przejściowe np. u roślin wyższych przy naczyniach (drewno) dostarczających wodę do tkanek pomiędzy korzeniem a liściem.