Jan Świderski - aktor - Polski Serwis Naukowy

Jan Świderski (ur. 14 stycznia 1916 w Chmielińcu, zm. 18 października 1988 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny, pedagog.

Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W 1938 ukończył Wydział Sztuki Aktorskiej Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie, a w 1948 Wydział Reżyserski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi. W czasie II wojny światowej prowadził z Lidią Zamkow konspiracyjny teatrzyk w Krakowie. W pierwszych latach po wojnie wystepował na deskach teatrów w Białymstoku (1944), Lublinie (1944–1945), Łodzi (1945–1949), a od sezonu 1949/1950 do śmierci – w teatrach warszawskich: Polskim (1949–1955), Domu Wojska Polskiego, Dramatycznym (1955–1966) i Ateneum (1966–1988). W latach 1961–1966 był dyrektorem i kierownikiem artystycznym Teatru Dramatycznego w Warszawie.

Jak rozpętałem drugą wojnę światową – polski film fabularny nakręcony w 1969 roku, na podstawie powieści Kazimierza Sławińskiego Przygody kanoniera Dolasa.

Ireneusz Iredyński, wł. Ireneusz Kapusto (ur. w 1939 w Stanisławowie, zm. w 1985 w Warszawie), polski prozaik, dramaturg, poeta, scenarzysta i autor piosenek, licznych słuchowisk radiowych. W latach 70. partner życiowy Jadwigi Staniszkis.

Zajmował się także reżyserią teatralną. Wybitny pedagog, wychowawca kilku pokoleń aktorskich, profesor nadzwyczajny (1949), zwyczajny (1964). Od 1948 był wykładowcą łódzkiej, a następnie warszawskiej szkoły teatralnej. W latach 1952–1963 był prorektorem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.

W 1950 był współzałożycielem, następnie wieloletnim członkiem Prezydium Zarządu Głównego i wiceprezesem Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu (SPATiF).

Filmografia

Zakazane piosenki (1946) – Ryszard, ukochany Haliny

Miasto nieujarzmione (1950) – major radziecki

Pierwsze dni (1951) – szef bandy

Kariera (1954) – Stanisław Karwowski

Ósmy dzień tygodnia (1958) – dziennikarz

Dom bez okien (1962) – iluzjonista Kleberg

Troje i las (1962) – gajowy Stanisław Romczak

Daleka jest droga (1963) – dowódca pułku

Popioły (1965) – generał Sokolnicki

Kochankowie z Marony (1966) – Horn, kierownik szkoły

Jak rozpętałem drugą wojnę światową (1969) – Letoux, kapitan Legii Cudzoziemskiej (cz. 2. Za bronią)

Spirala (1978) – Henryk

Pełnia (1979) – pastuch Teodor

Pożegnanie cesarzy (1988) – Tomasz

Odznaczenia i nagrody

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1976)

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1959)

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1955)

Order Sztandaru Pracy I klasy (1964)

Złoty Krzyż Zasługi (1953)

Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)

Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)

Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)

Brązowy Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju" (1966)

Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)

Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1972)

"Zasłużony dla Kultury Narodowej" (1986)

Złota Odznaka "Zasłużony Białostocczyźnie" (1980)

Nagroda Państwowa III stopnia za wybitne osiągnięcia aktorskie (1953)

Nagroda Państwowa I stopnia za całokształt osiągnięć w teatrze, filmie i telewizji – dwukrotnie (1961 i 1964)

Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za rolę Pacały w spektaklu telewizyjnym Ucieczka z Betlejemu Edmunda Niziurskiego i Burmistrza w słuchowisku radiowym Towarzysz N Jerzego Krzysztonia (1965)

"Złoty Ekran" – dwukrotnie (1965 i 1966)

Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za kreację aktorską w spektaklu Teatru Telewizji Mazepa (1968)

Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy za wybitne osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury (1971)

Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za wybitne kreacje aktorskie w Teatrze Telewizji oraz Teatrze Polskiego Radia (1972)

Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia w dziedzinie teatru za całokształt twórczości aktorskiej i reżyserskiej (1973)

Nagroda na I Festiwalu Słuchowisk Radiowych za kreację aktorską w słuchowisku Radio wg opowiadania Ireneusza Iredyńskiego (1974)

Nagroda Państwowa I stopnia za wybitne kreacje aktorskie i działalność reżyserską w latach 1974–1975 (1976)

Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. PRiTV I stopnia za osiągnięcia artystyczne w programach Polskiego Radia i Telewizji Polskiej (1978)

Nagroda na II Festiwalu Filmów i Widowisk Telewizyjnych w Olsztynie za rolę Ojca w spektaklu Teatru Telewizji Niespodzianka wg sztuki Karola Huberta Rostworowskiego (1978)

Nagroda na XXIV Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za rolę Profesora Sonnenbrucha w spektaklu Niemcy Leona Kruczkowskiego w Teatrze na Woli w Warszawie (1984)

Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. PRiTV za wybitną kreację aktorską, rolę Kapitana Nuta w Żeglarzu Jerzego Szaniawskiego w Teatrze Telewizji (1987)

Linki zewnętrzne

Jan Świderski w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)

Jan Świderski w bazie filmweb.pl

Jan Świderski w bazie filmpolski.pl

Jan Świderski w bazie e-teatr.pl

Jan Świderski w bazie stopklatka.pl